Kolonoskopi İşlemi ve İşlem Öncesi Hazırlığı

Kolonoskopi nedir?

Kolonoskopi, kalın bağırsağın iç yüzeyinin kolonoskop adı verilen ince, esnek ve kameralı bir cihazla incelenmesi işlemidir.

Kolonoskopi ile kalın bağırsağın tamamı ve gerektiğinde ince bağırsağın son bölümü değerlendirilebilir.

İşlem sırasında gerekli görülürse biyopsi alınabilir, polipler çıkarılabilir ve bazı kanamalar tedavi edilebilir.

Kolonoskopi sedasyon/anestezi altında veya sedasyon uygulanmadan yapılabilir. Size uygun yöntem, sağlık durumunuz ve işlemin yapılacağı merkezin uygulamasına göre belirlenir.

Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır. İşleminizi yapacak sağlık kuruluşunun size verdiği ilaç, saat ve açlık talimatları her zaman önceliklidir.

Kolonoskopi hangi amaçlarla yapılır?

Kolonoskopi;

• Kalın bağırsak kanseri taraması,
• Poliplerin araştırılması ve çıkarılması,
• Dışkıda kan görülmesi,
• Dışkıda gizli kan testinin pozitif çıkması,
• Nedeni açıklanamayan kansızlık,
• Uzun süren ishal veya kabızlık,
• Bağırsak alışkanlığında açıklanamayan değişiklik,
• Nedeni açıklanamayan karın ağrısı,
• Açıklanamayan kilo kaybı,
• İnflamatuvar bağırsak hastalıklarının tanı ve takibi,
• Daha önce polip saptanan kişilerin kontrolü

gibi birçok nedenle yapılabilir.

Bağırsak temizliği neden önemlidir?

Kolonoskopinin başarılı olabilmesi için kalın bağırsağın dışkıdan iyi temizlenmiş olması gerekir.

Bağırsakta dışkı kalması durumunda doktor bağırsak duvarının tamamını yeterince göremeyebilir. Küçük polipler veya diğer önemli oluşumlar gözden kaçabilir.

Bağırsak temizliği çok yetersizse kolonoskopi tamamlanamayabilir ve işlemin başka bir gün tekrar edilmesi gerekebilir.

Bu nedenle iyi bir bağırsak hazırlığı, kaliteli bir kolonoskopinin en önemli koşullarından biridir.

Kolonoskopiye nasıl hazırlanmalıyım?

İşlemden bir gün önce

Size reçete edilen kolonoskopi hazırlık ilacını, işleminizi yapacak sağlık kuruluşunun yazılı planında belirtilen doz ve saatlerde kullanınız.

Birçok hazırlık programında ilaç iki doza bölünür ve ikinci doz işlem günü alınır. Bazı durumlarda farklı bir plan uygulanabilir. Size verilen programı kendi kararınızla erkene almayınız, geciktirmeyiniz veya değiştirmeyiniz.

Hazırlık sırasında bol miktarda berrak sıvı tüketmeniz gerekebilir. Size verilen ilaç için belirtilen sıvı miktarına ve kullanım şekline uyunuz.

Hazırlık ilerledikçe dışkılama sıklaşacak ve sonunda bağırsaktan gelen sıvının açık sarı veya berrak, içinde katı dışkı bulunmayan bir hale gelmesi beklenir.

Beslenme

İşlemden önceki gün bağırsakta artık bırakmayan, düşük posalı yiyecekler tercih edilmelidir.

Sebze, salata, meyve, kuruyemiş, çekirdekli yiyecekler, kepekli ürünler, bulgur ve yüksek lif içeren gıdalardan kaçınılmalıdır.

Doktorunuzun belirttiği saatten sonra katı gıda alınmamalı ve berrak sıvılar tercih edilmelidir.

İşlem günü

İşlem günü, sağlık kuruluşunun size bildirdiği açlık ve berrak sıvı talimatlarına uyunuz.

Hazırlık programınızda işlem günü alınacak bir doz varsa bunu yalnızca size bildirilen saatte tamamlayınız. Programınızda yer almayan ek bir doz kullanmayınız.

Tansiyon hastaları

Anestezi doktorunuz aksini söylemediyse, düzenli kullandığınız tansiyon ilacınızı sabah çok az miktarda su ile alabilirsiniz.

