Sık sorulan sorular

Ara sıra şişkinlik sık görülür. Ancak sürekli veya giderek artan şişkinlik; beslenme, kabızlık, laktoz intoleransı, irritabl bağırsak sendromu ve başka sindirim sistemi sorunlarıyla ilişkili olabilir.

Her zaman değil. Bağırsakta gaz oluşması normaldir; ancak belirgin artış beslenme alışkanlıkları, hava yutma, bazı karbonhidratların sindirimi, kabızlık veya bağırsak hastalıklarıyla ilişkili olabilir.

Sık geğirmenin önemli nedenlerinden biri fazla hava yutmaktır. Reflü ve bazı mide yakınmaları da eşlik edebilir; ancak geğirme tek başına ciddi bir mide hastalığını göstermez.

Evet. IBS ve fonksiyonel dispepsi gibi bağırsak-beyin etkileşimi bozukluklarında rutin tetkikler normal olabilir. Bununla birlikte bu tanılar konulmadan önce hastanın özelliklerine göre gerekli değerlendirme yapılmalıdır.

Hayır. Mide veya göğüs bölgesindeki yanma reflüyle ilişkili olabilir ancak farklı nedenleri de vardır. Özellikle yeni başlayan veya başka alarm belirtilerinin eşlik ettiği yakınmalar değerlendirilmelidir.

Fonksiyonel dispepsi, mide boşalmasının gecikmesi ve bazı beslenme alışkanlıkları bu yakınmaya neden olabilir. Sürekli veya belirgin şikâyetlerde neden araştırılmalıdır.

Buna erken doyma denir. Fonksiyonel dispepsi veya gastroparezi gibi nedenlerle görülebilir; yeni başlayan, sürekli olan veya kilo kaybıyla birlikte bulunan erken doyma değerlendirilmelidir.

Tekrarlayan yutma güçlüğü normal kabul edilmemelidir. Yemek borusunda darlık, inflamasyon veya hareket bozukluğu gibi farklı nedenleri olabilir ve gastroenterolojik değerlendirme gerekebilir.

Hayır. Tükürüğünüzü dahi yutamıyorsanız yemek borusunda tam tıkanma olabilir ve acil tıbbi değerlendirme gerekir.

Olabilir ancak tek neden reflü değildir. Yutma sırasında ağrıya odinofaji denir ve yemek borusundaki inflamasyon, enfeksiyon veya başka hastalıklarla ilişkili olabilir.

Bulantının mide-bağırsak hastalıklarından ilaçlara, metabolik ve nörolojik nedenlere kadar çok sayıda sebebi vardır. Sürekli veya tekrarlayan bulantının nedeni araştırılmalıdır.

Tekrarlayan veya uzun süren kusma değerlendirilmelidir. Kanlı kusma, şiddetli karın ağrısı, belirgin sıvı kaybı, kilo kaybı veya genel durum bozukluğu varsa gecikmeden tıbbi yardım alınmalıdır.

Hayır. Kan kusma normal değildir. Mide veya yemek borusundan önemli bir kanamanın belirtisi olabilir ve acil tıbbi değerlendirme gerektirir.

Siyah, katranımsı ve kötü kokulu dışkı üst sindirim sistemi kanamasının belirtisi olabilir. Demir ve bazı ilaçlar da dışkıyı koyulaştırabilir; ancak açıklanamayan siyah dışkılama gecikmeden değerlendirilmelidir.

Olabilir ancak makattan gelen her kanama hemoroide bağlanmamalıdır. Anal fissür, polip, inflamatuvar bağırsak hastalığı ve kolorektal hastalıklar gibi başka nedenler de bulunabilir.

Kısa süreli ishallerin önemli bölümü kendiliğinden düzelebilir. Ancak ishal uzuyorsa, kanlıysa veya ateş, şiddetli ağrı, sıvı kaybı, kilo kaybı gibi belirtiler eşlik ediyorsa değerlendirilmelidir.

Olabilir ancak kronik ishalin tek nedeni IBS değildir. Çölyak hastalığı, inflamatuvar bağırsak hastalıkları, enfeksiyonlar, ilaçlar ve malabsorpsiyon gibi nedenler de araştırılabilir.

Dışkılama sıklığı kişiden kişiye değişir. Haftada üçten az dışkılama kabızlık ölçütlerinden biridir; sert dışkı, aşırı ıkınma ve tam boşalamama hissi de önemlidir.

Kabızlığın çok sayıda iyi huylu nedeni vardır ve çoğu kişide kanser söz konusu değildir. Ancak özellikle yeni başlayan bağırsak alışkanlığı değişikliği, dışkıda kan, kansızlık veya kilo kaybı varsa değerlendirme gerekir.

Tek başına dışkının ince olması kolon kanseri tanısı koydurmaz. Ancak yeni gelişen ve kalıcı bağırsak alışkanlığı değişiklikleri, özellikle kanama, demir eksikliği veya kilo kaybıyla birlikteyse araştırılmalıdır.

Bu durum steatore, yani dışkıyla fazla yağ atılmasıyla ilişkili olabilir. Pankreas enzimi yetersizliği, ince bağırsak hastalıkları veya safra akımındaki sorunlar nedenler arasında yer alabilir.

Hayır. Dışkı içindeki gaz nedeniyle de yüzebilir. Steatore değerlendirilirken yalnızca yüzme değil; yağlı görünüm, dışkının hacmi, kokusu ve eşlik eden diğer belirtiler de dikkate alınır.

Evet. Emilim bozuklukları, kronik inflamatuvar hastalıklar ve başka gastrointestinal hastalıklar istemsiz kilo kaybına neden olabilir. Açıklanamayan kilo kaybı araştırılması gereken bir bulgudur.

Evet. Gastrointestinal sistemden çok küçük miktarlarda ve uzun süreli kan kaybı gözle görülmeyebilir. Özellikle nedeni açıklanamayan demir eksikliği anemisinde gastrointestinal nedenler değerlendirilmelidir.

Yeni veya giderek artan yutma güçlüğü, kan kusma, siyah dışkılama, dışkıda kan, açıklanamayan kilo kaybı, demir eksikliği anemisi, sürekli kusma ve belirgin bağırsak alışkanlığı değişikliği özellikle değerlendirilmesi gereken bulgulardır.

Şiddetli kanama, tükürüğün dahi yutulamaması, bayılma, bilinç değişikliği veya şiddetli ve yeni başlayan karın ağrısı gibi durumlarda acil tıbbi değerlendirme gerekebilir.

Bazen mide operasyonlarından hemen sonra veya yıllar sonra ortaya çıkan bu durum ortaya çıkabilir (Dumping sendromu). Bu durumda doktorunuza danışmalısınız.

Reflü, mide içeriğinin yemek borusuna geri kaçmasıdır. Zaman zaman sağlıklı kişilerde de olabilir; sık olduğunda, rahatsız edici yakınmalara veya yemek borusunda hasara yol açtığında gastroözofageal reflü hastalığından söz edilir.

Göğüs kemiği arkasında yanma ve ağza acı-ekşi sıvı gelmesi en tipik belirtilerdir. Bazı kişilerde göğüs ağrısı, geğirme veya boğaz yakınmaları da görülebilir.

Evet. Her reflü hastasında tipik yanma yakınması bulunmaz. Ancak boğaz, öksürük veya ses yakınmalarının da birçok farklı nedeni olabileceği unutulmamalıdır.

