Tıbbi sözlük — Prof. Dr. Ali Tüzün İnce

Abdomen: göğüs kafesi ile kalça arasındaki bölüm.
Abdominal migren: Özellikle çocuklarda görülen, belirgin bir organ hastalığı olmadan tekrarlayan orta hat karın ağrısı ataklarıyla seyreden bir hastalıktır; bulantı, kusma ve solukluk eşlik edebilir.
Absorbsiyon: emilim
Aerofaji: hava yutma
Akalazya: özofagusun (yemek borusu) son kısmındaki kasların yeterince gevşememesi sonucu gıdaların yemek borusunda birikmesi, ağrılı yutma ve kusmalarla seyreden nadir bir hastalık
Aklorhidri: mide suyunda hidroklorik asidin olmaması
Aktif kömür: gaz giderici natürel ilaç
Akut: kısa süren ani ve şiddetli başlayan
Akut kolanjit: Safra yollarının, çoğunlukla safra akımındaki tıkanıklığa bağlı gelişen ve acil tedavi gerektirebilen enfeksiyonudur.
Alagille Sendromu: yeni doğan bebeklerde görülen karaciğer içindeki safra yollarının olmaması yada az olması ile seyreden bir hastalık
Allerji: vücudun bazı besinleri, ilaçları tolere edememe durumudur.
ALP: Alkalen fosfataz; özellikle safra yolları, kemik ve bazı diğer dokularda bulunan bir enzimdir.
ALT: Alanin aminotransferaz; karaciğer hücrelerinde yoğun olarak bulunan bir enzimdir. Karaciğer hücreleri hasar gördüğünde kana geçerek yükselebilir.
Alt Özofageal sfinkter: özofagusun mideye geçiş bölgesinde bulunan kasların oluşturduğu sfinkter
Amebiazis: Bağırsakta yerleşip kanlı ishal yapan mikroskobik parazit
Amilaz: Karbonhidratların sindiriminde görev alan bir enzimdir. Başlıca pankreas ve tükürük bezleri tarafından üretilir.
Aminoasitler: Proteinlerin temel yapı taşları
Ana pankreas kanalı: Pankreasın içindeki küçük kanalların birleştiği ve salgıyı onikiparmak bağırsağına taşıyan ana kanaldır; Wirsung kanalı da denir.
Anal Fissür: Makat kısmında bulunan deri ve/veya kas tabakasındaki yırtık
Anal Fistula: anüs ve deri arasında gelişen bir yol
Anastomosis: vücudun iki organının birbirine ağızlaştırarak bağlanma işlemidir.
Anemia: kansızlık
Angiodisplasia: gastrointestinal kanalda gelişen anormal kan damarları
Anjiografi: damar sisteminin görüntülenmesi
Anjiyodisplazi: Sindirim sistemi duvarındaki küçük damarların genişleyip kırılgan hale gelmesiyle oluşan ve kanamaya yol açabilen damar bozukluğudur.
Anorektal Atrezi: konjenital olarak makat kısmının gelişmemesi
Anoskopi: anüsün ışıklı aletle incelenmesi
Antasitler: mide asitini nötralize eden ilaçlar
Anti-HCV: Bağışıklık sisteminin Hepatit C virüsüne karşı oluşturduğu antikorlardır. Bu antikorların kanda bulunması kişinin Hepatit C virüsüyle karşılaşmış olabileceğini gösterir.
Antidiaretikler: ishal kesici ilaçlar
Antiemetikler: bulantıyı engelleyen ilaçlar
Antikolinerjikler: gastrointestinal kanaldaki spazm yapmış kasları gevşeten ilaçlar
Antispasmodikler: kas gevşetici ilaçlar
Antral gastrit: Gastritle uyumlu değişikliklerin özellikle midenin antrum bölgesinde görülmesidir.
Antrektomi: midenin antrum kısmının operasyonla çıkarılması işlemi
Antrum: Midenin çıkışa yakın alt bölümüdür.
Appendektomi: appendiksin operasyonla çıkarılması işlemi
Appendiks: kör bağırsak
Appendisit: appendiksin inflamasyonu
Argon plazma koagülasyonu: Endoskop aracılığıyla genişlemiş yüzeyel damarların kontrollü şekilde koagüle edilmesidir.
Ascit: karında sıvı toplanması hali
Asemptomatik: şikâyeti olmayan
Asit: Karın boşluğunda normalden fazla sıvı birikmesidir.
AST: Aspartat aminotransferaz; karaciğerde bulunur ancak ALT kadar karaciğere özgü değildir. Ayrıca kaslarda, kalpte ve kırmızı kan hücrelerinde de bulunur.
Atonik kolon: bağırsağın kasların kasılma kuvvetinin olmaması
Atrezi: bir organın bir başkasına açılış ağzının olmaması
Atrofik gastrit: mide mukozasındaki bez ve hücrelerinin azalması hali
Barrett özofagusu: Uzun süreli reflüyle ilişkili olarak alt özofagustaki normal yassı epitelin bağırsak tipi epitele dönüşmesidir. Tanı biyopsiyle doğrulanır ve bazı hastalarda izlem gerekir.
Baryum: mide ve kolon grafileri için kullanılan radyoopak madde
Baryum Enema: baryumun lavman şeklinde verilerek alt gastrointestinal kanalın incelenmesi işlemi
Bernstein Testi: reflü sebebini araştırmak için yemek borusundaki asit varlığını gösteren test
Bezoar: saç, kıl, bitkisel lif gibi midede olmaması gereken yabancı cisimlerin adı.
