Barrett Özofagusu

Barrett özofagusu, yemek borusunun mideye yakın olan alt bölümündeki normal hücrelerin, uzun süreli reflünün etkisiyle farklı bir hücre tipine dönüşmesidir. En önemli nedeni uzun yıllar devam eden gastroözofageal reflü hastalığıdır (GERD). Mide asidi ve diğer mide içeriğinin yemek borusuna tekrar tekrar kaçması, zaman içinde yemek borusunun iç yüzeyinde değişikliğe yol açabilir. Barrett özofagusu kanser değildir; ancak yemek borusunun adenokarsinom adı verilen bir kanser türü için risk artışıyla ilişkili olduğu için belirli hastalarda düzenli takip gerekir.

Kimlerde daha sık görülür?

Barrett özofagusu özellikle uzun süredir reflü yakınması bulunan kişilerde görülür. Risk; ileri yaş, erkek cinsiyet, fazla kilo veya özellikle karın çevresinde yağlanma, sigara kullanımı ve ailede Barrett özofagusu veya yemek borusu adenokarsinomu bulunması gibi faktörlerle artabilir. Bununla birlikte reflüsü olan herkes Barrett geliştirmez ve Barrett bulunan kişilerin önemli bir kısmında hiçbir zaman kanser gelişmez.

Belirtileri nelerdir?

Barrett özofagusunun kendine özgü bir belirtisi yoktur. Hastaların yakınmaları çoğunlukla eşlik eden reflü hastalığından kaynaklanır. Göğüste yanma, ağza acı veya ekşi su gelmesi, gece artan reflü yakınmaları ve bazen yutma güçlüğü görülebilir.

Yeni başlayan veya giderek artan yutma güçlüğü, istemsiz kilo kaybı, kanama bulguları, kansızlık veya tekrarlayan kusma varsa gecikmeden değerlendirme gerekir.

Tanı nasıl konur?

Barrett özofagusunun tanısı üst gastrointestinal sistem endoskopisi (gastroskopi) ile konur. Endoskopide yemek borusunun alt kısmında normalden farklı görünen alanlar değerlendirilir ve gerekli bölgelerden küçük doku örnekleri, yani biyopsiler alınır.

Kesin değerlendirmede yalnızca endoskopik görünüm değil, biyopsilerin patoloji uzmanı tarafından incelenmesi de önemlidir. Patolojide özellikle displazi adı verilen kanser öncesi hücresel değişikliklerin bulunup bulunmadığı araştırılır.

Displazi ne demektir?

Displazi, Barrett dokusundaki hücrelerin normal yapılarını giderek kaybetmeye başlamasıdır. Kanser anlamına gelmez ancak kanser gelişme riskinin arttığını gösterir.

Barrett özofagusu genel olarak:

Displazi olmayan Barrett: Kanser öncesi belirgin hücresel değişiklik yoktur.

Düşük dereceli displazi: Hücrelerde erken dönem anormal değişiklikler vardır.

Yüksek dereceli displazi: Kanser gelişimine daha yakın, ileri düzey hücresel değişiklikler vardır.

Displazi saptandığında biyopsilerin bu konuda deneyimli ikinci bir patolog tarafından doğrulanması özellikle önemlidir.

Barrett özofagusu kansere dönüşür mü?

Barrett özofagusu yemek borusu adenokarsinomu gelişme riskini artırır; ancak Barrett tanısı alan hastaların büyük çoğunluğunda kanser gelişmez. Risk özellikle displazi bulunduğunda yükselir. Bu nedenle amaç hastayı korkutmak değil, gerekli hastaları uygun aralıklarla izleyerek kanser öncesi değişiklikleri erken dönemde yakalamaktır.

Takip nasıl yapılır?

Takip sıklığı Barrett bölgesinin uzunluğuna, biyopsi sonucuna, hastanın yaşına ve diğer risk faktörlerine göre belirlenir.

Displazi bulunmayan Barrett özofagusunda endoskopiler genellikle birkaç yıllık aralıklarla yapılır. Avrupa ESGE kılavuzunda Barrett uzunluğu 1–3 cm arasında ise yaklaşık 5 yılda bir, 3–10 cm arasında ise yaklaşık 3 yılda bir takip önerilmektedir. Daha uzun Barrett segmentlerinin deneyimli merkezlerde değerlendirilmesi önerilir.

Takip sırasında yalnızca endoskopi yapmak yeterli değildir; yemek borusunun dikkatli incelenmesi ve gerektiğinde standart protokole uygun biyopsilerin alınması önem taşır.

Tedavisi nedir?

Tedavinin ilk basamağında reflünün kontrol altına alınması önemlidir. Hastalarda genellikle proton pompa inhibitörü (PPI) grubundan asit baskılayıcı ilaçlar kullanılır. Kilo fazlalığı bulunan hastalarda kilo verilmesi, sigaranın bırakılması ve reflüyü artıran kişisel faktörlerin azaltılması da yararlıdır.

Displazi bulunmayan Barrett dokusunun rutin olarak yakılması veya çıkarılması gerekmez. Buna karşılık doğrulanmış düşük dereceli veya yüksek dereceli displazi gelişirse, günümüzde çoğu hasta büyük cerrahi ameliyata gerek kalmadan endoskopik yöntemlerle tedavi edilebilir.

Endoskopik tedaviler nelerdir?

Şüpheli veya kabarık bir alan varsa endoskopik mukozal rezeksiyon (EMR) veya uygun olgularda daha geniş endoskopik rezeksiyon yöntemleriyle bu bölge çıkarılabilir.

Geride kalan Barrett dokusu ise çoğunlukla radyofrekans ablasyon (RFA) gibi yöntemlerle ortadan kaldırılabilir. Güncel kılavuzlar doğrulanmış yüksek dereceli displazide ve uygun düşük dereceli displazi hastalarında endoskopik eradikasyon tedavisini önermektedir. Erken ve yüzeyel bazı Barrett ilişkili kanserler de deneyimli merkezlerde endoskopik olarak tamamen tedavi edilebilir.

Barrett özofagusu tamamen düzelir mi?

Reflünün kontrol edilmesi yakınmaları azaltır ve yemek borusunun daha fazla hasar görmesini önlemeye yardımcı olur; ancak mevcut Barrett dokusu yalnızca ilaç kullanmakla her zaman ortadan kalkmaz.

Displazili Barrett özofagusunda uygulanan modern endoskopik tedavilerle anormal dokunun tamamen ortadan kaldırılması çoğu hastada mümkün olabilir. Bununla birlikte başarılı tedaviden sonra dahi belirli sürelerle endoskopik takip gerekir.

Barrett tanısı konduysa ne yapılmalı?

Barrett özofagusu tanısı “yemek borusu kanseri oldum” anlamına gelmez. En önemli bilgiler Barrett segmentinin uzunluğu ve biyopside displazi bulunup bulunmadığıdır. Hastaya uygun takip programı bu bulgulara göre gastroenteroloji uzmanı tarafından belirlenmelidir.

Düzenli ve doğru yapılan takip sayesinde riskli hücresel değişiklikler çoğu zaman ileri kansere dönüşmeden önce saptanabilir ve endoskopik olarak tedavi edilebilir.