Evet. Yemek borusu kaynaklı ağrı bazen kalp ağrısına benzeyebilir. Yeni başlayan veya şiddetli göğüs ağrısının kalpten kaynaklanmadığı varsayılmamalıdır; gerektiğinde acil değerlendirme yapılmalıdır.

Reflü bazı hastalarda kronik öksürüğe katkıda bulunabilir. Ancak uzun süren öksürüğün akciğer, kulak-burun-boğaz ve kullanılan bazı ilaçlar dahil birçok başka nedeni vardır.

Reflü bazı kişilerde ses ve boğaz yakınmalarıyla ilişkili olabilir. Fakat sürekli ses kısıklığının otomatik olarak reflüye bağlanması doğru değildir; başka nedenler de değerlendirilmelidir.

Bu yakınmaya globus hissi denebilir. Reflü, boğaz bölgesindeki sorunlar ve başka nedenlerle ilişkili olabilir; gerçek yutma güçlüğünden ayrılması önemlidir.

Bazı hastalarda mide içeriğinin tekrarlayan teması yemek borusunda inflamasyon ve erozyonlara, yani reflü özofajitine yol açabilir. Ancak her reflü hastasında yemek borusu hasarı gelişmez.

Reflünün kendisi doğrudan “kansere dönüşmez”. Uzun süreli reflüsü olan bazı kişilerde Barrett özofagusu gelişebilir ve Barrett özofagusu belirli bir yemek borusu kanseri türünün riskini artırır; buna rağmen Barrett bulunan kişilerin büyük çoğunluğunda kanser gelişmez.

Yemek borusunun alt bölümündeki normal hücrelerin bağırsak tipi hücrelerle yer değiştirmesidir. Genellikle uzun süreli reflüyle ilişkilidir ve uygun hastalarda endoskopik takip gerekebilir.

Hayır. Barrett özofagusu kanser değildir. Ancak kanser gelişme riskini artırabilen bir durum olduğundan hastanın özelliklerine göre takip edilir.

Özofajit yemek borusu mukozasında inflamasyon veya hasar bulunduğunu gösterir. Reflü sık nedenlerinden biridir ancak ilaçlar, eozinofilik özofajit ve enfeksiyonlar gibi başka nedenler de olabilir.

Hayır. Tipik reflü yakınmaları olan her hastaya mutlaka endoskopi yapılması gerekmez. Yutma güçlüğü, kanama, açıklanamayan kilo kaybı gibi alarm bulguları veya başka klinik nedenler varsa endoskopi daha önemli hale gelir.

Evet. Reflü hastalarının bir bölümünde endoskopide görünür yemek borusu hasarı bulunmaz. Gerektiğinde reflüyü değerlendirmek için pH monitorizasyonu gibi başka testler kullanılabilir.

Yemek borusunun aside maruziyetini belirli bir süre boyunca ölçmek için yapılır. Özellikle reflü tanısının net olmadığı veya yakınmalar ile reflü arasındaki ilişkinin araştırıldığı durumlarda kullanılabilir.

Yemek borusuna geri kaçan içeriğin yalnızca asit olup olmadığını değil, sıvı ve gaz şeklindeki reflü olaylarını da değerlendirebilen testtir. Belirtilerin reflü olaylarıyla zaman ilişkisi hakkında da bilgi verebilir.

Hayır. Hiatal herni, midenin bir bölümünün diyafram açıklığından yukarı doğru yer değiştirmesidir. Reflü gelişimini kolaylaştırabilir ancak mide fıtığı bulunan herkesin reflü yakınması olmaz.

Hayır. Mide fıtıklarının büyük bölümü otomatik olarak ameliyat gerektirmez. Fıtığın tipi, büyüklüğü, oluşturduğu yakınmalar ve komplikasyonlar tedavi kararında önemlidir.

Her hasta için böyle bir kural yoktur. Tedavinin süresi hastalığın şiddetine, yemek borusu hasarına, komplikasyonlara ve yakınmaların tekrarlayıp tekrarlamamasına göre belirlenir.

Proton pompa inhibitörleri uygun endikasyonda yaygın kullanılan etkili ilaçlardır. Gereksiz ve kontrolsüz uzun süreli kullanımdan kaçınılmalı; uzun dönem tedavi gereksinimi hastaya göre değerlendirilmelidir.

Herkes için geçerli uzun bir yasak listesi yoktur. Kişide yakınmayı belirgin artıran yiyeceklerin azaltılması, aşırı ve geç saatlerde yemek yemekten kaçınılması daha kişiselleştirilmiş bir yaklaşımdır.

Yatmadan önceki birkaç saat içinde yemek yememek ve uygun hastalarda yatağın baş kısmını yükseltmek yardımcı olabilir. Fazla kilo varsa kilo kaybı da reflü yakınmalarını azaltabilir.

Yemek borusu kaynaklı yutma güçlüğünde endoskopi çoğu hastada önemli ilk incelemelerden biridir. Hastanın yakınmasının özelliklerine göre baryumlu özofagografi veya manometri de gerekebilir.

Özellikle katı gıdalarda başlayan yutma güçlüğü yemek borusunda mekanik bir daralma olasılığını düşündürebilir. Kesin neden yalnızca bu belirtiyle belirlenemeyeceğinden değerlendirme gerekir.

Olabilir. Akalazya ve diğer yemek borusu hareket bozukluklarında hem katı hem sıvı gıdalarda yutma güçlüğü görülebilir. Tanıda endoskopi, baryumlu özofagografi ve özellikle yüksek çözünürlüklü özofagus manometrisi kullanılabilir.

Not: Yeni başlayan veya giderek artan yutma güçlüğü, istemsiz kilo kaybı, gastrointestinal kanama veya sürekli kusma gibi bulguların yalnızca reflüye bağlanmadan değerlendirilmesi önemlidir.

Hiatal herni (mide fıtığı) midenin bir kısmının göğüs kafesine (normalde olmaması gereken bir durum) kayması durumudur. Genellikle, kilolu ve yaşlı kişilerde görülür. Bu hastalarda geğirme ve reflü şikâyetleri sıktır. Tedavisi tıbbi veya cerrahi olabilir.

En sık olarak virüsler, yanlışlıkla veya intihar amacıyla içilen yakıcı maddeler ve ilaçların yemek borusuna lokal tesiriyle ortaya çıkan ağrılı yutma şikâyetidir.

Eğer yemek borusunun düzgün çalışmasında bozukluk ve buna bağlı olarak yutma güçlüğü şikâyetiniz varsa veya size reflü için operasyon düşünülüyorsa bu testi yaptırmanız sizden istenebilir. Bu test yemek borusunun basınçlarını ölçerek düzgün çalışıp çalışmadığı hakkında bilgi verir.

Gastrit, mide mukozasında inflamasyon bulunmasıdır. Her mide ağrısı, yanma veya hazımsızlık gastrit anlamına gelmez; kesin değerlendirme bazen endoskopi ve biyopsi gerektirebilir.

Helicobacter pylori, bazı ilaçlar ve otoimmün süreçler önemli nedenler arasındadır. Gastritin nedeni ve tipi hastadan hastaya değişebilir.

Gastritlerin büyük bölümü kanser değildir ve kansere dönüşmez. Ancak özellikle H. pylori ile ilişkili uzun süreli atrofik gastrit ve intestinal metaplazi gibi bazı durumlar mide kanseri riskini artırabilir.