Biliary Sistem: safra kese ve safra kanallarının oluşturduğu yapı
Biliary Tract: safra kese ve safra kanallarının oluşturduğu yapı
Biliary Tree: safra kanalları
Bilier atrezi: safra kesesi ve yollarında gelişme bozukluğu
Bilier diskinezi: safra kesesinde çalışma bozukluğu
Bilier striktür: safra kanalarında darlık
Bilirubin: hemoglobinin yıkılması ile ortaya çıkan safranın rengini veren pigment
Bismut Subsalisilat: ishal, mide yanması, bulantı tedavisinde kullanılan ilaç
Biyopsi: Gastroskopi veya kolonoskopi sırasında doktorun küçük bir doku örneği almasıdır. Alınan örnek patoloji laboratuvarında mikroskop altında incelenir.
Borborigmi: gurultu
Budd-Chiari Sendromu: hepatik venin tıkanması ile gelişen karaciğer hastalığı
Bulbus: Duodenumun mideden hemen sonraki ilk bölümüdür.
Campylobacter pylori: Helikobakter Pilorinin eski ismi, gastrit ve ülser yapan mide bakterisi
Clostridium difficile (C. difficile): bağırsakta normalde bulunan ancak geniş spektrumlu antibiyotik tedavisi sonunda gelişen psödomemranöz enterokolit adı verilen ishalle seyreden hastalığa neden olan bakteri.
Crohn hastalığı: ince ve kalın bağırsağın kronik inflamasyonuyla ömür boyu seyreden bir hastalık
Cryptosporidia: ishal yapan bir çeşit mantar
Çekostomi: bağırsağın operasyonla kesilmesi sonunda geride kalan kısmının düzelmesi için bağırsak ağzının geçici olarak deriye ağızlaştırılması hali
Çekum: kalın bağırsağın başlangıç kısmı
Çıkan kolon: bağırsağın çıkan kısmı
Çöliak hastalığı: tahıldaki proteinlere karşı alerji olması sonucu ortaya çıkan besinlerin emilim bozukluğu ile seyreden bir hastalık
Defekasyon: dışkılama
Defekografi: defekasyon fonksiyonunu ölçen radyolojik görüntüleme işlemi
Dehidratasyon: su ve tuz kaybı
Dermatitis Herpetiformis: Çöliak hastalığında görülen deri bulgusu
Dev hücreli hipertrofik gastritis: Menetrier hastalığı
Dilatasyon: Genişleme anlamına gelir.
Dispepsi: sindirim bozukluğu.
Displazi: Hücrelerin normal yapı ve düzeninin bozulmasıdır ve bazı durumlarda kanser öncesi değişiklik anlamına gelebilir.
Distansiyon: şişkinlik
Divertikül: bağırsak duvarından dışarıya doğru bağırsağın parmak şeklinde çıkıntılar yapması
Divetikülit: divertikülün enfeksiyonu
Divetikülozis: bağırsağın divertiküllerle dolu olması
Diyafragma: karın ve göğüs boşluğunu birbirinden ayıran kas tabakası
Diyare: ishal
Diyetisyen: beslenme uzmanı
Dizanteri: kalın bağırsağın kanlı ve sancılı ishali
Dubin-Johnson Sendromu: sebebi bilinmeyen kalıtsal kronik sarılık sendromu
Dumping Syndrome: Mide operasyonlarından sonra gelişen ve yemek yedikten sonra fenalık hissi terleme ile seyreden bir tablo
Duodenal ülser: on iki parmak bağırsağı ülseri
Duodenitis: duodenumun irritasyonu
Duodenogastrik reflü: Onikiparmak bağırsağındaki safra içeren sıvının mideye geri kaçmasıdır; safra reflüsü de denir.
Duodenum: ince bağırsağın ilk kısmı
Dysphagia: ağrılı yutma
Echerchia Coli: bağırsaklarda yerleşik olan bakteri
Ekstrahepatik safra yolları: karaciğer dışı safra yolları
Elektrokuagulasyon: endoskop yoluyla elektrik vererek kanamayı durdurma işlemi
Elektrolitler: vücutta fonksiyon gören tuz ve mineraller
Endoskop: vücut kısımlarını incelemeye yaran ışıklı ve kameralı uygun aletler
Endoskopik Retrograde Kolanjiopankreatografi(ERCP): safra ve pankreas kanallarını endoskopla incelemek.
Endoskopik Sfinkterotomi: safra kanal ve pankreas kanalında bulunan ortak kasın ERCP işlemi ile kesilmesi işlemi
Enema (lavman): rektumdan sıvılar kanalıyla ilaçların uygulanma yöntemi
Enteral beslenme: ağızdan bağırsağa yerleştirilen bir tüp kanalıyla beslenme işlemi
Enteritis: bağırsağın enfeksiyonu
Enterosel: bağırsak fıtığı
Enteroskopi: ince bağırsağın bir endoskop aracılığı ile incelenmesi işlemi
Enterostomi: bağırsağın karın duvarına açılışı
Enzyme-Linked Immunosorbent Assay (ELISA): bir çeşit kan testi yöntemi
Epitelium: sindirim kanalının üst tabakası
Eroziv gastrit: Mide yüzeyinde kızarıklıkla birlikte küçük yüzeysel defektlerin görülmesidir.
Erozyon: Mide mukozasında oluşan yüzeysel hasardır; ülserden daha yüzeyseldir.
Erythema Nodosum: deride lokal kızarıklık ve sertleşmesi ile seyreden değişik hastalıkların deri bulgusu.
