Dışkıda kan görülmesi, makattan gelen birkaç damla parlak kırmızı kandan dışkının tamamen siyah ve katran görünümünde olmasına kadar farklı şekillerde ortaya çıkabilir.
Kanlı dışkılama sık görülen hemoroid veya anal fissür gibi nedenlerden kaynaklanabileceği gibi, bazen bağırsak polipleri, inflamatuvar bağırsak hastalıkları veya kalın bağırsak kanseri gibi araştırılması gereken hastalıkların belirtisi olabilir.
Bu nedenle dışkıda görülen kanın otomatik olarak hemoroide bağlanması doğru değildir.
Kanın rengi önemli midir?
Evet. Kanın rengi kanamanın kaynağı hakkında önemli ipuçları verebilir.
Parlak kırmızı kan
Tuvalet kâğıdında, dışkının üzerinde veya klozette görülen parlak kırmızı kan genellikle kalın bağırsağın son bölümü, rektum veya anal bölgeden kaynaklanır.
Sık nedenler arasında:
- Hemoroid
- Anal fissür
- Rektum ve kolon hastalıkları
bulunur.
Ancak kanın parlak kırmızı olması ciddi bir hastalık bulunmadığını göstermez.
Koyu kırmızı veya bordo renkli kan
Kanın dışkıyla karışmış olması veya bordo renkte görülmesi kalın bağırsağın daha üst bölümlerinden veya bazı durumlarda ince bağırsaktan kaynaklanan kanamalarda görülebilir.
Siyah, katran renginde dışkı
Siyah, parlak, yapışkan ve kötü kokulu dışkıya melena denir.
Bu durum çoğunlukla yemek borusu, mide veya duodenum gibi üst sindirim sisteminden kaynaklanan kanamalarda görülür.
Mide veya duodenum ülseri gibi hastalıklar buna neden olabilir.
Melena gastrointestinal kanama açısından önemli bir bulgudur ve tıbbi değerlendirme gerektirir.
Kanlı dışkılamanın sık nedenleri nelerdir?
Hemoroid
Hemoroid, özellikle dışkılama sırasında veya sonrasında parlak kırmızı kanamaya neden olabilir.
Kan çoğunlukla dışkının üzerinde, tuvalet kâğıdında veya klozette fark edilir.
Ancak bir kişide hemoroid bulunması, görülen her kanamanın mutlaka hemoroidden kaynaklandığı anlamına gelmez.
Anal fissür
Makatta gelişen küçük bir yırtıktır.
Özellikle sert dışkılama ve kabızlık sonrasında ortaya çıkabilir. Genellikle dışkılama sırasında keskin veya yırtılır tarzda ağrı ve az miktarda parlak kırmızı kan görülür.
Divertiküler kanama
Kalın bağırsakta bulunan divertiküller bazen kanayabilir.
Kanama ağrısız olabilir ve bazı hastalarda miktarı fazla olabilir.
Kolon polipleri
Bazı kolon polipleri kanamaya neden olabilir. Ancak poliplerin önemli bir kısmı hiçbir belirti vermeden bulunabilir.
Bu nedenle uygun yaş ve risk grubundaki kişilerde kolorektal kanser taraması önemlidir.
Kolorektal kanser
Kalın bağırsak ve rektum kanserleri dışkıda kan görülmesine neden olabilir.
Özellikle kanamaya;
- Bağırsak alışkanlığında yeni değişiklik
- Açıklanamayan kilo kaybı
- Kansızlık
- Karın ağrısı
- Halsizlik
eşlik ediyorsa değerlendirme geciktirilmemelidir.
Dışkıda kan görülmesi tek başına kanser anlamına gelmez, ancak bu olasılığın gerektiğinde dışlanması gerekir.
İnflamatuvar bağırsak hastalıkları kanama yapabilir mi?
Evet.
Ülseratif kolit ve Crohn hastalığında kanlı ishal görülebilir.