Her gastrit görünümünde mutlaka biyopsi gerekmeyebilir. Ancak H. pylori, atrofi, intestinal metaplazi veya başka hastalıkların değerlendirilmesi amacıyla uygun hastalarda biyopsi alınabilir.

Hayır. Endoskopide biyopsi yalnızca kanser araştırmak için alınmaz. Gastrit, H. pylori, çölyak hastalığı, eozinofilik hastalıklar ve başka birçok durumun değerlendirilmesinde biyopsi yapılabilir.

Helicobacter pylori (H. pylori) mide mukozasında yaşayabilen bir bakteridir. Kronik gastrit ve peptik ülserin önemli nedenlerinden biridir ve bazı mide hastalıklarının riskini artırabilir.

Bulaşmanın çoğunlukla çocukluk döneminde gerçekleştiği düşünülmektedir. Ağız-ağız veya dışkı-ağız yoluyla bulaşma olasıdır; hijyen ve yaşam koşulları bulaşmada rol oynayabilir.

Hayır. Enfeksiyonu bulunan kişilerin önemli bir bölümünde belirgin yakınma olmayabilir.

Aktif H. pylori enfeksiyonu saptandığında, güncel yaklaşım uygun hastalarda eradikasyon tedavisi uygulanmasıdır. Kullanılacak tedavi; antibiyotik direnci, daha önce kullanılan antibiyotikler ve kişinin özelliklerine göre seçilir.

Bakterinin tamamen ortadan kaldırılabilmesi için genellikle asit baskılayıcı tedaviyle birlikte birden fazla antibiyotik ve bazı rejimlerde bizmut kullanılır. Tek antibiyotik yeterli değildir ve direnç gelişimini kolaylaştırabilir.

Evet. Tedavi verilmiş olması bakterinin mutlaka yok edildiği anlamına gelmez. Uygun zamanda üre nefes testi, dışkıda antijen testi veya bazı durumlarda biyopsi temelli yöntemlerle eradikasyonun doğrulanması gerekir.

Genellikle hayır. Çok erken yapılan testler yanlış negatif sonuç verebilir. Kontrol testinin zamanı ve test öncesinde bazı ilaçların ne kadar süre kesileceği doktor tarafından belirlenmelidir.

Genellikle hayır. Antikorlar bakteri yok edildikten sonra uzun süre pozitif kalabildiğinden kan antikor testi eradikasyon kontrolü için uygun değildir.

H. pylori, mide kanseri için önemli risk faktörlerinden biridir. Ancak enfeksiyonu bulunan kişilerin büyük çoğunluğunda mide kanseri gelişmez.

Aynı evde yaşayan erişkin aile bireylerinde test gereksinimi kişinin özelliklerine ve güncel önerilere göre değerlendirilebilir. Özellikle mide kanseri riski veya başka klinik nedenler varsa hekim değerlendirmesi önemlidir.

Hayır. Gastrit mide mukozasındaki inflamasyonu ifade eder; ülser ise mukozada daha derine uzanan doku kaybıdır.

En önemli nedenler arasında H. pylori enfeksiyonu ve aspirin ile bazı ağrı kesiciler (NSAİİ) bulunur. Daha seyrek başka nedenler de vardır.

Mideden sonraki ince bağırsak bölümü olan duodenumda gelişen ülserdir. H. pylori önemli nedenlerinden biridir.

Evet. Peptik ülser gastrointestinal kanamanın önemli nedenlerinden biridir. Kan kusma, kahve telvesine benzer kusma veya siyah katranımsı dışkılama görülebilir.

Evet, nadiren ülser mide veya duodenum duvarının tamamen delinmesine yol açabilir. Ani başlayan çok şiddetli karın ağrısı bu durumun belirtisi olabilir ve acil değerlendirme gerektirir.

Bazı mide kanserleri endoskopide ülser görünümünde olabilir. Bu nedenle uygun mide ülserlerinden biyopsi alınması ve gerektiğinde iyileşmenin endoskopik olarak kontrol edilmesi önemlidir.

Tipik duodenal ülserlerin kötü huylu olma olasılığı çok düşüktür. Mide ülserleriyle bu açıdan aynı şekilde değerlendirilmezler.

Aspirin ve NSAİİ grubundaki bazı ağrı kesiciler mide ve duodenum mukozasına zarar vererek ülser ve kanama riskini artırabilir. Risk; yaş, doz, kullanım süresi ve birlikte kullanılan diğer ilaçlara göre değişir.

Hayır. Mide poliplerinin farklı türleri vardır ve önemli bir bölümü iyi huyludur. Polibin tipi, boyutu, sayısı ve patoloji sonucu takip veya tedavi kararını belirler.

Hayır. İntestinal metaplazi kanser değildir. Ancak mide kanseri gelişme riskinin arttığı bazı durumlarla ilişkili olabilir. Yaygınlığı, H. pylori durumu, aile öyküsü ve diğer risk faktörlerine göre takip gereksinimi belirlenir.

Not: Mide yakınmalarının şiddeti ile hastalığın ciddiyeti her zaman paralel değildir. Özellikle gastrointestinal kanama, açıklanamayan kilo kaybı, tekrarlayan kusma, yutma güçlüğü veya demir eksikliği anemisi gibi bulgular varsa değerlendirme geciktirilmemelidir.

Bu çok eskiden beri bilinen yanlış bir düşüncedir. Siz ne yerseniz ve yaparsanız yapın eğer gelişecekse ülser gelişir. Ülser geliştikten sonra baharatlı gıdalar şikâyetlerinizi arttırabilir. Ülser en sık H. Pilori isimli bakteri veya NSAİD denilen romatizmal ağrılar için kullanılan ilaçları takiben ve çok nadiren aşırı streslerden sonra (fiziki ve psikolojik stresler) gelişmektedir.

H. Pilori (HP), en sık ülser ve gastrit sebeplerinden biridir. Bunun en doğru tanısı endoskopi ile alınan biyopsiyle konur (gold standart). Kan testi süregelen veya tedavi sonunda geçirilmiş enfeksiyonu ayırt edemez. Dışkı testi, kan testine göre teşhis doğruluğu açısından biraz daha değerlidir (Gaitada HPSA). Nefeste HP varlığını gösteren üre-nefes testi (İNFAİ test) ise teşhiste gaitada HPSA testinden daha değerlidir. HP, üre denen maddeyi amonyağa çevirir ve amonyak mideden kana sonrada akciğer ve solunumla nefese geçer, bu test nefeste amonyak varlığını gösterme prensibine dayalıdır. HP için verilen tedaviyi takiben dışkı testi 2 ay sonra, nefes testi ise 1 ay sonra yapılmalıdır.

Evet. Bu bakteri bazen uygulanan antibiyotiklere karşı dirençli olabilir. Bunun içinde yeni tedavi rejimleri geliştirilmiştir. Günümüzde normalde anti-HP tedavisi en az 10 gün ve 2 li antibiyotikle yapılmalıdır. HP için kullanılan ilaçlara karşı bu bakteri tarafından direnç (ilaca cevapsızlık) sıklıkla artmaktadır. Bunun için doktorunuza müracaat ediniz.