EUS Endoskopik ultrasonografi: Ucunda ultrason cihazı bulunan bir endoskopla sindirim sistemi duvarı ve çevresindeki organların ayrıntılı olarak incelenmesini sağlayan yöntemdir.
Familial Polipozis: ailenin tüm fertlerinde polip gelişimi ve erken yaşlarda kalın bağırsakta kanser gelişimi ile seyreden bir hastalık
Farenks: boğazın arka kısmı
Feçes: gaita, dışkı
Feçes inkontinüansı: altına dışkı kaçırmak
Feçeste yağ testi: yağ emilim bozukluklarındaki ishalin sebebini belirlemek için yapılan bir test
Fekal Occult Blood Test (FOBT): dışkıda gizli kanın varlığını gösteren test
Fermantasyon: mayalanma
Ferritin: Ferritin, demirin vücutta depolanmasını sağlayan bir proteindir. Kandaki ferritin düzeyi, vücudun demir depoları hakkında önemli bilgi verir.
FIT: İnsan hemoglobinine karşı geliştirilmiş antikorlar aracılığıyla dışkıdaki hemoglobini araştıran testtir.
Fiber: lif
Fistül: iki organ arasındaki anormal yol
Fulminan karaciğer yetersizliği: Daha önce normal olan bir kişinin kısa sürte içinde süratle karaciğer yetersizliği başlaması hali.
Fungus: mantar
Galaktoz: süt şekeri
Galaktozemi: Kanda galaktoz artımı
Gardner's Sendromu: bağırsakta multipl poliplerin varlığı ile seyreden ailevi bir hastalık
Gastrektomi: midenin ameliyatı
Gastrik Ülser: mide ülseri
Gastrin: mide tarafından salgılanan bir hormon
Gastritis: mide tabakalarının inflamasyonu
Gastroenteritis: mide ve bağırsakları irrite eden bir inflamasyon hali
Gastroenteroloji: sindirim sistemi hastalıkları ile uğraşan bilim dalı
Gastroenterolojist: gastroenteroloji uzmanı
Gastrointestinal: sindirim sistemiyle ilgili
Gastroözofageal bileşke: Yemek borusunun mideyle birleştiği bölgedir.
Gastroözofageal Reflü Hastalığı (GERD): mide asitinin özofagusa reflüsü ile oluşan hastalık
Gastroparesis: mide kaslarının veya sinirlerinin tahribatı ile seyreden mide boşalım güçlüğü
Gastrostomi: mideye açılan suni bir delik, bu kanaldan beslenme tüpü uzatılır.
GAVE: Gastrik antral vasküler ektazi; midenin özellikle antrum bölümündeki yüzeyel damarların genişleyip belirginleşmesi durumudur. Görünümü nedeniyle “karpuz mide” de denir.
Gaz: Sindirim kanalında bulunan havadır. Aşırı gaz; şişkinlik, geğirme veya gaz çıkarma yakınmasına yol açabilir ancak şişkinlikle aynı şey değildir.
GERD: reflü hastalığı
GGT: Gama-glutamil transferaz; özellikle karaciğer ve safra yollarıyla ilişkili durumlarda yükselebilen bir enzimdir.
GI: gastrointestinal
GIST: Sindirim sisteminin duvarından gelişen özel bir tümör grubudur ve en sık midede görülür.
Giardiasis: ishal nedeni olan, duodenuma yerleşen mikroskobik parazit
Gilbert Sendromu: karaciğerdeki bir enzimin eksikliği nedeniyle oluşan indirekt billüribin yüksekliği hali
Glikojen: vücutta bulunan bir çeşit depo şekeri
Glikojen depo hastalıkları: vücutta glikojen birikimi ile seyreden bir grup herediter hastalık
Globus Hissi: boğazda bir yumru varmış gibi hisse kapılmak
Glukoz: kan şekeri
Gluten: buğdaydaki bir protein
Gluten Intoleransı: çöliak hastalığı
Gluten Sensitive Enteropati: çöliak hastalığı ve dermatitis herpetiformisi kapsayan tablo
Granuloma: Crohn hastalığında bağırsaklarda görülen ufak topaklar
Granulomatöz Kolitis: Crohn hastalığı
H2-Blokerleri: midedeki asidi azaltan ilaçlar (ranitab, famodin, ulcoran vb.) grubudur.
HBsAg: Hepatitis B surface antigen, yani Hepatit B virüsünün yüzey antijenidir. Kanda saptanması, kişinin vücudunda Hepatit B virüsünün bulunduğunu düşündürür.
Helikobakter pilori (H. pilori): ülser veya gastrit yapan midede lokalize bir bakteri
Hemokromatozis: vücutta demir depolanması ile seyreden bir hastalık
Hemoliz: Kırmızı kan hücrelerinin normalden hızlı parçalanmasıdır.
Hemoroid: (basur) Makat kısmındaki kan damarlarının genişlemesi
Hemoroidektomi: basur ameliyatı
Hepatik: karaciğer ait
Hepatik Ensefalopati: karaciğer hastalığına bağlı beyin fonksiyonlarında bozulma
Hepatik Koma: karaciğer koması
Hepatitis: karaciğer iltihabı
Hepatitis A: çocukluk döneminde görülen bir hepatit çeşidi
Hepatitis B: daha çok kan ve seks yoluyla geçip erişkinlerde görülen hepatit tipi
Hepatitis B Immunoglobulin (HbIg): hepatitis B virüsüne karşı kullanılan immünglobulin
Hepatitis C: kan yoluyla geçen yavaş seyirli hepatit türü
Hepatitis D (Delta): hastalık yapabilmesi için hepatit B’ ye gereksinim gösteren bir hepatit türü
Hepatitis E: özellikle hamile kadınlarda görülen hepatit tipi
Hepatoloji: karaciğer hastalıkları
Hepatolojist: karaciğer hastalıkları uzmanı
Hepatomegali: Karaciğerin normalden büyük olmasıdır.