Diğer ilaçlarınızı işlem sabahı alıp almamanız gerektiği konusunda doktorunuzun veya anestezi ekibinin önerisine uyunuz.

İşlem günü gereksiz miktarda su veya başka sıvı tüketmeyiniz.

Onam (rıza) formu

Kliniğin onam formu imzalanacaktır.

Kolonoskopi nasıl yapılır?

Hasta işlem odasında genellikle sol yanına yatırılır.

Damar yolu açılır ve anestezi/sedasyon uygulanır. Hasta uyuduktan sonra kolonoskop makattan nazikçe ilerletilir.

Cihazın ucundaki kamera sayesinde doktor kalın bağırsağın iç yüzeyini yüksek çözünürlüklü olarak ekrandan inceler.

Gerekli görülürse aynı işlem sırasında biyopsi alınabilir veya polip çıkarılabilir.

İşlem öncesinde süreç, kişiye özgü yararlar ve riskler açıklanır; aydınlatılmış onamınız alınır.

Kolonoskopi çoğunlukla 20–30 dakika içerisinde tamamlanır. Ancak bağırsak yapısına ve yapılacak ek işlemlere göre süre değişebilir.

İşlemden sonra

İşlem tamamlandıktan sonra hasta uyanma bölümünde takip edilir.

Kısa süreli;

• Gaz,
• Şişkinlik,
• Hafif karın ağrısı veya kramp

olabilir.

Bunlar genellikle kısa sürede düzelir.

Sedasyon/anestezi uygulandıysa 24 saat araç veya bisiklet kullanmayınız, makine çalıştırmayınız, alkol almayınız ve önemli kararlar vermeyiniz. Size verilen taburculuk talimatlarına uyunuz.

Hastaneden ayrılırken yanınızda bir refakatçi bulunmalı; mümkünse ilk 24 saat yalnız kalmamalısınız.

Kolonoskopinin olası riskleri nelerdir?

Kolonoskopi genellikle güvenli bir işlemdir. Bununla birlikte her tıbbi girişimde olduğu gibi bazı riskler vardır.

Nadir olarak;

• Biyopsi veya polip çıkarılması sonrasında kanama,
• Bağırsak duvarında delinme (perforasyon),
• Enfeksiyon,
• Sedasyon veya anesteziye bağlı solunum ve kalp sorunları

görülebilir.

Risk düzeyi; yaş, eşlik eden hastalıklar, kullanılan ilaçlar ve işlem sırasında biyopsi veya polip çıkarılması gibi ek girişimlerin yapılıp yapılmamasına göre değişebilir. Kişisel risklerinizi işlemi yapacak doktorla görüşünüz.

İşlemden sonra ne zaman acil yardım gerekir?

Aşağıdaki bulgulardan biri gelişirse işlemi yapan merkezle hemen iletişime geçiniz veya en yakın acil servise başvurunuz:

• Şiddetli, geçmeyen veya giderek artan karın ağrısı ya da belirgin karın şişliği,
• Fazla miktarda veya giderek artan makattan kanama ya da kan pıhtıları,
• Ateş veya titreme,
• Durmayan kusma,
• Nefes darlığı,
• Baş dönmesi, bayılma veya belirgin halsizlik.

Biyopsi veya polip çıkarılmasından sonra az miktarda kan görülebilir; ancak kanamanın miktarı artıyorsa beklemeyiniz. Kendinizi ciddi şekilde kötü hissediyorsanız 112’yi arayınız.

Önemli

Her hastanın bağırsak hazırlığı aynı olmayabilir.

Aşağıdaki durumlardan herhangi biri sizde varsa kolonoskopi randevusu alırken mutlaka doktorunuza bildiriniz:

• İleri derecede veya uzun süreli kabızlık
• Böbrek yetmezliği veya kronik böbrek hastalığı
• Diyabet
• Kalp hastalığı veya kalp yetmezliği
• Kalp pili
• Kalp damarlarında stent
• Kan sulandırıcı ilaç kullanımı
• Daha önce kolonoskopi hazırlığının yetersiz kalmış olması
• Çok sayıda düzenli ilaç kullanılması

Bu hastalarda bağırsak hazırlığının daha erken başlatılması, kullanılan ilacın değiştirilmesi veya bazı ilaçların geçici olarak yeniden düzenlenmesi gerekebilir.

Bu nedenle aşağıdaki özel durumlara ilişkin hazırlık önerilerini dikkatle okuyunuz.