IBS; tekrarlayan karın ağrısının dışkılama ve bağırsak alışkanlığındaki değişikliklerle ilişkili olduğu bir bağırsak-beyin etkileşimi bozukluğudur. İshal, kabızlık veya her ikisi birlikte görülebilir.

Hayır. IBS kanser öncüsü bir hastalık değildir ve kolon kanserine dönüşmez. Ancak yeni ortaya çıkan alarm bulgularının otomatik olarak IBS'ye bağlanmaması gerekir.

IBS kronik ve dönem dönem alevlenebilen bir durumdur. Belirtilerin şiddeti zaman içinde azalabilir, artabilir veya uzun süre kaybolabilir.

IBS'de rutin endoskopi veya görüntülemede yapısal hastalık görülmeyebilir; ancak bağırsak hareketleri, duyarlılık ve bağırsak-beyin iletişiminde işlevsel değişiklikler bulunabilir. Bu nedenle hastanın yaşadığı belirtiler gerçektir.

Evet. Bağırsak ve beyin arasında çift yönlü iletişim bulunduğundan stres bazı kişilerde karın ağrısı, ishal veya diğer IBS yakınmalarını artırabilir. Ancak IBS yalnızca “stres hastalığı” değildir.

Hayır. Her IBS hastasına kolonoskopi yapılması gerekmez. Yaş, belirtiler, aile öyküsü, kanama, kansızlık, kilo kaybı ve diğer risk faktörlerine göre karar verilir.

Çölyak hastalığı, genetik yatkınlığı bulunan kişilerde glutenin tetiklediği bağışıklık sistemi hastalığıdır. İnce bağırsak mukozasında hasara ve besin emiliminde bozulmaya yol açabilir.

Hayır. Karın şişkinliği ve ishal görülebilir ancak demir eksikliği anemisi, kemik kaybı veya başka bulgularla da ortaya çıkabilir. Bazı hastalarda belirgin bağırsak yakınması olmayabilir.

Genellikle hayır. Çölyak testleri yapılmadan gluteni kesmek kan testlerinin ve biyopsinin yanlış negatif çıkmasına neden olabilir. Çölyak şüphesi varsa önce uygun değerlendirme yapılmalıdır.

Evet. Genetik yatkınlığı bulunan kişilerde çölyak hastalığı çocukluk dışında erişkin ve ileri yaşlarda da tanı alabilir.

Temel tedavi ömür boyu sıkı glutensiz beslenmedir. Diyetin doğru uygulanması ve beslenme eksikliklerinin değerlendirilmesi önemlidir.

Genel olarak hayır. Çölyak hastalığı veya glutene bağlı belirli bir sorun gösterilmemiş kişilerde herkesin glutensiz beslenmesi gerektiğine dair bir kural yoktur.

Hayır. Laktoz intoleransı süt şekerinin sindirimiyle ilgilidir; süt alerjisi ise süt proteinlerine karşı bağışıklık sistemi reaksiyonudur.

Tam olarak değil. Laktoz malabsorpsiyonu, laktozun yeterince sindirilip emilememesidir; laktoz intoleransı ise laktoz tüketiminden sonra bununla ilişkili belirtilerin ortaya çıkmasıdır.

Her zaman gerekmez. Tolere edilen laktoz miktarı kişiden kişiye değişir ve bazı süt ürünleri daha iyi tolere edilebilir. Gereksiz kısıtlamalar kalsiyum ve diğer besin öğelerinin alımını azaltabilir.

Antibiyotikler bağırsak mikrobiyotasını etkileyerek ishale yol açabilir. Ancak özellikle şiddetli, uzun süren veya ateş ve karın ağrısıyla birlikte olan ishalde C. difficile gibi enfeksiyonlar değerlendirilmelidir.

Bazı probiyotiklerin belirli durumlarda yararı olabilir ancak bütün probiyotikler aynı değildir ve her hastaya yarar sağlamaz. Ürün, bakteri suşu ve kullanım amacı önemlidir.

Kabızlığın vücutta “toksin birikmesine” yol açtığı şeklindeki yaygın ifade bilimsel olarak doğru değildir. Ancak kronik kabızlık yaşam kalitesini bozabilir ve uygun şekilde değerlendirilip tedavi edilmelidir.

Hayır. Normal dışkılama sıklığı kişiden kişiye değişebilir. Kabızlık değerlendirilirken yalnızca sıklık değil, dışkının sertliği, ıkınma ve tam boşalamama gibi özellikler de önemlidir.

Bütün kabızlık ilaçları aynı değildir. Uygun seçilen bazı tedaviler uzun süre kullanılabilir; ancak kişinin kendi kendine ve kontrolsüz biçimde sürekli müshil kullanması yerine kabızlığın nedeni ve uygun tedavi belirlenmelidir.

Crohn hastalığı sindirim sisteminin ağızdan anüse kadar herhangi bir bölümünü etkileyebilen kronik inflamatuvar bağırsak hastalığıdır. En sık ince bağırsağın son bölümü ve kolon etkilenir.

Ülseratif kolit rektumdan başlayarak kalın bağırsağın değişen uzunluktaki bölümünü etkileyen kronik inflamatuvar bağırsak hastalığıdır. Kanlı ishal önemli belirtilerinden biridir.

Hayır. Her ikisi inflamatuvar bağırsak hastalığı grubundadır ancak bağırsakta tuttukları bölgeler, inflamasyonun derinliği ve oluşturabilecekleri komplikasyonlar farklıdır.

Hastalığın kendisi doğrudan kansere dönüşmez. Ancak özellikle kolonu uzun süre ve geniş ölçüde etkileyen inflamatuvar bağırsak hastalığında kolorektal kanser riski artabilir; bu nedenle uygun zamanda düzenli kolonoskopik takip yapılır.

Hayır. Fekal kalprotektin bağırsaklarda inflamasyon bulunduğunu gösterebilen bir testtir ancak belirli bir hastalığa özgü değildir. İnflamatuvar bağırsak hastalıkları, bazı enfeksiyonlar ve başka durumlarda yükselebilir; tek başına kanser tanısı koydurmaz.

Not: Uzun süren ishal veya kabızlığa dışkıda kan, istemsiz kilo kaybı, demir eksikliği anemisi, gece uyandıran belirgin yakınmalar veya ailede önemli gastrointestinal hastalık öyküsü eşlik ediyorsa değerlendirme geciktirilmemelidir.

Bağırsak duvarının beslenmesi bağırsak damarlarının taşıdığı kanla olur, bu kan miktarında azalma veya dolaşımda yavaşlama olursa mezenter iskemisi gelişir. Genellikle yaşlılarda görülen, yemeklerden sonra gelişen karın ağrıları oluşur. Hastalık ilerlerse bağırsak nekrozu gelişir.

Kanlı, buruntulu ve uzun süren ishale neden olabilen, mikroskobik bir parazit tarafından oluşturulan hastalık tablosudur. Parazit, bağırsak duvarı ve hücrelerin içine yerleşerek antibiyotiklerin etkilerinden kendisini korur. Ülkemizde sık olarak gözlenmektedir. Ülseratif kolit denilen inflamatuar bağırsak hastalığında sık olarak ikincil olarak yerleşen bir parazittir.

Evet. Genellikle, ileum adı verilen ince bağırsağın son kısımlarında bazen de kalın bağırsakta tüberküloz bakterisi yerleşerek kilo kaybı, karın ağrısı, bağırsak kanamaları vb. gibi bulgulara sebep olabilir. Tüberküloz mikrobu buraya akciğer enfeksiyonu olan hastada balgamın yutulmasıyla, kana karışarak bağırsaklara gelmesiyle veya ağız yoluyla alınan enfekte besinlerle direkt olarak gelip yerleşebilir.