Hepatotoksisite: karaciğer toksisitesi
Hernia: fıtık
Herniorafi: fıtık operasyonu
Hiatal Hernia (Hiatus Hernia): Midenin bir kısmının göğüs kafesine çıkması hali
Hidrojen nefes testi: laktoz intoleransı için bir testtir.
Hidroklorik asit: mide asidi
Hill sınıflaması: Gastroskopi sırasında mide içerisinden geriye doğru bakılarak gastroözofageal bileşkenin oluşturduğu kapakçık görünümünün derecelendirilmesidir.
Hiperalimentasyon: aşırı besleme
Hiperbillüribinemi: kanda billüribin seviyesinin aşırı artımı
Hiperdens: BT’de çevresindeki yapılardan daha yoğun veya daha parlak görünen alan anlamına gelir.
Hiperekojen: İncelenen alanın çevresindeki dokuya göre ultrason dalgalarını daha fazla yansıttığını ve görüntüde daha parlak göründüğünü ifade eder.
Hipodens: Çevresindeki dokuya göre BT’de daha düşük yoğunlukta görünen alanı tarif eder.
Hipoekoik: Çevresindeki dokuya göre daha az ultrason dalgası yansıtan ve görüntüde daha koyu görünen alandır.
Hirschsprung hastalığı: doğuştan veya sonradan yemek borusunun alt kısmının kaslarının sinirlerinin dengesiz çalışması sonunda aşırı kasılması ve mideye gıdaların geçmesinde güçlük hali
Hormon: bazı organlar tarafından salınan ve vücutta başka yerlerde etki yapan kimyasal maddeler
IBD: Inflamatuar bağırsak hastalığı.
IBS: Irritabl bağırsak sendromu
Ileal: ileumla ilgili
Ileal Pouch: ileoanal reservuar
Ileoanal Anastomozis: (Ileoanal Pull-Through)kalın bağırsak be rektumun iç tabakasının çıkarılması operasyonudur.
Ileoçecal Valv: ince bağırsağın kalın bağırsağa geçiş bölgesi
Ileostomi: kalın bağırsak ve rektum çıkarıldığı zaman dışkının çıkması için ileumdan karın derisine açılan boşluk
Imperforat Anus: konjenital olarak anüsün kapalı olması, dışkı yapamama
Infeksiyoz Diyare: enfeksiyonlarla oluşan ishal
Inguinal Hernia: kasık fıtığı
INR: Kanın ne kadar sürede pıhtılaştığını gösteren ve özellikle warfarin (Coumadin) kullanan hastaların takibinde kullanılan kan testidir.
Intestinal Flora: bağırsakta bulunan ve vücuda faydası olan bakteri ahalisi
Intestinal Pseudo-Obstruction: bulantı, kusma, ağrı ile seyreden gerçekte olmayan obstrüksiyon
Intolerans: tolere edememek
Intussusception: bağırsağın dürbün gibi iç içe geçmesi ile ortaya çıkan ileus tablosu
IPMN: İntraduktal papiller müsinöz neoplazi; pankreas kanallarından gelişen ve müsin üretebilen kistik bir lezyondur.
Iskemik kolit: bağırsak kan akımında azalma yada yavaşlama sonunda ortaya çıkan hal
İleokolitis: ince ve kalın bağırsağın inflamasyonu
İnen kolon: kalın bağırsağın inen kısmı
İnkontünans: altına kaçırma, dışkı veya idrarı tutamama hali
İnsidental bulgu: Başka bir nedenle yapılan inceleme sırasında tesadüfen saptanan bulgu anlamına gelir.
İntestinal metaplazi: Mide mukozasındaki hücrelerin bağırsak tipi hücrelere benzer özellikler kazanmasıdır. Genellikle biyopsi ile saptanır.
İntrinsik faktör: Midedeki paryetal hücreler tarafından üretilen ve B12’nin ince bağırsaktan emilmesi için gereken maddedir.
İrritabl Kolon: spastik kolon hastalığı
İskemi: kansız kalma durumu
Jejunostomi: enteral beslenme amacıyla jejenumdan karın duvarına açılan hol
Jejunum: ince bağırsağın orta bölümü
Kabızlık: çeşitli nedenlerle sert ve zorlanarak çıkan dışkı
Kalprotektin: Özellikle nötrofil adı verilen inflamasyon hücrelerinde bol miktarda bulunan bir proteindir.
Kalsifikasyon: Dokuda kalsiyum birikimini ifade eder.
Kandidiazis: mantarlar tarafından oluşturulan hastalık
Karbonhidratlar: tahıl ve şekerlerin temel yapı taşı
Karoli hastalığı: safra kanalların konjenital olarak genişlemesi ile oluşan enfeksiyon, taş gelişimi ile seyreden hastalık
Katartikler: gaitayı yumuşatan ilaçlar
Katater: sıvıları vücuttan dışarı çıkaran bükülebilen bir tüp
Kısa bağırsak sendromu: operasyon ve diğer nedenlerle ince bağırsağın kesilmesi ile ortaya çıkan, kilo kaybı, ishal ve besin kayıplarıyla seyreden klinik tablo
Kistik lezyon: İçerisinde ağırlıklı olarak sıvı bulunan bir oluşumu tarif eder.