İleri derecede kabızlığı olan hastalarda kolonoskopi hazırlığı

Uzun süredir kabızlık yaşayan kişilerde bağırsakların kolonoskopi için yeterince temizlenmesi diğer hastalara göre daha güç olabilir.

Özellikle;

• Haftada 1–2 kez veya daha seyrek dışkılayanlar,
• Dışkılamak için sürekli müshil kullananlar,
• Uzun yıllardır ciddi kabızlığı bulunanlar,
• Daha önce kolonoskopi hazırlığı yetersiz kalanlar

durumlarını randevu sırasında mutlaka doktorlarına bildirmelidir.

Kabızlıkta hazırlığa daha erken başlanması

İleri derecede kabızlığı olan hastalarda hazırlığın yalnızca kolonoskopiden önceki güne bırakılması yeterli olmayabilir.

Bu nedenle doktorunuz bağırsak durumunuza göre kolonoskopiden birkaç gün önce hazırlığa başlamanızı önerebilir.

Kabızlıkta işlemden 3 gün önce

Bağırsakta fazla artık bırakan gıdalar azaltılmalıdır.

Bu dönemde aşağıdaki yiyeceklerden kaçınılması uygundur:

• Sebze ve salatalar
• Kabuklu ve çekirdekli meyveler
• Kuruyemiş ve çekirdekler
• Kepekli ve tam tahıllı ekmekler
• Bulgur
• Kuru baklagiller
• Mısır
• Lifli ve posalı yiyecekler

Bunların yerine bağırsakta daha az artık bırakan gıdalar tercih edilmelidir.

Örneğin beyaz ekmek, pirinç, makarna, yumurta, yoğurt ve posasız/süzülmüş çorbalar tüketilebilir.

Kabızlıkta işlemden 2 gün önce

Düşük posalı beslenmeye devam edilir.

Yeterli sıvı alınması önemlidir. Ancak kalp veya böbrek yetmezliği nedeniyle sıvı kısıtlaması bulunan hastalar sıvı miktarını kendi kendilerine artırmamalıdır.

Doktorunuz gerekli görürse bu dönemde mevcut kabızlık tedavinizi düzenleyebilir veya bağırsak temizliğine yardımcı olacak ek bir ilaç önerebilir.

Doktorunuz önermeden ilave müshil, lavman veya ek doz kolonoskopi hazırlık ilacı kullanmayınız.

Kabızlıkta işlemden 1 gün önce

Size reçete edilen kolonoskopi hazırlık ilacını, işlemi yapacak sağlık kuruluşunun size verdiği doz ve saat planına göre kullanınız.

İleri kabızlıkta standart program yeterli olmayabileceğinden hazırlığın başlangıcı, ek tedavi gereksinimi ve son dozun zamanı kişiye özel belirlenebilir. Yazılı planın dışına çıkmayınız.

Hazırlığın sonunda tuvaletten gelen sıvının katı dışkı içermemesi, açık sarı veya berrak hale gelmesi beklenir.

Kabızlıkta işlem sabahı

Size verilen açlık, berrak sıvı ve ilaç kullanımı talimatlarına uyunuz.

Hazırlık programınızda işlem sabahı alınacak bir doz varsa yalnızca size bildirilen saatte kullanınız.

Tansiyon hastaları, anestezi doktoru aksini söylemediyse, kullanmaları söylenen tansiyon ilaçlarını çok az miktarda suyla alabilirler.

Kabızlıkta önemli uyarılar

Haftada yalnızca bir kez dışkılıyorsanız bunu mutlaka doktorunuza bildiriniz.

Bu düzeyde kabızlığı olan hastalarda standart hazırlık yetersiz kalabileceğinden hazırlık programınız doktorunuz tarafından kişiye özel olarak düzenlenebilir.

Daha önce kolonoskopi yaptırdıysanız ve bağırsak temizliğinizin yetersiz olduğu söylendiyse bunu da mutlaka belirtiniz.

İyi bağırsak temizliği; küçük poliplerin ve diğer önemli lezyonların gözden kaçmaması ve kolonoskopinin tekrar edilmek zorunda kalmaması açısından çok önemlidir.

Böbrek yetmezliği olan hastalarda kolonoskopi hazırlığı

Böbrek hastalığınız varsa kolonoskopi öncesi bağırsak temizliği özel olarak planlanmalıdır.

