Kolon Polipleri

Kolon polipi nedir?

Kolon polipleri, kalın bağırsağın iç yüzeyinden gelişen ve bağırsak boşluğuna doğru büyüyen oluşumlardır.

Polipler oldukça sık görülür ve özellikle yaş ilerledikçe görülme olasılıkları artar. Çoğu polip iyi huyludur ve herhangi bir yakınmaya neden olmaz.

Ancak bazı polip türleri yıllar içerisinde büyüyerek kalın bağırsak kanserine dönüşme potansiyeli taşıyabilir.

Bu nedenle kolon poliplerinin önemi yalnızca bağırsakta bir oluşum bulunması değildir. Kanserleşme potansiyeli taşıyan poliplerin uygun zamanda saptanıp çıkarılması, kalın bağırsak kanserinin önlenmesine yardımcı olabilir.

Her kolon polipi kanser midir?

Hayır. Polip görülmesi kanser olduğunuz anlamına gelmez.

Kolon poliplerinin büyük bölümü, saptandıkları sırada kanser değildir.

Poliplerin farklı türleri vardır ve bunların kansere dönüşme riskleri aynı değildir.

Bazı poliplerin kanserleşme potansiyeli çok düşükken, bazı poliplerin zaman içerisinde kansere ilerleme olasılığı daha yüksektir.

Bu nedenle kolonoskopide polip saptandığında mümkünse çıkarılması ve gerekli durumlarda patolojik incelemeye gönderilmesi önemlidir.

Kolon poliplerinin türleri nelerdir?

Poliplerin kesin türü çoğu zaman çıkarıldıktan sonra yapılan patolojik incelemeyle belirlenir.

Adenomlar

Adenomlar, kalın bağırsakta sık görülen polip türlerinden biridir.

Bunların bir bölümü zaman içerisinde kansere dönüşme potansiyeli taşıdığı için kanser öncüsü (prekanseröz) lezyonlar arasında değerlendirilir.

Ancak adenom saptanması kanser bulunduğu anlamına gelmez.

Adenomun çıkarılması, olası kanserleşme sürecini henüz kanser gelişmeden ortadan kaldırmayı amaçlar.

Serrated (tırtıklı) lezyonlar

Geçmişte bazı serrated poliplerin önemsiz olduğu düşünülmekteydi. Günümüzde ise özellikle belirli serrated lezyonların kalın bağırsak kanseri gelişim yollarından birinde önemli rol oynayabileceği bilinmektedir.

Özellikle sessil serrated lezyonlar, çoğunlukla sağ kolonda bulunabilir ve bazen düz yapıları nedeniyle fark edilmeleri klasik saplı poliplere göre daha güç olabilir.

Hiperplastik polipler

Hiperplastik poliplerin çoğu küçüktür ve özellikle rektum ile sigmoid kolonda bulunan küçük hiperplastik poliplerin kanserleşme riski genellikle çok düşüktür.

Bununla birlikte polibin yeri, büyüklüğü ve patolojik özellikleri değerlendirmede önemlidir.

Poliplerin şekilleri aynı mıdır?

Hayır.

Bazı polipler bağırsak duvarına bir sapla bağlıdır. Bunlara saplı polip denir.

Bazıları ise geniş bir tabanla bağırsak duvarına oturur ve sapsız (sessil) polip olarak adlandırılır.

Bazı lezyonlar ise bağırsak yüzeyinden çok az kabarır veya neredeyse düz olabilir.

Özellikle düz lezyonların fark edilmesi daha zor olabileceğinden, iyi bir bağırsak temizliği ve kaliteli bir kolonoskopik inceleme önemlidir.

Kolon polipleri neden oluşur?

Polip oluşumunun tek bir nedeni yoktur.

Bağırsak iç yüzeyindeki hücreler normal olarak sürekli yenilenir. Bu hücrelerin büyümesini kontrol eden mekanizmalarda zaman içerisinde meydana gelen genetik ve hücresel değişiklikler bazı hücrelerin normalden fazla çoğalmasına ve polip gelişmesine neden olabilir.

Yaş, genetik yatkınlık ve yaşam tarzı gibi birçok faktör bu süreçte rol oynayabilir.

Kimlerde kolon polipi görülme riski daha yüksektir?

Polipler herkeste gelişebilir. Bununla birlikte risk bazı kişilerde daha yüksektir.

Risk özellikle;

• ileri yaşta,
• daha önce kolon polibi saptanmış kişilerde,
• ailesinde kalın bağırsak kanseri veya ileri özellikli polip bulunanlarda,
• bazı kalıtsal polip ve kanser sendromlarına sahip kişilerde,
• uzun süreli bazı inflamatuvar bağırsak hastalıklarında,
• sigara kullananlarda,
• obezitesi bulunanlarda,
• fiziksel aktivitesi düşük kişilerde

artabilir.