Kolonun iç yüzeyinden gelişen doku çıkıntısına polip denir. Poliplerin farklı türleri vardır ve her polip kanser değildir.

Hayır. Kolon poliplerinin çoğu kanser değildir. Ancak özellikle bazı adenomatöz ve serrated polipler zaman içinde kansere dönüşme potansiyeli taşıyabilir.

Bazı kolon kanserleri yıllar içinde belirli poliplerden gelişebilir. Bu nedenle uygun poliplerin kolonoskopi sırasında çıkarılması kolorektal kanser gelişimini önlemeye yardımcı olur.

Çoğu küçük ve uygun polip aynı kolonoskopi sırasında çıkarılabilir. Büyük, zor yerleşimli veya özel özellikleri bulunan polipler için ileri endoskopik yöntemler veya başka bir işlem planlanabilir.

Kolon mukozasında ciltteki gibi ağrı algısı bulunmadığından polibin kesilmesi genellikle ayrıca ağrı oluşturmaz. Kolonoskopi de çoğu merkezde sedasyon veya anestezi altında gerçekleştirilebilir.

Polibin hangi türde olduğunu, kanser öncüsü değişiklik bulunup bulunmadığını ve nadiren kanser içerip içermediğini belirlemek için mikroskop altında incelenir.

Hayır. Adenom kanser değildir ancak bazı adenomlar kanser öncüsü özellik taşıyabilir. Bu nedenle çıkarılması ve özelliklerine göre takip edilmesi önemlidir.

Tübüler adenom kolonda sık görülen adenomatöz polip türüdür. Kanser değildir ancak kanser öncüsü potansiyeli nedeniyle genellikle tamamen çıkarılır.

Bu yapısal özellikler polibin risk değerlendirmesinde dikkate alınır. Polibin boyutu, sayısı ve displazi derecesi gibi diğer özelliklerle birlikte sonraki kolonoskopinin zamanı belirlenir.

Özellikle sağ kolonda görülebilen, çoğu zaman düz veya hafif kabarık bir kolon lezyonudur. Bazı kolorektal kanserlerin gelişim yolunda öncü olabileceğinden uygun şekilde çıkarılması ve takip edilmesi önemlidir.

Hayır. Displazi kanserle aynı şey değildir. Hücrelerde anormal, kanser öncüsü olabilecek değişiklikleri ifade eder; düşük veya yüksek dereceli olması ve bulunduğu doku klinik önemini belirler.

Daha önce çıkarılan polip tamamen alınmış olsa bile kolonun başka bir bölgesinde zaman içinde yeni polipler gelişebilir. Bu nedenle bazı hastalara kontrol kolonoskopisi önerilir.

Herkes için aynı süre geçerli değildir. Poliplerin sayısı, boyutu, patolojik tipi, çıkarılma şekli ve kolonoskopinin kalitesi gibi özelliklere göre takip zamanı belirlenir.

Her polip aile bireylerinde aynı riski oluşturmaz. Polibin ileri özellik taşıyıp taşımadığı, akrabalık derecesi ve tanı yaşı değerlendirilerek tarama planı kişiye göre belirlenir.

Kolorektal kanserlerin önemli bir bölümü uygun taramayla önlenebilir veya erken evrede saptanabilir. Kolonoskopi sırasında kanser öncüsü poliplerin bulunup çıkarılması bu açıdan önemlidir.

Evet. Taramanın amacı zaten yakınma ortaya çıkmadan önce kanser öncüsü lezyonları veya erken kanseri saptamaktır. Taramanın başlangıç yaşı ve yöntemi kişinin risk durumuna göre belirlenir.

Yaş önemli bir risk faktörüdür ancak kolorektal kanser daha genç erişkinlerde de görülebilir. Bu nedenle alarm belirtileri yalnızca yaşa bakılarak göz ardı edilmemelidir.

Özellikle birinci derece akrabalarda kolorektal kanser bulunması riski artırabilir. Akrabanın tanı aldığı yaş ve etkilenen aile bireylerinin sayısı taramanın ne zaman başlayacağını etkileyebilir.

Dışkıda kan, bağırsak alışkanlığında yeni ve kalıcı değişiklik, demir eksikliği anemisi, karın ağrısı ve istemsiz kilo kaybı görülebilir. Ancak erken evrede hiçbir belirti olmayabilir.

Evet, özellikle kronik ve gözle görülmeyen gastrointestinal kan kaybı demir eksikliği anemisine yol açabilir. Ancak demir eksikliğinin çok sayıda başka nedeni da vardır; tek başına kanser anlamına gelmez.

Hayır. Pozitif test dışkıda kan saptandığını gösterir; polip, kanser veya başka nedenlerle oluşabilir. Pozitif sonuç uygun şekilde, çoğunlukla kolonoskopiyle değerlendirilmelidir.

Hayır. Kaliteli ve tam bir kolonoskopinin normal olması sonraki yıllardaki riski önemli ölçüde azaltır ancak ömür boyu sıfırlamaz. Kişinin riskine göre gelecekte tekrar tarama gerekebilir.

Divertiküller özellikle kalın bağırsak duvarından dışarı doğru gelişen küçük kese şeklindeki oluşumlardır. Yaş ilerledikçe daha sık görülürler ve çoğu kişide hiçbir sorun oluşturmazlar.

Hayır. Divertikülozis, divertiküllerin bulunmasıdır; divertikülit ise bu keselerden birinin veya birkaçının iltihaplanmasıdır.

Her hastada otomatik olarak antibiyotik gerekmez. Komplike olmayan bazı hafif olgularda hastanın genel durumu ve risk faktörlerine göre antibiyotiksiz yaklaşım düşünülebilir; tedavi bireysel olarak belirlenmelidir.

Not: Kolorektal kanser erken dönemde hiçbir belirti vermeyebilir. Bu nedenle tarama ile şikâyeti olan hastanın tanısal değerlendirilmesi birbirinden farklıdır. Dışkıda kan, açıklanamayan demir eksikliği anemisi, istemsiz kilo kaybı veya yeni gelişen kalıcı bağırsak alışkanlığı değişikliği varsa yalnızca rutin tarama zamanını beklemek doğru değildir.

Hemorroid, makatta (rektum) bulunan kirli kan damarlarının makatın içinde veya dışında ya da her ikisinde birden düğmeleşmesi ve paketler oluşturması durumudur. Genellikle tehlikeli değildirler bazen çok şiddetli kanamalara sebep olabilirler veya bazen bu damarların içinde pıhtılaşmalar olur. Genellikle ılık su oturma banyoları, fitil veya lokal pomadlar tedavide yeterlidir. Bazen cerrahi tedaviler (operasyon, band ligasyonu), lazer, enfraruj veya kriyoterapi tedavileri de denenebilir.

Evet, bazı kalın bağırsak kanserleri ailevi özellik gösterir (Lynch sendromu, familial adenomatöz polipoizis sendromları vb. gibi) ve bu aile fertlerinde çok genç yaşlardan itibaren kolonoskopik incelemeler başlatılır.