Bağırsak temizleme ilaçları ishal yoluyla önemli miktarda sıvı kaybına neden olabilir. Ayrıca bazı preparatlar kandaki sodyum, potasyum, magnezyum ve fosfor gibi minerallerin düzeyini değiştirebilir.

Sağlıklı kişilerde genellikle sorun oluşturmayan bu değişiklikler, böbrek fonksiyonları azalmış kişilerde önemli hale gelebilir.

Böbrek hastalarında randevu alırken bildirilecekler

Aşağıdaki durumlardan biri varsa doktorunuza önceden bilgi veriniz:

• Kronik böbrek hastalığınız varsa,
• Böbrek fonksiyonlarınızın düşük olduğu söylendiyse,
• Diyaliz tedavisi görüyorsanız,
• Tek böbreğiniz varsa ve böbrek fonksiyonlarınızda azalma bulunuyorsa,
• Daha önce böbrek yetmezliği nedeniyle hastanede tedavi gördüyseniz,
• Sıvı alımınız doktor tarafından kısıtlandıysa.

Gerekli görüldüğünde kolonoskopi öncesinde kreatinin, eGFR ve elektrolitler kontrol edilebilir.

Böbrek hastalarında bağırsak temizleme ilacı seçimi

Böbrek hastalarında bağırsak temizleme ilacı doktor tarafından seçilmelidir.

Böbrek fonksiyonları azalmış hastalarda genellikle PEG (polietilen glikol) temelli bağırsak temizleme solüsyonları tercih edilir.

Buna karşılık sodyum fosfat içeren bağırsak temizleme ürünleri böbrek hasarı ve ciddi mineral bozukluklarına yol açabileceğinden böbrek yetmezliği olan hastalarda kullanılmamalıdır.

Magnezyum böbreklerden atıldığı için magnezyum içeren bazı bağırsak temizleme preparatları da böbrek yetmezliğinde uygun olmayabilir.

Bu nedenle eczaneden veya daha önce kullandığınız ilaçlardan kendi kararınızla bağırsak temizleme ilacı kullanmayınız.

Böbrek hastalarında işlemden önceki gün

Doktorunuzun böbrek fonksiyonlarınıza göre seçtiği kolonoskopi hazırlık ilacını size verilen doz ve saat planına göre kullanınız.

Son dozun zamanı; böbrek fonksiyonlarınız, sıvı kısıtlamanız, diyaliz programınız ve işlem saatiniz dikkate alınarak belirlenmelidir.

Hazırlığın sonunda tuvaletten gelen sıvının açık sarı veya berrak hale gelmesi ve içerisinde katı dışkı bulunmaması beklenir.

Böbrek hastalarında sıvı alımı

Bağırsak temizliği sırasında yeterli sıvı alınması önemlidir. Ancak böbrek hastalarında “ne kadar çok sıvı içerseniz o kadar iyi” yaklaşımı doğru değildir.

Özellikle;

• İleri böbrek yetmezliği,
• Diyaliz tedavisi,
• Kalp yetmezliği,
• Bacaklarda belirgin ödem

bulunan veya doktoru tarafından günlük sıvı miktarı kısıtlanan hastalar önerilen sıvı miktarını kendi kendilerine artırmamalıdır.

Bu hastalarda alınabilecek sıvı miktarı doktor tarafından kişiye özel belirlenmelidir.

Böbrek hastalarında düzenli ilaçlar

Böbrek hastaları çoğu zaman tansiyon ilaçları, idrar söktürücüler ve başka ilaçlar kullanmaktadır.

Kolonoskopi öncesinde kullandığınız bütün ilaçların listesini doktorunuza bildiriniz.

Özellikle;

• İdrar söktürücüler,
• ACE inhibitörü veya ARB grubu tansiyon ilaçları,
• Ağrı kesici/antiinflamatuvar ilaçlar,
• Diyabet ilaçları,
• Kan sulandırıcı ilaçlar

kullanıyorsanız bunu belirtiniz.

Bu ilaçlardan herhangi birini kendi kararınızla kesmeyiniz veya dozunu değiştirmeyiniz. İşlem öncesinde hangilerinin kullanılacağı doktorunuz ve gerektiğinde anestezi ekibi tarafından belirlenmelidir.

Diyaliz hastaları

Hemodiyaliz veya periton diyalizi uygulanan hastalarda kolonoskopi hazırlığı nefroloji, gastroenteroloji ve gerektiğinde anestezi ekibiyle birlikte planlanmalıdır.