Klorhidri: midede çok fazla hidroklorik asit olması hali
Kolanjiografi: safra yollarının görüntülenmesi işlemi
Kolanjit: safra yollarının enfeksiyonu
Koledok: Karaciğerde üretilen ve safra kesesinde depolanabilen safranın onikiparmak bağırsağına taşınmasında görev alan ana safra yoludur.
Koledokolithiazis: safra yolları taşı
Kolelithiazis: safra kese taşı
Kolesistektomi: safra kesenin operasyonla alınması işlemi
Kolesistit: Safra kesesinin, çoğunlukla safra taşının kanalını tıkaması sonucu gelişen iltihabıdır.
Kolesistografi: safra kesesinin radyolojik olarak incelenmesi
Kolesistokinin: safra kesesinin kontraksiyonuna sebep olan hormon
Kolestazis: safranın bağırsağa akamaması
Kolik: spazm şeklinde gidip gelen karın ağrısı
Kolit: bağırsağın enfeksiyonu
Kollajenoz kolit: bağırsağın tabakalarında kollajen birimiyle belirli olan bir çeşit kolit
Kollesterol: yağ benzeri natürel bir madde
Kolon: kalın bağırsak
Kolon polipleri: bağırsak içinde çıkan polipler
Kolonik İnertia: bağırsak kaslarının tembelliği ile seyreden hal
Kolonoskopi: kalın bağırsağın endoskopik incelenmesi işlemi
Kolonoskopik polipektomi: kolonoskopi ile bağırsak içindeki polipin alınması işlemi
Kolorektal kanser: kalın bağırsakta gelişen kanser
Kolostomi: bağırsağın operasyonla kesilmesi sonunda geride kalan kısmının düzelmesi için bağırsak ağzının geçici olarak deriye ağızlaştırılması hali
Komputerize tomografi (CT): vücudun bir kısmının üç boyutlu röntgeninin alınması hali
Kontrastlanma: Kontrastlanma, radyolojik görüntülemelerde — özellikle BT ve MR’da — kontrast madde verildikten sonra bir doku veya lezyonun görüntüde daha belirgin hale gelmesidir.
Kortikosteroidler: yapılarında steroid maddesi olan hormonlar
Kronik: uzun süreli
Kupffer hücreleri: karaciğerdeki savunma hücreleri
Laksatifler: kabızlık için kullanılan ilaç grubu
Laktaz eksikliği: sütün sindiriminde rol alan laktazın eksikliği ile olan dispepsi hali
Laktoz: sütte bulunan şeker
Laktoz İntoleransı: sütün sindirilmesindeki güçlük
Laktoz Tolerans Testi: laktaz eksikliği için uygulana bir test
Laparoskopi: karın duvarından girilerek ince bir tüp şeklindeki kamera ile karın içi organların gözlenmesi ve örnekler alınması işlemi
Laparoskopik Kolesistektomi: laparoskopi metoduyla safra kesesinin çıkarılması
Laparotomi: karnın cerrahi olarak açılması işlemi
Lavaj: mide ve kolonun temizlenmesi
Lezyon: Bir dokuda görüntüleme yöntemiyle fark edilen anormal veya farklı görünümdür.
Lipaz: Yağların sindirilmesine yardımcı olan bir enzimdir ve klinik değerlendirmede özellikle pankreasla ilişkili hastalıklar açısından önem taşır.
Lithotripsy, Extracorporeal Shock Wave (ESWL): vücut dışından gönderilen ses dalgaları ile böbrek yada safra kesesindeki taşları kırma işlemidir.
Los Angeles sınıflaması: Reflüye bağlı eroziv özofajitin gastroskopide derecelendirilmesi için kullanılan standart bir sistemdir.
Makroamilazemi: Bazen uzun süreli amilaz yüksekliğine neden olabilen iyi huylu bir durumdur.
Malabsorption Sendromları: ince bağırsakların besinleri emiliminde bozukluğu olduğu zaman ortaya çıkan durumlar
Mallory-Weiss Yırtığı: alkoliklerde daha sık görülen, aşırı alkol alınımından sonra zorlayıcı kusmaları takiben yemek borusunun alt kısmında görülen yırtıklar
Malnutrisyon: yeterli ve dengeli beslenmeme sonunda ortaya çıkan beslenme yetersizliği durumu
Manometri: gastrointestinal kanaldaki kasların basıncını ve hareketlerini ölçen test mesela özofageal manometri ve rektal manometri.
Marsh sınıflaması: Çölyak biyopsisindeki değişikliklerin derecelendirilmesinde kullanılan sınıflamadır.
Meckel Divertikülü: İleumda küçük bir kese oluşumu ile karakterize doğumsal defekt
Megakolon: dev ve büyük kalın bağırsak
Melena: dışkıda kan
Ménétrier Hastalığı: midede büyük kalın kıvrımların oluşumu ile karakterize hastalık diğer adı dev hücreli hipertrofik gastritis
Mesalazin: Özellikle ülseratif kolit başta olmak üzere inflamatuvar bağırsak hastalıklarının tedavisinde kullanılan bağırsak iltihabını azaltıcı bir ilaçtır.
Metabolisma: hücrelerin besinleri alıp enerji birimlerine çevirip kan damarlarına vermesi hali
Motilite: sindirim kanalı boyunca besinlerin hareket etmesi işlemi
Motilite hastalıkları: fonksiyonel hastalıklar
MRCP: Manyetik rezonans kolanjiyopankreatografi; safra ve pankreas kanallarını ayrıntılı olarak görüntülemeye yönelik özel bir MR yöntemidir.