Her zaman değil. ALT ve AST gibi enzimlerin yükselmesi daha çok karaciğer hücre hasarı hakkında bilgi verir; karaciğerin işlevini değerlendirmek için bilirubin, albümin ve INR gibi başka göstergeler de dikkate alınır.

ALT özellikle karaciğer hücrelerinde bulunan bir enzimdir. Karaciğer yağlanması, viral hepatitler, ilaçlar ve başka birçok durumda yükselebilir; tek başına belirli bir hastalığın tanısını koydurmaz.

Hayır. AST karaciğer dışında kaslar ve başka dokularda da bulunur. Bu nedenle AST yüksekliği diğer laboratuvar sonuçları ve klinik durumla birlikte değerlendirilmelidir.

Hayır. Alkol GGT'yi yükseltebilir ancak tek neden değildir. Safra yolu hastalıkları, bazı ilaçlar ve çeşitli karaciğer hastalıklarında da GGT yüksekliği görülebilir.

ALP özellikle safra yolları ve kemiklerle ilişkili bir enzimdir. Yüksekliğin karaciğer-safra yollarından mı yoksa başka bir kaynaktan mı geldiği diğer testlerle birlikte değerlendirilir.

Hayır. Karaciğer ve safra yolu hastalıklarının yanı sıra alyuvarların aşırı parçalanması ve Gilbert sendromu gibi durumlarda da bilirubin yükselebilir.

Genellikle hayır. Gilbert sendromu hafif ve aralıklı bilirubin yüksekliğine yol açan, çoğunlukla tedavi gerektirmeyen kalıtsal bir durumdur.

Karaciğer hücrelerinde normalden fazla yağ birikmesidir. Günümüzde metabolik risk faktörleriyle ilişkili karaciğer yağlanması için MASLD terimi kullanılmaktadır.

Evet. Fazla kilo önemli bir risk faktörüdür ancak normal kilolu kişilerde de karaciğer yağlanması gelişebilir. Metabolik durum ve diğer nedenler birlikte değerlendirilmelidir.

Her karaciğer yağlanması siroza ilerlemez. Ancak bazı kişilerde inflamasyon ve fibrozis gelişerek yıllar içinde ileri karaciğer hastalığına ilerleyebilir.

Fazla kilosu olan kişilerde uygun kilo kaybı, düzenli fiziksel aktivite ve metabolik risk faktörlerinin kontrolü temel yaklaşımlardır. Tedavi kişinin eşlik eden hastalıklarına ve karaciğerdeki hasarın derecesine göre planlanır.

Doktor önerisi olmadan bitkisel ürün veya takviye kullanılması uygun değildir. “Doğal” olarak satılan bazı ürünler karaciğer hasarına dahi yol açabilir.

Hayır. Bazı kronik karaciğer hastalıklarında ALT ve AST normal veya hafif yüksek olabilir. Gerektiğinde fibrozis değerlendirmesi ve görüntüleme gibi başka yöntemler kullanılır.

Uzun süreli karaciğer hasarı sonucunda karaciğerde nedbe dokusunun artmasıdır. Fibrozisin ileri evresi siroz olarak adlandırılır.

Karaciğer sertliğini noninvaziv olarak ölçerek fibrozis olasılığı hakkında bilgi verir. Sonuç tek başına değil, diğer klinik ve laboratuvar bulgularıyla birlikte değerlendirilir.

Siroz, uzun süreli karaciğer hasarı sonucunda ileri fibrozis ve karaciğer yapısında kalıcı bozulmanın geliştiği durumdur. Birçok farklı karaciğer hastalığının son evresi olabilir.

Hayır. Siroz uzun süre belirti vermeden veya komplikasyon gelişmeden seyredebilir. Karında sıvı birikmesi (asit), hastalığın ileri dönemlerinde ortaya çıkabilen komplikasyonlardan biridir.

Sirozun kendisi bulaşıcı değildir. Ancak siroza yol açabilen hepatit B veya hepatit C gibi bazı enfeksiyonlar belirli yollarla bulaşabilir.

Hangi hepatit B testinin pozitif olduğu önemlidir. HBsAg, anti-HBs, anti-HBc, HBeAg ve HBV DNA farklı bilgiler verir; tek bir “hepatit testi pozitif” ifadesiyle hastalığın durumu belirlenemez.

Hayır. Tedavi kararı HBV DNA düzeyi, ALT, karaciğerdeki fibrozis, yaş ve diğer klinik özellikler değerlendirilerek verilir.

Akut hepatit B erişkinlerin büyük bölümünde bağışıklık sistemi tarafından temizlenebilir. Kronik hepatit B'de günümüzde kullanılan tedaviler virüsü güçlü biçimde baskılayabilir; tam ve kalıcı virolojik iyileşme ise daha seyrektir.

Evet. Günümüzde doğrudan etkili antiviral ilaçlarla hepatit C hastalarının çok büyük bölümünde virüs tamamen ortadan kaldırılabilir.

Her hastada değil. Özellikle tedavi öncesinde ileri fibrozis veya siroz gelişmiş kişilerde virüs temizlense bile karaciğer kanseri riski devam edebilir ve düzenli takip gerekebilir.

Hayır. Görüntülemede saptanan basit karaciğer kistlerinin büyük bölümü iyi huyludur ve tedavi gerektirmez. Ancak kistin görüntüleme özellikleri önemlidir.

Hayır. “Lezyon” kelimesi kanser anlamına gelmez. Karaciğerde kist, hemanjiyom ve başka birçok iyi huylu oluşum görülebilir. Lezyonun özelliklerine göre kontrastlı MR, BT veya başka incelemeler gerekebilir.

Not: Karaciğer hastalıkları uzun süre belirti vermeden ilerleyebilir. Bu nedenle yalnızca “kendimi iyi hissediyorum” veya “ALT'm normal” düşüncesiyle daha önce saptanmış karaciğer bulgularının takibini bırakmak doğru değildir.

Karaciğer, vücudumuz için gerekli olan proteinlerin, kanda pıhtılaşma ve savunma maddelerinin üretim yeri olduğu gibi zararlı maddelerin atıldığı bir fabrikadır.

Karaciğer boyutunun normalin üstüne çıkmasıdır. Bu durum doktorunuzun muayenesi ile anlaşılabileceği gibi ultrason, tomografi gibi görüntüleme yöntemleri ile de anlaşılır. Bunun çok değişik sebepleri vardır, tedavileri de sebebe yönelik olur.

Uzun süre ve çok miktarda alkol kullanımına bağlı ortaya çıkan karaciğerde yıkım ve yeniden yapımla seyreden, hepatit den siroza kadar değişen bir tablodur. Sirozun ortaya çıkması için gerekli süre ve miktar erkek ve kadınlar için değişkendir. Genellikle minimum 8–10 sene günde 40 gram alkol alınımı karaciğer tahribatına neden olur ancak kadınlarda bu süre ve miktar çok daha azdır.

Karaciğer veya karaciğer dışı sebeplere bağlı olarak hastanın karnında su toplanması halidir.

Yemek borusundaki kan damarlarının oldukça genişleyip düğme ya da paketler oluşturmasına özofagus varisi denir. Sindirim sonucu emilen kanın önce karaciğere oradan da kalp ve dokuları gitmesi gerekirken ilerlemiş karaciğer rahatsızlığından dolayı tersine dönerek yemek borusu venlerine kanalize olmasıyla ortaya çıkarlar ve hayatı tehlikeye sokan kanamalara sebep olabilirler. Kanamalar hiçbir sebep yokken bile kendi kendine gelişebilir.