Bağırsak temizliği ve diyalizin zamanlaması, hastanın sıvı dengesi, elektrolitleri ve kullandığı ilaçlar dikkate alınarak kişiye özel düzenlenir.

Diyaliz hastaları standart kolonoskopi hazırlığını doktorlarına danışmadan uygulamamalıdır.

Böbrek hastalarında işlem günü

İşlem günü size verilen açlık, sıvı ve ilaç kullanımı talimatlarına uyunuz.

Hazırlık programınızda işlem sabahı alınacak bir doz varsa yalnızca size bildirilen saatte kullanınız.

Tansiyon ilacınızın işlem sabahı kullanılması önerilmişse ilacınızı çok az miktarda suyla alınız.

Böbrek hastalarında önemli uyarılar

Böbrek yetmezliğiniz varsa kolonoskopi hazırlık ilacını kendi kendinize seçmeyiniz.

Böbrek hastalarında amaç yalnızca bağırsağın iyi temizlenmesi değil, bunu yaparken böbrek fonksiyonlarının, sıvı dengesinin ve kandaki mineral düzeylerinin korunmasıdır.

Bu nedenle hazırlık programı böbrek hastalığınızın derecesine göre doktorunuz tarafından kişiye özel düzenlenmelidir.

Diyabet hastalarında kolonoskopi hazırlığı

Diyabet hastaları kolonoskopiye hazırlanırken özel dikkat gerektirir.

Bağırsak temizliği sırasında beslenmenin azalması, uzun süre aç kalınması ve bağırsak temizleme ilaçlarının oluşturduğu sıvı kaybı kan şekerinin normalden fazla düşmesine veya yükselmesine neden olabilir.

Bu nedenle diyabet hastalarının kolonoskopi hazırlığı ve kullandıkları ilaçlar kişiye özel olarak düzenlenmelidir.

Diyabet hastalarında randevu alırken bildirilecekler

Diyabetiniz varsa kolonoskopi randevusu sırasında doktorunuza;

• Tip 1 veya Tip 2 diyabetiniz olduğunu,
• Kullandığınız insülinlerin isimlerini ve dozlarını,
• Kullandığınız diyabet ilaçlarını,
• Sürekli glukoz ölçüm cihazı veya insülin pompası kullanıp kullanmadığınızı,
• Daha önce açlık sırasında ciddi kan şekeri düşüklüğü yaşayıp yaşamadığınızı,
• Böbrek veya kalp hastalığınız bulunup bulunmadığını

bildiriniz.

Diyabet hastalarında işlemden önceki gün

Kolonoskopi hazırlığı sırasında normal beslenme düzeniniz değişeceğinden kan şekeriniz de etkilenebilir.

Size verilen kolonoskopi hazırlık ilacını yazılı doz ve saat planına göre kullanınız.

Hazırlığın bir bölümünün işlem günü alınması planlandıysa, diyabet ilaçları ve açlık süresi buna göre doktorunuz tarafından düzenlenmelidir.

Hazırlık süresince kan şekerinizi normalden daha sık kontrol etmeniz gerekebilir.

Diyabet ilacınızın veya insülininizin dozunu doktorunuzun önerisi dışında değiştirmeyiniz.

Diyabet hastalarında işlem günü

Size verilen açlık, berrak sıvı ve ilaç kullanımı talimatlarına uyunuz.

Hazırlık programınızda işlem sabahı alınacak bir doz varsa yalnızca size bildirilen saatte kullanınız. Programınızda izin verilmedikçe yiyecek, süt veya berrak olmayan içecek tüketmeyiniz.

İşlem sabahı kan şekerinizi ölçmeniz yararlı olacaktır.

İnsülin veya diyabet ilacınızı işlem sabahı kullanıp kullanmayacağınız önceden doktorunuz tarafından belirlenmelidir.

İnsülin kullanan hastalar

İnsülin kullanan hastalarda kolonoskopi hazırlığı sırasında en önemli sorunlardan biri kan şekerinin aşırı düşmesidir (hipoglisemi).

Özellikle yemeklerle birlikte kullanılan hızlı etkili insülinler, hasta yemek yemediğinde aynı dozda uygulanmamalıdır.

