Dışkıda Kalprotektin Yüksek Çıktı: Ne Anlama Gelir?

Dışkıda (fekal) kalprotektin, bağırsaklarda iltihabi bir süreç bulunup bulunmadığını değerlendirmeye yardımcı olan bir laboratuvar testidir.

Sonucun yüksek çıkması hastalarda sıklıkla “Crohn hastalığım mı var?” veya “Ülseratif kolit miyim?” endişesine neden olur. Ancak:

Dışkıda kalprotektin yüksekliği tek başına Crohn hastalığı veya ülseratif kolit tanısı koydurmaz.

Kalprotektin, bağırsakta inflamasyon bulunduğunda yükselebilir; fakat inflamasyonun nedenini tek başına göstermez.

Kalprotektin nedir?

Kalprotektin özellikle nötrofil adı verilen inflamasyon hücrelerinde bol miktarda bulunan bir proteindir.

Bağırsak mukozasında inflamasyon geliştiğinde nötrofiller bağırsak içine geçer ve dışkıdaki kalprotektin miktarı artabilir. Bu nedenle fekal kalprotektin, bağırsak mukozasındaki inflamasyonu değerlendirmede kullanılan noninvaziv bir biyobelirteçtir.

Kalprotektin testi neden istenir?

Test özellikle;

• Uzun süren veya tekrarlayan ishal
• Karın ağrısı
• Dışkıda kan veya mukus
• Gece ishali
• Açıklanamayan kilo kaybı
• İnflamatuvar bağırsak hastalığı şüphesi

bulunan kişilerde kullanılabilir.

Ayrıca daha önce Crohn hastalığı veya ülseratif kolit tanısı konmuş hastalarda hastalık aktivitesinin değerlendirilmesinde ve izleminde de yararlı olabilir.

Kalprotektin neden yükselir?

Kalprotektin yüksekliğinin en önemli nedenleri arasında bağırsakta inflamasyona yol açan hastalıklar bulunur.

İnflamatuvar bağırsak hastalıkları

• Crohn hastalığı
• Ülseratif kolit

kalprotektini belirgin şekilde yükseltebilir. Ancak yüksekliğin tek nedeni bunlar değildir.

Bağırsak enfeksiyonları

Bakteriyel ve bazı diğer bağırsak enfeksiyonlarında kalprotektin geçici olarak yükselebilir.

Bazı ilaçlar

Özellikle NSAİİ grubu ağrı kesiciler bağırsak mukozasını etkileyerek kalprotektin düzeyinde artışa yol açabilir. Bazı başka ilaçların ve klinik durumların da sonuç değerlendirilirken dikkate alınması gerekir.

Diğer bağırsak hastalıkları

Divertikülit, bazı kolorektal hastalıklar ve bağırsakta inflamasyona neden olan başka durumlarda da kalprotektin yüksek bulunabilir.

Kalprotektin yüksekliği kanser anlamına gelir mi?

Hayır.

Kalprotektin kanser testi değildir. Kolorektal kanser taraması amacıyla kullanılmaz ve yüksek kalprotektin sonucu tek başına kanser anlamına gelmez.

Ancak bazı kolorektal hastalıklarda kalprotektin yüksek bulunabileceği için sonuç hastanın yaşı, belirtileri ve diğer bulgularıyla birlikte değerlendirilmelidir.

Kalprotektin kaç olmalı?

Bu konuda tek bir rakam vermek her zaman doğru değildir.

Referans değerleri kullanılan laboratuvara ve test yöntemine göre değişebilir.

Birçok laboratuvarda erişkinler için yaklaşık olarak 50 µg/g altındaki değerler normal kabul edilir. Bunun üzerindeki değerler laboratuvarın kullandığı yönteme göre sınırda, hafif yüksek veya yüksek olarak sınıflandırılabilir.

Bazı laboratuvar ve klinik yaklaşımlarda 50–120/150 µg/g civarındaki değerler sınırda veya hafif yüksek kabul edilerek klinik duruma göre tekrar test düşünülebilir. Daha belirgin yükseklikler bağırsak inflamasyonu olasılığını artırır.

Ancak sayı tek başına tanı koydurmaz.

Kalprotektin çok yüksekse ne anlama gelir?

Genel olarak kalprotektin düzeyi yükseldikçe bağırsakta aktif inflamasyon bulunma olasılığı artar.

Özellikle birkaç yüz µg/g ve üzerindeki değerler, hastanın yakınmaları da uyumluysa organik/inflamatuvar bağırsak hastalıkları açısından daha fazla önem taşır. Ancak;

“Kalprotektin 500 çıktı = Crohn hastalığı var” şeklinde bir denklem kurulamaz.