Bununla birlikte hiçbir risk faktörü bulunmayan kişilerde de polip gelişebilir.

Bu nedenle kalın bağırsak kanseri taraması yalnızca yakınması veya aile öyküsü bulunan kişilere yönelik değildir.

Kolon polipleri belirti verir mi?

Çoğu kolon polipi hiçbir belirti vermez.

Kişi kendisini tamamen sağlıklı hissederken tarama amacıyla yapılan kolonoskopide polip saptanabilir.

Bu durum kolon kanseri taramasının neden önemli olduğunu da açıklamaktadır.

Bazı poliplerde ise;

• dışkıda kan,
• makattan kanama,
• demir eksikliği veya kansızlık,
• bağırsak alışkanlığında değişiklik

gibi bulgular görülebilir.

Ancak bu yakınmalar yalnızca poliplere özgü değildir. Hemoroidden bağırsak hastalıklarına kadar birçok farklı nedenle ortaya çıkabilir.

Bu nedenle özellikle açıklanamayan veya devam eden yakınmaların değerlendirilmesi gerekir.

Polip ağrı yapar mı?

Çoğu zaman hayır.

Kolon poliplerinin büyük bölümü ağrıya neden olmaz.

Bu nedenle “Ağrım yok, bağırsaklarımda polip olamaz” düşüncesi doğru değildir.

Poliplerin önemli bir kısmı herhangi bir belirti vermeden bulunur.

Kolon polipleri nasıl teşhis edilir?

Kolon poliplerinin saptanmasında en önemli yöntemlerden biri kolonoskopidir.

Kolonoskopi sırasında kalın bağırsağın iç yüzeyi doğrudan incelenebilir. Polip saptanırsa çoğu durumda aynı işlem sırasında çıkarılabilir.

Kolonoskopinin önemli avantajlarından biri budur: aynı işlem sırasında hem polip saptanabilir hem de uygun olan polip tedavi amacıyla çıkarılabilir.

Dışkıda gizli kan testleri veya bazı görüntüleme yöntemleri de kalın bağırsak kanseri taramasında kullanılabilir. Ancak bu testlerde şüpheli sonuç elde edildiğinde veya polip düşünüldüğünde genellikle kolonoskopik değerlendirme gerekir.

Kolonoskopide görülen her polip çıkarılmalı mıdır?

Çoğu uygun kolon polibi, özellikle kanserleşme potansiyeli taşıyabilecek lezyonlar, kolonoskopi sırasında çıkarılır.

Ancak her polip aynı yöntemle veya aynı seansta çıkarılmayabilir.

Çok büyük, geniş tabanlı, zor bir bölgede bulunan veya derin dokulara ilerleme şüphesi taşıyan poliplerde ileri endoskopik yöntemler gerekebilir.

Bu durumda polip;

• endoskopik mukozal rezeksiyon (EMR),
• endoskopik submukozal diseksiyon (ESD)

gibi ileri yöntemlerle çıkarılabilir veya uygun hastalarda cerrahi değerlendirme gerekebilir.

Büyük bir polip görülmesi mutlaka ameliyat gerektiği anlamına gelmez.

Hangi poliplerin kanserleşme riski daha fazladır?

Bir polibin gelecekte oluşturabileceği risk tek bir özelliğe bakılarak belirlenmez.

Risk değerlendirilirken özellikle;

• polibin büyüklüğü,
• sayısı,
• patolojik türü,
• hücresel özellikleri,
• displazi derecesi,
• tamamen çıkarılıp çıkarılmadığı

dikkate alınır.

Genel olarak polip büyüdükçe ileri patolojik özellikler taşıma olasılığı artabilir.

Ancak küçük bir polip mutlaka önemsiz, büyük bir polip de mutlaka kanser demek değildir.

Kesin değerlendirme patoloji sonucuyla birlikte yapılır.

Displazi nedir?

Patoloji raporlarında hastaların karşılaşabileceği ifadelerden biri “displazi” dir.

Displazi, polip hücrelerinde normalden farklı değişikliklerin bulunduğunu ifade eder.

Bu değişiklikler kanser değildir; ancak bazıları kanser gelişimine giden sürecin bir parçası olabilir.

Bu nedenle patoloji raporunda “düşük dereceli displazi” veya “yüksek dereceli displazi” gibi ifadeler görülebilir.

Özellikle yüksek dereceli displazi bulunan poliplerde polibin tamamen çıkarılmış olması ve uygun takip önemlidir.