Kanamaya;
- Sık dışkılama
- İshal
- Mukus
- Karın ağrısı
- Dışkılama aciliyeti
- Ateş
- Kilo kaybı
eşlik edebilir.
Bağırsak enfeksiyonlarında kan görülebilir mi?
Bazı bakteriyel bağırsak enfeksiyonları kanlı ishale yol açabilir.
Özellikle ani başlayan kanlı ishal, ateş ve karın ağrısı birlikte bulunuyorsa enfeksiyon olasılığı değerlendirilmelidir.
Kan sulandırıcı kullananlarda dışkıda kan önemli midir?
Evet.
Antikoagülan veya antiplatelet olarak adlandırılan kanama riskini artırabilecek ilaçları kullanan kişilerde gastrointestinal kanamalar daha belirgin hale gelebilir.
Ancak kanama yalnızca ilaca bağlanmamalıdır. Kanamanın kaynağının bulunması gerekebilir.
Kan sulandırıcı ilaçlar doktor önerisi olmadan kesilmemelidir.
Kırmızı dışkı her zaman kan mıdır?
Hayır.
Pancar gibi bazı yiyecekler ve bazı gıda boyaları dışkının kırmızı görünmesine neden olabilir.
Benzer şekilde demir preparatları ve bazı ilaçlar dışkıyı koyulaştırabilir.
Ancak kişinin bunun kan olup olmadığından emin olmadığı durumlarda değerlendirme yapılması daha güvenlidir.
Kanlı dışkılama ne zaman acildir?
Aşağıdaki durumlardan biri varsa acil tıbbi değerlendirme gerekebilir:
- Fazla miktarda kanama
- Kanamanın devam etmesi veya tekrarlaması
- Siyah, katran renginde dışkılama
- Kanlı kusma veya kahve telvesi görünümünde kusma
- Baş dönmesi veya bayılma
- Soğuk terleme
- Çarpıntı
- Nefes darlığı
- Belirgin halsizlik
- Şiddetli karın ağrısı
Özellikle kanamayla birlikte bayılma, tansiyon düşüklüğü veya belirgin genel durum bozukluğu varsa acil yardım alınmalıdır.
Kanlı dışkılama nasıl araştırılır?
Hekim öncelikle kanın;
- Rengini
- Miktarını
- Dışkıyla karışık olup olmadığını
- Ne zamandır devam ettiğini
- Kabızlık veya ishal bulunup bulunmadığını
- Karın veya makat ağrısının eşlik edip etmediğini
- Kullanılan ilaçları
değerlendirir.
Hastanın durumuna göre;
- Fizik muayene ve anal bölgenin değerlendirilmesi
- Kan sayımı ve diğer kan testleri
- Anoskopi veya rektal değerlendirme
- Kolonoskopi
- Gastroskopi
- Gerektiğinde bilgisayarlı tomografi ve diğer görüntüleme yöntemleri
kullanılabilir.
Hangi incelemenin gerekli olduğuna kanamanın özellikleri ve hastanın klinik durumu değerlendirilerek karar verilir.
Her kanlı dışkılamada kolonoskopi gerekir mi?
Her hastada otomatik olarak kolonoskopi yapılması gerekmez.
Ancak hastanın yaşı, kanamanın özellikleri, bağırsak alışkanlığındaki değişiklikler, kansızlık, aile öyküsü ve diğer alarm belirtileri dikkate alınarak kolonoskopi gerekebilir.
Özellikle açıklanamayan veya tekrarlayan rektal kanamada nedenin ortaya konulması önemlidir.
Unutmayın
Dışkıda kan bir hastalık değil, bir belirtidir.
Hemoroid ve anal fissür sık görülen nedenlerdir. Ancak dışkıda kan görülmesini muayene olmadan yalnızca hemoroide bağlamak doğru değildir.
Tekrarlayan, nedeni bilinmeyen veya başka alarm belirtilerinin eşlik ettiği kanlı dışkılamanın kaynağı araştırılmalıdır.
Kaynaklar
- Prof. Dr. Ali Tüzün İnce