Endoskopik Submukozal Diseksiyon (ESD)

Endoskopik submukozal diseksiyon, sindirim sistemindeki erken evre kanserlerin ve kanser öncüsü lezyonların ameliyata gerek kalmadan endoskopla çıkarılmasıdır.

Amacı, sindirim kanalı duvarının yalnızca yüzeyel tabakalarında — mukoza ve submukozada — kalmış olan tümörü tek parça hâlinde ve sağlam sınırlarla çıkarmaktır. Organın kendisi yerinde kalır; mide veya bağırsak alınmaz.

ESD ile EMR arasındaki fark

EMR tekniğinde lezyonun altına sıvı verildikten sonra lezyon bir tel ilmekle yakalanıp kesilir. Bu yöntem küçük lezyonlar için hızlı ve etkilidir, ancak büyük bir lezyon ilmeğe sığmaz ve parça parça çıkarmak gerekir.

ESD’de ise lezyonun çevresi işaretlenir, altına sıvı verilir ve özel endoskopik bıçaklarla mukoza altından adım adım kesilerek lezyon dokudan ayrılır. Daha uzun ve daha zor bir işlemdir, ancak lezyon boyutu ne olursa olsun tek parça çıkarma imkânı verir.

Bu neden önemlidir: patolog ancak tek parça bir örnekte kesi sınırlarının temiz olup olmadığını güvenilir biçimde söyleyebilir. Tek parça çıkarma aynı zamanda nüks oranını düşürür.

Ne zaman tercih edilir?

• Yemek borusu, mide ve kalın bağırsağın erken evre kanserleri
• 2 santimetreden büyük, düz veya geniş tabanlı lezyonlar
• Displazi gelişmiş Barrett özofagusu
• EMR ile tek parça çıkarılamayacak lezyonlar

Lezyonun derin tabakalara ilerlemiş olduğu veya lenf bezlerine yayılım şüphesi bulunduğu durumlarda ESD uygun değildir; bu hastalarda cerrahi tedavi gerekir.

Nasıl hazırlanılır?

Uzun süren ve hareketsizlik gerektiren bir işlem olduğu için genellikle genel anestezi veya derin sedasyon altında yapılır. Öncesinde aç kalınır, kan sayımı ve pıhtılaşma testleri istenir.

Kan sulandırıcı ilaçların — tıbbi sakıncası yoksa — birkaç gün önceden kesilmesi gerekir.

Onam (rıza) formu

Kliniğin onam formu imzalanacaktır.

İşlemden sonra

ESD sonrası genellikle bir veya birkaç gün hastanede kalınır. İlk gün ağızdan bir şey verilmez, sonra sıvı gıdalara ve giderek normal beslenmeye geçilir. Mide asidini baskılayan ilaçlar bir süre kullanılır.

Riskleri nelerdir?

• Kanama — işlem sırasında veya sonrasında; çoğunlukla endoskopik olarak durdurulur
• Delinme (perforasyon) — EMR’ye göre daha sık; genellikle aynı seansta klip ile kapatılır
• Geniş çıkarımlardan sonra iyileşme sırasında darlık gelişmesi

Çıkarılan parçanın patolojik incelemesi belirleyicidir: sınırlar temiz ve tümör yüzeyel ise tedavi tamamlanmış sayılır; değilse cerrahi veya ek tedavi gündeme gelir.