Buna karşılık özellikle Tip 1 diyabetli hastalarda bazal insülin tamamen kesilmemelidir. İnsülinin tamamen kesilmesi ciddi kan şekeri yüksekliği ve ketoasidoza yol açabilir.

Bu nedenle;

İnsülin dozunuzu kendi kararınızla değiştirmeyiniz veya tamamen kesmeyiniz.

Kolonoskopiden önce doktorunuz size hangi insülini, hangi dozda ve hangi saatte kullanacağınızı bildirmelidir.

İnsülin pompası kullanan hastaların pompa ayarları da işlem öncesinde doktorlarıyla birlikte planlanmalıdır.

Diyabet hapları kullanan hastalar

Diyabet tedavisinde kullanılan ilaçların hepsi aynı değildir.

Bazıları açlık sırasında kan şekerini fazla düşürebilirken bazıları sıvı kaybı veya uzun süreli açlık sırasında farklı sorunlara yol açabilir.

Bu nedenle kullandığınız diyabet ilaçlarının isimlerini kolonoskopiyi planlayan doktora bildiriniz.

İşlem günü aç olduğunuz için diyabet ilaçlarının kullanımı doktorunuz tarafından yeniden düzenlenebilir.

SGLT2 inhibitörü kullanan hastalar

Aşağıdaki ilaçlardan birini kullanıyorsanız özellikle doktorunuza bildiriniz:

• Empagliflozin
• Dapagliflozin
• Canagliflozin
• Ertugliflozin

Bu gruptaki ilaçlar uzun süreli açlık, bağırsak temizliği ve sıvı kaybıyla birlikte nadiren diyabetik ketoasidoz adı verilen ciddi bir duruma yol açabilir.

Üstelik bu durumda kan şekeri her zaman çok yüksek olmayabilir.

Bu nedenle SGLT2 grubu ilaçların planlı anestezi gerektiren işlemlerden önce geçici olarak kesilmesi gerekebilir.

İlacın ne zaman kesileceğini doktorunuz belirlemelidir.

İşlem öncesinde kullandığınız ilacın adını mutlaka doktorunuza ve anestezi ekibine bildiriniz.

GLP-1 grubu ilaç kullanan hastalar

Aşağıdaki ilaçları veya benzerlerini kullanıyorsanız bunu mutlaka doktorunuza bildiriniz:

• Semaglutid
• Dulaglutid
• Liraglutid
• Tirzepatid

Bu ilaçlar diyabet tedavisinin yanı sıra kilo kontrolü amacıyla da kullanılabilir.

GLP-1 grubu ilaçlar bazı kişilerde midenin boşalmasını yavaşlatabilir.

Bu durum anestezi altında yapılan işlemlerde önemlidir; çünkü midede yiyecek kalması kusma ve mide içeriğinin akciğerlere kaçması (aspirasyon) riskini artırabilir.

Özellikle;

• İlaca yeni başladıysanız,
• İlaç dozunuz yakın zamanda artırıldıysa,
• Bulantınız varsa,
• Kusmanız varsa,
• Belirgin şişkinlik veya hazımsızlığınız varsa,
• Midenizin geç boşaldığı biliniyorsa

işlemden önce doktorunuza ve anestezi ekibine mutlaka bilgi veriniz.

GLP-1 ilacınızı kendi kararınızla kesmeyiniz.

İlacın devam edilmesine veya geçici olarak kesilmesine, kullandığınız ilaca ve kişisel risklerinize göre doktorunuz ve anestezi ekibi karar vermelidir.

Kan şekeri takibi

Kolonoskopi hazırlığı sırasında kan şekerinin normalden daha sık kontrol edilmesi yararlı olabilir.

Özellikle insülin kullanan hastalar kan şekeri ölçüm cihazlarını yanlarında bulundurmalıdır.

Titreme, terleme, çarpıntı, aşırı açlık, baş dönmesi, sersemlik veya bilinç bulanıklığı gibi kan şekeri düşüklüğünü düşündüren belirtiler ortaya çıkarsa hazırlığa devam etmek yerine sağlık ekibinizle iletişime geçiniz.

Diyabet hastalarında önemli uyarılar

Diyabet hastaları kolonoskopiye standart ilaç düzenleriyle hazırlanmayabilir.

Özellikle;

insülin, SGLT2 inhibitörü veya GLP-1 grubu ilaç kullanan hastalar kullandıkları ilaçları kolonoskopi öncesinde mutlaka doktorlarına bildirmelidir.