MRI(magnetic resonans imaging): vücuttaki yumuşak dokuların resimlerini alan röntgen
Muköz kolit: Irritabl bağırsak sendromu
Mukus: sindirim kanalında oluşturulan, kanaldaki hücreleri koruyan saydam yapışkan sıvı
Mural nodül: Kistin duvarında görülen küçük doku çıkıntısıdır.
Nekrotizan enterokolit: bağırsağın bir kısmının tahribatı ile seyreden bir hastalık
Nekroz: ölü doku
Neonatal Hepatit: yeni doğanlarda görülen bir çeşit sarılık
Neoplasm: dokulardaki anormal gelişmeler, tümör olarak da isimlendirilir.
NERD: Non-eroziv reflü hastalığı; reflüsü olduğu hâlde endoskopide özofajit görülmeyen durumdur.
Nissen Fundoplikasyonu: hiatal herniyi tamir etmek ve reflü için yapılan bir çeşit ameliyat türü
Nodüler gastrit: Gastroskopide mide iç yüzeyinin düzgün görünmek yerine çok sayıda küçük kabarıklık veya tanecik içeren pütürlü bir görünüm göstermesidir.
Nonalkolik steatohepatit: karaciğer yağlanması
Nontropikal Sprue: çöliak hastalığı
Nonülser Dispepsi: bulantı, kusma, mide ağrısı ile seyreden ve ülser yokluğuyla karakterize klinik tablo
Norwalk Virus: ishal yapan bir çeşit virüs
NSAİİ Nonsteroid antiinflamatuvar ilaç: İbuprofen, naproksen ve diklofenak gibi ağrı ve iltihabı azaltan, ancak mide-bağırsak sisteminde yan etkilere yol açabilen ilaç grubudur.
Nutcracker Sendromu: özofagusta anormal kas sıkılaşması hali
Oddi sfikteri: pankreas ve ortak safra kanallarındaki sfinkter
Oral: ağız yoluyla
Ostomi: dışkının karından çıkması için yapılan bir operasyon tipi
Otoimmün Hepatit: vücudun bağışıklık sistemin karaciğerde tahribat yapması hali
Özofageal Atrezi: özofagusun (yemek borusunun) atrezisi
Özofageal Manometri: Özofagusta kas tonusunu ölçen test
Özofageal pH Monitörü: özofagustaki asit miktarını ölçen test
Özofageal reflü: reflü hastalığı
Özofageal strüktür: özofagusun daralması
Özofageal ülser: özofagusta yara
Özofageal varis: karaciğerin iyi çalışmaması sonucu özofagusta görülen genişlemiş ve düğmeleşmiş kan damarları
Özofagogastroduodenoskopi: üst gastrointestinal sistemin endoskopla incelenmesi işlemi
Özofagus: ağızla mide arasındaki yemek borusu
Özofajit: özofagusun irritasyonu
Pangastrit: Gastritle uyumlu değişikliklerin midenin yalnızca tek bir bölgesinde değil, daha yaygın olarak mide mukozasında bulunmasıdır.
Pankreas: sindirim enzimleri ve insülin ve başka diğer hormonları üreten midenin arkasındaki bir bez
Pankreatitis: alkol alınımı veya safra taşları neticesi ortaya çıkan pankreas bezinin inflamasyonu
Papiller Stenoz: safra ve pankreas bezinin ortak açılışının daralması hali
Parenteral beslenme: damar yoluyla beslenme
Parietal hücreler: midede hidroklorik asit üreten hücreler
Pediatrik gastroenterolojist: çocuk gastroenterologu
Pepsin: midede proteinleri yıkan bir enzim
Peptik: mide ile ilgili
Peptik ülser: ülser (mide, duodenum, özofagus)
Perforasyon: delinme
Perfore ülser: ülserin ilerleyerek mide duvarını delmesi hali
Perianal: anüs çevresi
Perineal: perine ile ilgili
Perineum: anüs ve seks organları arasındaki deri
Peristalsis: gastrointestinal kanalın dalga şeklindeki hareketi
Periton: karın zarı
Peritonit: karın zarının iltihabı
Perkütanöz: deriyi geçerek
Perkütanöz transhepatik kolanjiografi: karın derisi yoluyla boyalı radyolojik madde enjekte ederek safra yolları ve pankreasın görüntülenmesi işlemi
Pernisious anemi: vitamin B12 eksikliği ile ortaya çıkan anemi
Pernisiyöz anemi: B12 emiliminin bozulmasının önemli nedenlerinden biridir. Bağışıklık sistemi, intrinsik faktöre veya midedeki paryetal hücrelere karşı antikor geliştirir ve B12’nin emilimi azalır.
Peutz-Jeghers Sendromu: gastrointestinal kanalda birçok polipler, ağız mukozası ve deride sütlü kahve rengi pigmentlerle karakterize kalıtsal bir hastalık
Pilor: midenin ince bağırsağa açıldığı ağız
Pilor sfinkteri: mide ve ince bağırsak arasında olan sfinkter
Pilor Stenozisi: Mide çıkış obstrüksiyonu
Piloropilasti: mide ve ince bağırsak arasında oluşturulan bir operasyon
Polip: gastrointestinal kanalda ortaya çıkan anormal mukozal büyümeler
Polipozis: bir çok poliplerin olması hali
Porfiria: hemoglobine rengini veren pigmentlerle ilgili bir grup karaciğeri de etkileyen kalıtsal kan hastalığı
Portal hipertansif gastropati: Portal ven sistemindeki basıncın artmasına bağlı olarak mide mukozasındaki damarların genişlemesi ve kan akımının değişmesi sonucu oluşan endoskopik bir bulgudur.