İlerlemiş karaciğer hastalıklarından kaynaklanan koma halidir. Karaciğer hastalarında kanama, ishal ve bazı ilaçların kullanımına bağlı su ve elektrolit kayıpları, aşırı proteinli beslenme, vücuttaki diğer enfeksiyonlar gibi sebeplerle hasta komaya girebilir. Genellikle medikal tedavi ile hasta komadan çıkabilir.

İnsan vücudunun bir takım maddelere karşı ürettiği bazı antikorların karaciğerde devam eden zararlanma yapması ile ortaya çıkan, bayanlar da daha sık görülen bir tablodur.

Karaciğer tarafından oluşturulan billirübin denilen maddenin safraya akamaması veya vücutta normalden fazla üretilmesi ile ortaya çıkan deri ve mukozalarda sararmayla seyreden bir klinik tablodur. En sık hepatit yapan mikroplar, safra kese ve yollarının taş, tümör gibi nedenlerle tıkanması ortaya çıkabileceği gibi kan hastalıkları vb. gibi diğer nedenlerle ortaya çıkabilir. Tedavileri de sebebe göre değişmektedir.

6 aydan uzun süren karaciğer iltihaplanması durumudur ve yıllarca sürerse bazen karaciğer sirozuna çevrilebilen bu hastalık gastroenterolojinin konusudur.

Karaciğer hücrelerinde zararlanma yapan bazı ilaçlar (Haloten gibi narkoz maddeleri vb.), kimyasal maddeler (ağır metaller vb.) veya besin zehirlerinin (mantar vb.) alınımı sonunda ortaya çıkan, biyokimyasal tetkiklerde bozulmadan sarılık, bulantı ve kusmalar ve karaciğer komasına dek değişen tabloyla seyreden klinik bir durumdur. İlaca bağlı olanlar, genellikle ilacın kesilmesi ile 3 haftada kendiliğinden düzelirler, bazen hastane tedavisi gerektirir.

Bilinen her çeşit ilaç karaciğerde tahribat yapabilir. Bu aslında bizim genetik yapımızla ilişkili, şansa bağlı bir meseledir. İlacın alınma süresi ve miktarı da önemli faktörlerdir.

Evet, gebeliğin her döneminde gerek gebeliğe bağlı gerek diğer bilinen tüm nedenlere bağlı karaciğer rahatsızlıkları gelişebilir, bunlardan bazıları hayati tehlike taşır ve hatta gebelik sonlandırılabilir.

Hayır. Hiçbir şikâyete yol açmayan safra taşlarında her hastaya otomatik olarak ameliyat gerekmez. Şikâyetler, komplikasyonlar ve kişinin özelliklerine göre karar verilir.

Tipik safra taşı ağrısı genellikle sağ üst karın veya üst orta karın bölgesinde hissedilir ve bazen sırta veya sağ omuza yayılabilir. Ağrının özellikleri tanı açısından önemlidir.

Şikâyet oluşturmayan safra taşları birçok kişide yıllarca sorun yaratmayabilir. Ancak özel bazı durumlarda farklı yaklaşım gerekebileceğinden sonuç kişinin klinik durumuyla birlikte değerlendirilmelidir.

Evet. Safra kesesinden çıkan küçük taşların safra ve pankreas kanallarının açıldığı bölgeyi tıkaması akut pankreatite neden olabilir.

Evet. Taş ana safra kanalına düşüp safra akışını engellerse bilirubin yükselebilir ve sarılık gelişebilir.

Genellikle safra kesesi kanalının taşla tıkanması sonucunda safra kesesinde gelişen inflamasyondur. Sürekli sağ üst karın ağrısı, hassasiyet ve ateş görülebilir.

Çoğu safra kesesi polibi kanser değildir. Ancak boyutu, büyümesi, görünümü ve hastanın risk özellikleri takip veya ameliyat kararında önemlidir.

Her polip için aynı yaklaşım uygulanmaz. Polibin boyutu, görüntüleme özellikleri ve hastaya ait risk faktörlerine göre takip gerekip gerekmediği belirlenir.

Safra kesesinde küçük kristaller ve yoğunlaşmış safra materyalinin bulunmasıdır. Bazen tamamen kaybolabilir; bazı kişilerde safra taşı, kolesistit veya pankreatitle ilişkili olabilir.

Safrayı bağırsağa taşıyan ana safra kanalında taş bulunmasına koledokolitiazis denir. Sarılık, kolanjit veya pankreatit gibi komplikasyonlara yol açabilir.

ERCP, safra ve pankreas kanallarındaki özellikle taş, darlık ve tıkanıklıkların tedavisinde kullanılan endoskopik işlemdir. Günümüzde çoğunlukla yalnızca tanı koymak için değil, tedavi amacıyla uygulanır.

Evet. Uygun hastalarda ana safra kanalındaki taşlar ERCP sırasında çıkarılabilir. Gerektiğinde sfinkterotomi, balon veya sepet gibi yöntemler kullanılır.

Safra akışının taş, darlık, tümör veya başka bir nedenle bozulduğu durumlarda safra yolunu açık tutmak ve safranın akmasını sağlamak amacıyla stent yerleştirilebilir.

Safra yollarındaki inflamasyon ve özellikle tıkanıklığa eşlik eden enfeksiyon tablosudur. Ateş, karın ağrısı ve sarılık görülebilir ve akut kolanjit acil tedavi gerektirebilir.

Hayır. Safra yolu darlıklarının taş, geçirilmiş girişimler, inflamatuvar hastalıklar ve başka iyi huylu nedenleri de olabilir. Ancak kötü huylu nedenlerin dışlanması gerektiğinden ayrıntılı değerlendirme önemlidir.

Pankreas, protein, yağ ve karbonhidratların sindirimine yardımcı olan enzimleri üretir. Ayrıca insülin gibi kan şekerinin düzenlenmesinde görev alan hormonları salgılar.

Pankreasın ani başlayan inflamasyonudur. En sık nedenleri arasında safra taşları ve alkol bulunur; ancak ilaçlar, yüksek trigliserid ve başka nedenler de pankreatite yol açabilir.

Hastalığın şiddeti kişiden kişiye değişir. Olguların çoğu hafif seyrederken bazı hastalarda organ yetmezliği ve ciddi komplikasyonlar gelişebilir.

Tek başına lipaz yüksekliği akut pankreatit tanısı koydurmaz. Hastanın ağrısı, lipaz düzeyinin ne kadar yükseldiği ve gerektiğinde görüntüleme bulguları birlikte değerlendirilir.

Pankreasta zaman içinde kalıcı yapısal hasara yol açan kronik hastalıktır. İlerleyen dönemde sindirim enzimi yetersizliği, yağlı dışkılama, kilo kaybı ve diyabet gelişebilir.

Yağlı ve zor temizlenen dışkı, kilo kaybı ve beslenme bozukluğu görülebilir. Uygun hastalarda dışkıda fekal elastaz ölçümü ve diğer incelemeler tanıya yardımcı olabilir.

Hayır. Pankreas kistlerinin farklı türleri vardır; bir kısmı tamamen iyi huyluyken bazı kistik lezyonların zaman içinde kanserleşme potansiyeli bulunabilir. Kistin tipi ve özellikleri belirlenmelidir.