Amaç, bağırsakların iyi temizlenmesinin yanı sıra hazırlık ve anestezi süresince kan şekerinin güvenli düzeyde tutulması, sıvı kaybının önlenmesi ve aspirasyon riskinin azaltılmasıdır.

İlaçlarınızı kendi kararınızla kesmeyiniz veya dozlarını değiştirmeyiniz.

Kalp hastalığı olan ve kan sulandırıcı ilaç kullanan hastalarda kolonoskopi hazırlığı

Kalp hastalığınız veya kalp damarlarınızda stent varsa ya da kan sulandırıcı ilaç kullanıyorsanız, kolonoskopi öncesinde ilaçlarınızın mutlaka doktor tarafından değerlendirilmesi gerekir.

Kan sulandırıcı ilaçların gereksiz yere kesilmesi pıhtı oluşması, kalp krizi veya inme riskini artırabilir. Buna karşılık bazı ilaçların devam edilmesi, özellikle kolonoskopi sırasında polip çıkarılması gerektiğinde kanama riskini artırabilir.

Bu nedenle kan sulandırıcı ilaçlarınızı kendi kararınızla kesinlikle kesmeyiniz.

Kalp hastalarında randevu alırken bildirilecekler

Aşağıdaki durumlardan herhangi biri varsa kolonoskopiyi planlayan doktorunuza bildiriniz:

• Kalp damar hastalığı,
• Daha önce geçirilmiş kalp krizi,
• Koroner stent,
• Kalp yetmezliği,
• Kalp ritim bozukluğu,
• Atriyal fibrilasyon,
• Kalp kapağı hastalığı,
• Yapay kalp kapağı,
• Kalp pili veya ICD,
• Daha önce geçirilmiş inme,
• Daha önce bacak veya akciğer damarlarında pıhtı oluşması,
• Kan sulandırıcı ilaç kullanımı.

Mümkünse kullandığınız bütün ilaçların güncel listesini yanınızda getiriniz.

Kullanılan kan sulandırıcı ilaçlar

Aşağıdaki ilaçlardan herhangi birini kullanıyorsanız mutlaka doktorunuza bildiriniz:

Trombosit önleyici ilaçlar

• Aspirin
• Klopidogrel
• Prasugrel
• Tikagrelor

Antikoagülan ilaçlar

• Warfarin
• Apiksaban
• Rivaroksaban
• Dabigatran
• Edoksaban
• Heparin veya düşük molekül ağırlıklı heparinler

İlacınızın ismini bilmiyorsanız ilaç kutusunu veya ilaç listenizi yanınızda getiriniz.

Aspirin kullanımı

Düşük doz aspirin kullanan hastaların çoğunda aspirin, rutin kolonoskopi öncesinde kesilmeden kullanılabilir.

Özellikle kalp-damar hastalığı, geçirilmiş kalp krizi veya koroner stent nedeniyle aspirin kullanıyorsanız ilacı kendi kararınızla kesmeyiniz.

Büyük bir polibin çıkarılması veya ileri endoskopik tedavi planlanıyorsa aspirin kullanımı doktor tarafından ayrıca değerlendirilir.

Klopidogrel, prasugrel veya tikagrelor kullanımı

Bu ilaçların kolonoskopi öncesinde kesilip kesilmeyeceğine doktor karar vermelidir.

Sadece tanısal kolonoskopi ile polip çıkarılması gibi girişimlerin kanama riskleri aynı değildir.

Özellikle kalp damarına yakın zamanda stent takılmış hastalarda bu ilaçların kontrolsüz olarak kesilmesi stent içerisinde pıhtı oluşmasına ve kalp krizine yol açabilir.

Bu nedenle stentiniz varsa;

“Stentim var ve kan sulandırıcı kullanıyorum” bilgisini randevu sırasında mutlaka veriniz.

Gerekirse ilacınızla ilgili karar kardiyoloji ve gastroenteroloji doktorları tarafından birlikte verilir.

İki kan sulandırıcının birlikte kullanımı

Örneğin aspirin + klopidogrel veya benzeri iki trombosit önleyici ilacı birlikte kullanıyorsanız, ilaçlarınızı kendi kendinize kesmeyiniz.

Özellikle yakın zamanda kalp krizi geçiren veya koroner stent takılan hastalarda bu ilaçların kesilmesi ciddi risk oluşturabilir.