Bağırsak enfeksiyonu gibi başka nedenler de oldukça yüksek değerlere yol açabilir.

Kalprotektin hafif yüksekse ne yapılır?

Hafif veya sınırda yüksek sonuçlarda hekim;

• Hastanın yakınmalarını
• Yaşını
• Alarm belirtilerini
• Kullanılan ilaçları
• Yakın zamanda geçirilmiş bağırsak enfeksiyonunu
• Kan tetkiklerini
• Önceki kalprotektin sonuçlarını

değerlendirir.

Gerekli görülürse kalprotektin testi belirli bir süre sonra tekrar edilebilir. Tek bir hafif yüksek sonuç nedeniyle doğrudan Crohn hastalığı tanısı konulmamalıdır.

Kalprotektin yüksekse kolonoskopi gerekir mi?

Her yüksek kalprotektin sonucunda otomatik olarak kolonoskopi yapılmaz.

Kolonoskopi gerekip gerekmediği; kalprotektin düzeyi, hastanın yaşı, yakınmaları, alarm belirtileri, kan tetkikleri ve aile öyküsü birlikte değerlendirilerek belirlenir.

Kalprotektin belirgin ve kalıcı şekilde yüksekse veya hastada inflamatuvar bağırsak hastalığını düşündüren belirtiler bulunuyorsa kolonoskopi ve gerektiğinde biyopsiler gündeme gelebilir.

IBS’de kalprotektin yükselir mi?

İrritabl bağırsak sendromu (IBS) fonksiyonel bir bağırsak hastalığıdır ve belirgin bağırsak inflamasyonu IBS’nin tipik özelliği değildir.

Bu nedenle fekal kalprotektin özellikle uygun hastalarda IBS ile inflamatuvar bağırsak hastalıklarının ayrımına yardımcı olmak amacıyla kullanılabilir. Normal veya düşük kalprotektin değeri, uygun klinik durumda aktif inflamatuvar bağırsak hastalığı olasılığının azalmasına yardımcı olur.

Ancak kalprotektin sonucu tek başına IBS tanısı da koydurmaz.

Testin tekrar edilmesi gerekir mi?

Bazen gerekir. Özellikle;

• Sonuç sınırda veya hafif yüksekse
• Yakın zamanda bağırsak enfeksiyonu geçirilmişse
• Sonucu etkileyebilecek ilaç kullanımı varsa
• Önceki sonuçlarla uyumsuzluk bulunuyorsa

hekim testi tekrar etmek isteyebilir.

Crohn veya ülseratif kolit tanısı bulunan hastalarda ise seri ölçümler hastalık aktivitesinin izlenmesinde kullanılabilir.

Testten önce ilaçlarımı kesmeli miyim?

Hangi belirtiler özellikle önemlidir?

Kalprotektin yüksekliğine aşağıdaki belirtilerden biri eşlik ediyorsa değerlendirme geciktirilmemelidir:

• Dışkıda belirgin kan
• Açıklanamayan kilo kaybı
• Gece uykudan uyandıran ishal
• Ateş
• Demir eksikliği veya kansızlık
• Uzun süren veya giderek artan ishal
• Şiddetli veya giderek artan karın ağrısı
• Ailede inflamatuvar bağırsak hastalığı veya kolorektal kanser öyküsü

Bu bulguların varlığında yalnızca kalprotektin sonucuna bakmak yerine hastanın bütünüyle değerlendirilmesi gerekir.

Kalprotektin yüksekliğinin nedeni nasıl araştırılır?

Hekim öncelikle yakınmalarınızı ve tıbbi geçmişinizi değerlendirir. Gerekli durumlarda;

• Tam kan sayımı
• CRP ve diğer inflamasyon testleri
• Demir ve ferritin
• Dışkı incelemeleri
• Enfeksiyon araştırmaları
• Kolonoskopi ve biyopsi
• Görüntüleme yöntemleri

kullanılabilir. Hangi incelemenin gerekli olduğu kişiden kişiye değişir.

Unutmayın

• Normal kalprotektin Bağırsakta belirgin aktif inflamasyon olasılığını azaltmaya yardımcı olur.
• Hafif veya sınırda yükseklik Enfeksiyon, ilaç kullanımı veya başka nedenlerle görülebilir; klinik duruma göre tekrar değerlendirme gerekebilir.
• Belirgin ve kalıcı yükseklik Bağırsak inflamasyonu açısından araştırılmalıdır.
• Yüksek kalprotektin Tek başına Crohn hastalığı, ülseratif kolit veya kanser tanısı değildir.