Portal Hipertansiyon: Portal vende yüksek kan basıncı olması hali
Portal Ven: mide ve bağırsaklardan sindirilen maddeleri karaciğer taşıyan büyük bir damar.
Portosistemik Shunt: portal venin diğer venlerle bağlantısının olması hali
Postgastreketomi sendromu: (Dumping Syndrome) mide operasyonlarından sonra ortaya çıkan tablo
Postkolesistektomi Sendromu: safra kese operasyonlarından sonra ortaya çıkan şişkinlik, kusma, ağrı hali
Postvagotomi stazı: midede vagus sinirinin kesilmesi sonunda ortaya çıkan durgunluk hali
Poş(pouch): dışkı toplayan bir açılış
Primer bilier siroz: orta ve küçük boyuttaki safra kanallarında tahribatla seyreden sirozla sonuçlanan kronik bir karaciğer hastalığı.
Primer sklerozan kolanjit: karaciğer içi ve dışındaki safra kanallarında tahribatla seyreden ülseratif kolitli hastalarda sık rastlanan bir hastalık
Progresyon: Bir bulgunun ilerleme veya artış göstermesi anlamına gelir.
Prokinetik ilaçlar: sindirim kanalında besinlerin ilerlemesine yardımcı olan ilaçlar
Proktalji fugax: gece nadiren anüs kaslarının spazmı ile oluşan rektumun şiddetli ağrısı
Proktektomi: rektumun çıkarılması operasyonu
Proktit: rektumun irritasyonu
Proktokolit: kolon ve rektumun irritasyonu
Proktolojist: anüs ve rektum hastalıkları uzmanı
Proktosigmoidits: rektum ve sigmoid kolonun irritasyonu
Proktosigmoidoskopi: rektum ve sigmoid kolonun incelenmesi
Proktoskop: rektum ve anüsü inceleyen kısa bir alet
Prolaps: çökme
Protein: üç ana grup besinlerden biri.
Protokolektomi: kolon ve rektumu içeren bir operasyon
Proton Pompa inhibitörleri: midedeki asit pompasını durduran ilaçlar (Lansor, nexium gibi)
Prune Belly Sendromu: yeni doğan bebeklerde karın kaslarının olmaması nedeniyle midenin kuru erik gibi görüntü vermesi ile karakterize tablo diğer adı: Eagle-Barrett sendromu
Pruritus Ani: anüs çevresinde kaşıntı
PSC Primer sklerozan kolanjit: Karaciğer içindeki ve dışındaki safra yollarında kronik iltihaplanma, daralma ve zamanla hasara yol açan bir safra yolu hastalığıdır.
Pseudomembranous kolit: oral antibiyotikleri takiben gelişen ishale neden olan Clostridium difficile bakterisi tarafından ortaya çıkarılan tablo
Psödokist: Gerçek bir kistik tümör değildir; genellikle akut pankreatit, kronik pankreatit veya pankreas travması sonrasında gelişir.
Radyasyon enteriti: radyasyon tedavisi sonucu bağırsağın tahribatı ile ortaya çıkan tablo
Radyasyon koliti: radyasyon tedavisi sonucu bağırsağın tahribatı ile ortaya çıkan tablo
Radyonükleid Scan: Gİ kanama için bir test
Reflü: mide asit ve muhteviyatının yemek borusuna geri akması hali
Regional Enterit: Crohn hastalığı
Regurjitasyon: geri akma
Rektal Manometri: rektum ve anal sfinkter kaslarının hareket ve basıncını ölçmek için bir tüp veya balon kullanarak yapılan bir test
Rektal Prolapsus: rektumun anüsten dışarı çıkması hali
Rektum: bağırsağın son kısmı
Rotavirus: özellikle 2 yaş altı çocuklarda ishal yapan bir virüs tipi
Rüptür: yırtılma
SAAG Serum-ascit albumin gradyanı: Serum-ascit albumin gradyanı; kandaki ve ascit sıvısındaki albumin değerlerinin farkıdır. Ascitin portal hipertansiyona bağlı olup olmadığının ayırt edilmesine yardımcı olur.
Safra: karaciğer tarafından üretilen ve safra kesesinde toplanıp konsantre edilen sindirime katkısı olan madde
Safra asidi: safranın yapısını oluşturan maddelerden biri
Safra kanalları: safranın karaciğer içinde ve dışında akmasını sağlayan kanallar
Safra kesesi: karaciğerin altında, karaciğer tarafından üretin safra ve bazı sıvıların depolandığı yer
Safra Taşı: safra kesesi içinde gelişen taş
Salmonella: tifonun etkeni
Sarılık: bir çok hastalığın semptomudur, gözler, deri ve mukozanın sararması, çay gibi idrar ve camcı macunu gibi dışkılama ile karakterizedir
Sarkoidozis: karaciğer dahil olmak üzere bir çok organda granülomlar oluşturan sistemik bir hastalık
SBP Spontan bakteriyel peritonit: Özellikle sirozlu hastalarda, ascit sıvısında belirgin başka bir karın içi enfeksiyon odağı olmadan gelişen enfeksiyondur. Ciddi olabilir ve hızlı tedavi gerektirir.