Kolonoskopinin zamanı ve ilaçların nasıl düzenleneceği gerektiğinde kardiyoloji doktorunuzla birlikte planlanır.

Warfarin kullanımı

Warfarin kullanan hastalarda yapılacak kolonoskopinin türüne ve pıhtı oluşma riskine göre farklı uygulamalar gerekebilir.

Doktorunuz gerekli görürse işlem öncesinde INR testi isteyebilir.

Bazı hastalarda warfarine devam edilebilirken, yüksek kanama riski taşıyan bir girişim planlanıyorsa geçici olarak kesilmesi gerekebilir.

Bazı yüksek pıhtı riski taşıyan hastalarda ise geçiş döneminde heparin tedavisi gerekebilir.

Warfarini kendi kararınızla kesmeyiniz ve yerine kendi kendinize başka bir kan sulandırıcı başlamayınız.

DOAK grubu kan sulandırıcıların kullanımı

Bu ilaçların etkileri warfarinden farklıdır ve işlem öncesindeki düzenlemeleri de farklı yapılır.

İlacın ne zaman kesileceği;

• Kullanılan ilaca,
• Böbrek fonksiyonlarınıza,
• İlacı neden kullandığınıza,
• Pıhtı oluşma riskinize,
• Kolonoskopi sırasında polip çıkarılması gibi bir işlem yapılıp yapılmayacağına

göre belirlenir.

Bu nedenle “kan sulandırıcımı bir gün önce keserim” şeklinde kendi kararınızla hareket etmeyiniz.

Özellikle dabigatran kullanan hastalarda böbrek fonksiyonları ilacın vücuttan uzaklaştırılma süresini önemli ölçüde etkileyebilir.

Kalp yetmezliğiniz varsa

Kalp yetmezliği bulunan hastalarda bağırsak temizliği sırasında oluşan sıvı kaybı ve sıvı-elektrolit değişiklikleri önemlidir.

Bu nedenle kalp yetmezliğiniz varsa bunu kolonoskopi randevusu sırasında mutlaka bildiriniz.

Özellikle;

• Nefes darlığınız artmışsa,
• Bacaklarınızda belirgin şişlik varsa,
• Son dönemde kalp yetmezliği nedeniyle hastaneye yatmışsanız,
• Günlük sıvı alımınız doktor tarafından kısıtlanmışsa

standart bağırsak hazırlığını uygulamadan önce doktorunuzla görüşünüz.

Sıvı kısıtlamanız varsa bağırsak temizliği sırasında kendi kararınızla aşırı miktarda sıvı içmeyiniz.

Kalp hastalarında işlemden önceki gün

Size önerilen bağırsak hazırlık ilacını yazılı doz ve saat planına göre kullanınız.

Kalp yetmezliği veya sıvı kısıtlaması bulunan hastalarda hazırlığın türü, alınacak sıvı miktarı ve son dozun zamanı kişiye özel olarak belirlenmelidir.

Kalp hastalarında işlem günü

Size verilen açlık ve ilaç kullanımı talimatlarına uyunuz.

Hazırlık programınızda işlem sabahı alınacak bir doz varsa yalnızca size bildirilen saatte kullanınız.

Tansiyon ilacınızı işlem sabahı kullanmanız önerilmişse ilacınızı çok az miktarda suyla alınız.

Kan sulandırıcı ilacınızı ise yalnızca size daha önceden verilen doktor talimatına göre kullanınız.

Kan sulandırıcı ilaca ne zaman yeniden başlanır?

Bu karar kolonoskopi sırasında yapılan işleme göre değişebilir.

Sadece bağırsak incelenmiş olması ile büyük bir polip çıkarılmış olması aynı değildir.

Bu nedenle kan sulandırıcı ilacınıza ne zaman yeniden başlayacağınız taburcu olurken size bildirilmelidir.

İlacınızı kendi kararınızla erken başlatmayınız veya gereğinden uzun süre kesmeyiniz.

Kalp hastalarında önemli uyarılar

Kalp hastalığınız, koroner stentiniz, yapay kalp kapağınız veya ritim bozukluğunuz varsa ya da herhangi bir kan sulandırıcı ilaç kullanıyorsanız bunu kolonoskopi öncesinde mutlaka bildiriniz.

Kan sulandırıcı ilaçlarınızı kendi kararınızla kesmeyiniz.