Polip çıkarılırsa tekrar oluşur mu?

Çıkarılan polip tamamen alınmışsa aynı polip genellikle ortadan kaldırılmış olur.

Ancak kişinin bağırsaklarının başka bölgelerinde yeni polipler zaman içerisinde gelişebilir.

Bu nedenle polip çıkarılması, kişinin hayatı boyunca bir daha polip oluşmayacağı anlamına gelmez.

Bazı hastalara belirli aralıklarla kontrol kolonoskopisi önerilmesinin nedeni budur.

Polip çıkarıldıktan sonra ne zaman tekrar kolonoskopi yapılmalıdır?

Her hastaya aynı süre verilmez.

Bir sonraki kolonoskopinin zamanı;

• çıkarılan poliplerin sayısına,
• büyüklüğüne,
• patoloji sonucuna,
• poliplerin tamamen çıkarılıp çıkarılmadığına,
• ilk kolonoskopide bağırsak temizliğinin yeterli olup olmadığına,
• aile öyküsüne,
• ve kişinin diğer risk faktörlerine

göre belirlenir.

Bazı kişilerde uzun aralıklarla kontrol yeterli olabilirken, ileri özellik taşıyan veya çok sayıda polibi bulunan kişilerde daha erken kontrol gerekebilir.

Bu nedenle kontrol zamanınızı başka bir hastanın takip süresiyle karşılaştırmak doğru değildir.

Ailemde polip varsa benim de kolonoskopi yaptırmam gerekir mi?

Aile öyküsü önemlidir.

Özellikle birinci derece akrabalarda — anne, baba, kardeş veya çocuklarda — kalın bağırsak kanseri ya da ileri özellik taşıyan polip bulunması kişinin riskini etkileyebilir.

Taramanın hangi yaşta başlayacağı ve hangi yöntemle yapılacağı; akrabanın yaşı, hastalığın türü ve ailede etkilenen kişi sayısına göre değişebilir.

Bu nedenle aile öykünüzü doktorunuza bildirmeniz önemlidir.

Kolon poliplerinden korunmak mümkün müdür?

Bütün polipleri tamamen önlemek mümkün değildir. Yaş ve genetik yatkınlık gibi değiştirilemeyen faktörler vardır.

Bununla birlikte;

• sigara kullanmamak,
• sağlıklı vücut ağırlığını korumak,
• düzenli fiziksel aktivite yapmak,
• sebze, meyve, tam tahıl ve liften zengin dengeli beslenmek,
• işlenmiş ve aşırı miktarda kırmızı et tüketimini sınırlamak,
• aşırı alkol tüketiminden kaçınmak

genel bağırsak sağlığı ve kolorektal kanser riskinin azaltılması açısından yararlı olabilir.

Ancak sağlıklı yaşam tarzı önerilen tarama testlerinin yerine geçmez.

Kolon poliplerinin en önemli özelliği nedir?

Kolon poliplerinin en önemli özelliği, çoğunun belirti vermeden gelişebilmesi ve bazı türlerinin yıllar içerisinde kansere dönüşebilmesidir.

Bu süreç aynı zamanda önemli bir fırsat sağlar.

Kanserleşme potansiyeli bulunan bir polip uygun zamanda saptanıp tamamen çıkarıldığında, kanser gelişmeden önce müdahale edilmiş olur.

Bu nedenle kolonoskopi yalnızca kalın bağırsak kanserini teşhis etmek amacıyla değil, kanseri önlemek amacıyla da kullanılan önemli bir yöntemdir.

Kısaca kolon polipleri

Kolon polipleri kalın bağırsağın iç yüzeyinden gelişen oluşumlardır.

Her polip kanser değildir. Poliplerin çoğu belirti vermez. Bazı polip türleri zaman içerisinde kansere dönüşebilir.

Kolonoskopi poliplerin saptanmasını ve çoğu zaman aynı seansta çıkarılmasını sağlar.

Çıkarılan polibin patolojik incelemesi gelecekteki riskin belirlenmesinde önemlidir.

Daha önce polip saptanan kişilerde yeni polipler gelişebileceğinden uygun aralıklarla takip gerekebilir.

Poliplerin erken saptanması ve uygun olanların çıkarılması, kalın bağırsak kanserinden korunmanın en etkili yollarından biridir.

Bu bilgiler genel hasta bilgilendirmesi amacıyla hazırlanmıştır. Kolon kanseri taramasının ne zaman başlayacağı ve polip saptandıktan sonraki takip aralıkları kişinin yaşı, aile öyküsü, kolonoskopi bulguları ve patoloji sonucuna göre değişebilir. Size uygun takip programı doktorunuz tarafından belirlenmelidir.