Schatzki halkası: yemek borusunun alt kısmında görülen halka
Sekretin: duodenumda yapılan bir hormon
Sendrom: Klinik bulgu
Sfinkter: halka şeklindeki kas
Shigelloz: kanlı ve buruntulu ishal, ateşle seyreden bakteriler tarafından oluşturulan klinik tablo
Sigmoid kolon: kalın bağırsak ile rektum arasındaki “S” şeklindeki boşluk
Sigmoidoskopi: sigmoid kolonu inceleyen alet
Sindirim: besin maddelerin vücudun işine yarayan maddeler haline gelmesinde rol oynayan işlemlerin tümü
Sindirim sistemi: ağızdan anüse kadar olan sindirim işinde rol alan organların oluşturduğu sistem
Sintigrafi: radyonükleid görüntüleme testi
Siroz: karaciğer yetersizliği
Skeleroterapi: kanamayı durdurmak için endoskop aracılığı ile yapılan girişim
Solid lezyon: Lezyonun sıvı dolu basit bir kistten farklı olarak doku yapısında olduğunu ifade eder.
Soliter rektal ülser: rektumdaki nadir bir ülser tipi
Somatostatin: pankreas tarafından üretilen bağırsak salgılarını durduran bir hormon
Spastik kolon: ırritabl bağırsak sendromu
Spazm: ağrı ve kramp yapan bağırsak hareketleri
Splenik fleksura sendromu: bağırsakta gaz veya hava birikince olan bir tablo
Splenomegali: Dalağın normalden büyük olmasıdır.
Squamoz epitel: bir epitel türü
Steatore: yağlı ishal
Steatosis: yağlı karaciğer
Stoma: ağız
Stres ülseri: büyük yanıklar, beyin kanaması, büyük cerrahi işlemleri takiben gelişen ülser
Striktür: daralma
Subepitelyal lezyon: Sindirim kanalının iç yüzeyi normal görünürken mukozanın altında yer alan bir oluşumun dışarı doğru kabarıklık oluşturmasıdır.
Tenezm: ağrılı kasılma
Terminal ileum: İnce bağırsağın son bölümüdür. B12 emilimi esas olarak burada gerçekleşir.
Total Parenteral Beslenme: Parenteral beslenme
Trakheoözofageal fistül: özofagus ile akciğerler arasında gelişen anormal kanal
Transvers kolon: karının sağ ve solu tarafları arasında uzanım gösteren bağırsak kısmı
Travelers' Diarrhea: seyahatlerden sonra ortaya çıkan ishal durumu
Tropikal Sprue: sebebi bilinmeyen ve tropikal ülkelerde görülen ince bağırsakların absorbsiyon bozukluğu ile seyreden hastalık
Tümör belirteci: Bazı kanser hücreleri tarafından veya vücudun bir hastalığa verdiği yanıt sonucunda kanda miktarı artabilen maddelerdir.
Urge inkontinans Sıkışma tipi inkontinans: Ani gelen ve ertelenmesi zor bir sıkışma hissiyle kaçırmadır. Dışkı için: hasta dışkılama ihtiyacını hisseder ancak yeterince uzun süre tutamaz ve tuvalete yetişemeden kaçırır. İdrar için: ani, güçlü ve ertelenmesi zor bir idrar yapma isteği söz konusudur.
Uvula: küçük dil
Ülser: sindirim sisteminde görülen yara
Ülseratif Kolit: kalın bağırsak ve rektumu tutan ömür boyu süren, düzelme ve kötüleşmelerle seyreden bir hastalık
Ürea Nefes testi: Helicobacter pylori enfeksiyonunu tespit etmek için yapılan bir test
Üst GİS Endoskopisi: özofagus, mide, duodenumun gastrokopi ile incelenmesi
Vagotomi: vagus sinirinin kesilmesi
Vagus siniri: mide asitini kontrol eden sinir
Valv: kapak
Varis: düğmeleşmiş ve büyümüş kan damarları
Varis bantlama Band ligasyon işlemi: Endoskopi sırasında özofagus varisinin üzerine küçük elastik bantlar yerleştirilmesidir; varisin kan akımı kesilir ve zaman içerisinde küçülüp kaybolması sağlanır.
Villöz atrofi: Villusların kısalmış, basık veya ileri durumda kaybolmuş olmasıdır.
Villus: İnce bağırsağın iç yüzeyinde bulunan mikroskobik parmak benzeri çıkıntılardır. Bağırsak yüzeyini genişleterek besinlerin emilmesine yardımcı olurlar.
Viral Hepatit: karaciğeri seven virüsler tarafından oluşturulan ve sarılık yapan virüsler
Volvulus: bağırsağın kendi ekseni etrafında dönmesi ile oluşan cerrahi gerektiren acil klinik tablo
Watermelon Stomach: mide içinde kavun derisi gibi çizgiler yapan anormal damarlaşma
Wilson hastalığı: anormal bakır metabolizması sonucu karaciğerde aşırı bakır birikimi ile seyreden kalıtsal bir hastalık
Xerostomi: ağız kuruluğu
Yağlı karaciğer: karaciğerde yağ birikimi sonucu gelişen durum.
Z çizgisi: Yemek borusunun iç yüzeyini döşeyen yassı epitel ile midenin silindirik epitelinin birleştiği sınırdır.
Zenker Divertikülü: yemek borusunun etrafında oluşan kese
Zollinger-Ellison Sendromu: pankreas bezinde gastrinoma ismi verilen tümör tarafından oluşturulan, anormal sayıda ve lokalizasyonda ülserler, kanama, ve perforasyonla seyreden tablo