IPMN, pankreas kanallarından gelişen ve sıvı/müsin içeren kistik bir lezyon türüdür. Her IPMN kanser değildir ancak bazı tipleri ve bazı görüntüleme özellikleri daha yüksek risk taşıdığından takip veya tedavi gerekebilir.

Endoskopik ultrasonografi (EUS), kistin duvarını, iç yapısını, nodül bulunup bulunmadığını ve pankreas kanalıyla ilişkisini ayrıntılı değerlendirebilir. Seçilmiş hastalarda EUS sırasında kist sıvısından veya dokudan örnek alınabilir.

Pankreas kanseri erken dönemde belirti vermeyebilir. Sarılık, açıklanamayan kilo kaybı, iştahsızlık, yeni veya giderek artan üst karın-sırt ağrısı gibi bulgular görülebilir; ancak bunların hiçbiri tek başına pankreas kanseri anlamına gelmez.

Not: Safra yolu tıkanıklığına bağlı sarılık ve ateş, şiddetli ve sürekli karın ağrısı, tekrarlayan kusma veya belirgin genel durum bozukluğu gibi bulgular gecikmeden değerlendirilmelidir.

Safranın akması gereken yöne akamaması, kana karışması ile ortaya çıkan bir durumdur. Bu akışı engelleyen taş, tümör, lenf bezi basısı, karaciğer içindeki kitlesel lezyonların safra yollarına veya kesesine olan basısıyla ortaya çıkar. Bazı durumlarda tedavi cerrahidir.

Endoskopi, ucunda kamera bulunan ince ve esnek bir cihazla sindirim sisteminin içeriden görüntülenmesidir. Gastroskopi ile yemek borusu, mide ve duodenum incelenir.

Yutma güçlüğü, gastrointestinal kanama, açıklanamayan demir eksikliği anemisi ve bazı mide-yemek borusu yakınmalarının araştırılması gibi birçok nedenle yapılabilir. Gerektiğinde biyopsi alınmasına ve bazı tedavilerin uygulanmasına da olanak sağlar.

Endoskopi sedasyon veya anestezi altında yapılabilir. Kullanılacak yöntem hastanın sağlık durumu, yapılacak işlem ve merkezin uygulamasına göre belirlenir.

Sedasyon veya anestezi altında yapılan işlemlerde hastanın rahatsızlık hissetmesi büyük ölçüde azaltılabilir. Uygulanan anestezi yöntemine göre işlemle ilgili hatırlama da çok az olabilir veya hiç olmayabilir.

Standart tanısal gastroskopi genellikle kısa süren bir işlemdir. Biyopsi alınması veya tedavi edici girişim yapılması durumunda süre uzayabilir.

Midenin boş olması hem görüntülemeyi kolaylaştırır hem de mide içeriğinin solunum yollarına kaçması riskini azaltır. Açlık süresi verilen anestezi ve işlem talimatlarına uygun olmalıdır.

Genellikle hayır. Mukoza biyopsisi alınması hasta tarafından kesilme veya iğne batması şeklinde hissedilmez.

Hayır. Biyopsi yalnızca kanser araştırmak için alınmaz. H. pylori, çölyak hastalığı, gastrit, eozinofilik özofajit ve birçok başka hastalığın değerlendirilmesinde de biyopsi gerekebilir.

Bazı hastalıklar çıplak gözle belirgin değişiklik oluşturmadan mikroskobik düzeyde bulunabilir. Bu nedenle normal görünen mukozadan da gerekli durumlarda biyopsi alınabilir.

Kolonoskopi, ucunda kamera bulunan esnek bir cihazla kalın bağırsağın içeriden incelenmesidir. Gerektiğinde ince bağırsağın terminal ileum adı verilen son bölümü de değerlendirilebilir.

Kolorektal kanser taraması, dışkıda kan, demir eksikliği anemisi, bağırsak alışkanlığındaki bazı değişiklikler, kronik ishal ve polip takibi gibi birçok nedenle yapılabilir.

Dışkı kalıntıları kolon mukozasını ve küçük polipleri gizleyebilir. İyi bağırsak temizliği kolonoskopinin kalitesini ve lezyonları saptama olasılığını artırır.

Bağırsak yeterince temizlenmeyebilir ve bazı lezyonlar gözden kaçabilir. Temizlik yetersiz olduğunda kolonoskopinin daha erken bir tarihte tekrarlanması gerekebilir.

Her zaman olmayabilir. Uzun süreli ve ciddi kabızlığı olan hastalarda hazırlığın daha erken başlatılması veya farklı bir hazırlık planı gerekebilir; bu nedenle işlem öncesinde hekime bilgi verilmelidir.

Açlık ve beslenme değişikliği kan şekerini etkileyebilir; insülin ve diğer diyabet ilaçlarında geçici düzenleme gerekebilir. Hastanın kendi kendine ilaç değişikliği yapması yerine işlem öncesinde kişiye özel plan oluşturulmalıdır.

Kendi kararınızla kesmeyin. İlacın neden kullanıldığı, yapılacak işlemin kanama riski ve pıhtı oluşma riski birlikte değerlendirilerek karar verilmelidir.

Uygun poliplerin çoğu aynı işlem sırasında çıkarılabilir. Çok büyük, zor yerleşimli veya özel özellik taşıyan polipler için ileri endoskopik işlem veya farklı bir tedavi planlanabilir.

Evet. En önemli komplikasyonlar kanama ve nadiren bağırsak duvarında delinmedir. Risk polibin büyüklüğü, yerleşimi, çıkarılma yöntemi ve hastanın kullandığı ilaçlar gibi faktörlere göre değişir.

İşlem sırasında bağırsağın görüntülenebilmesi için verilen gaz nedeniyle geçici şişkinlik ve gaz hissi olabilir. Şiddetli veya giderek artan karın ağrısı, ateş ya da belirgin kanama ise normal kabul edilmemelidir.

Biyopsi veya polipektomi sonrasında az miktarda kan görülebilir. Ancak fazla miktarda, tekrarlayan veya pıhtılı kanama gelişirse tıbbi değerlendirme gerekir.

Endoskopik ultrasonografi (EUS), endoskopi ile ultrasonografiyi birleştiren yöntemdir. Pankreas, safra yolları, sindirim sistemi duvarı ve çevredeki yapıların ayrıntılı değerlendirilmesini sağlar.

Evet. Gerektiğinde pankreas veya sindirim sistemi çevresindeki bazı lezyonlardan EUS eşliğinde iğne ile hücre veya doku örneği alınabilir.

Hayır. EUS ağırlıklı olarak görüntüleme ve gerektiğinde örnekleme amacıyla kullanılır. ERCP ise günümüzde özellikle safra ve pankreas kanallarındaki tıkanıklık, taş ve darlıkların tedavisinde kullanılan endoskopik bir işlemdir.

Evet. ERCP sonrasında pankreatit, kanama, enfeksiyon ve nadiren delinme gibi komplikasyonlar gelişebilir. Bu nedenle işlem, beklenen yarar ve risk değerlendirilerek uygun endikasyonda yapılır.

Şiddetli veya giderek artan karın ya da göğüs ağrısı, belirgin kanama, kan kusma, ateş, sürekli kusma, nefes darlığı, bayılma veya belirgin genel durum bozukluğu gelişirse gecikmeden tıbbi yardım alınmalıdır.