Gaitada Gizli Kan Pozitif Çıktı: Ne Anlama Gelir?

Gaitada gizli kan testinin pozitif çıkması, dışkıda gözle görülemeyecek miktarda kan veya kan bileşenlerinin saptandığını gösterir.

Bu sonuç tek başına kolon kanseri olduğunuz anlamına gelmez. Hemoroid, polipler ve bağırsaktaki başka hastalıklar da pozitif sonuca neden olabilir.

Ancak pozitif sonuç “önemsizdir” denilerek geçiştirilmemelidir. Özellikle kolorektal kanser taraması amacıyla yapılan FIT (fekal immünokimyasal test) pozitif olduğunda, kanamanın kaynağının belirlenmesi için çoğunlukla kolonoskopi ile değerlendirme gerekir.

Gaitada gizli kan testi nedir?

Sindirim sistemindeki küçük miktardaki kanamalar her zaman dışkının rengini değiştirmez. Bu nedenle kişi dışkısına baktığında herhangi bir kan görmeyebilir.

Gaitada gizli kan testleri, gözle fark edilmeyen bu küçük miktardaki kanamayı saptamak amacıyla kullanılır.

Günümüzde kolorektal kanser taramasında sıklıkla FIT (Fecal Immunochemical Test – Fekal İmmünokimyasal Test) kullanılmaktadır. FIT, insan hemoglobinine karşı geliştirilmiş antikorlar aracılığıyla dışkıdaki hemoglobini araştırır.

Test neden pozitif çıkar?

Pozitif testin birçok nedeni olabilir. Bunlar arasında:

• Kolon veya rektum polipleri
• Kolorektal kanser
• Hemoroidler
• Divertiküler hastalık
• İnflamatuvar bağırsak hastalıkları
• Bağırsaklardaki diğer kanama kaynakları

bulunabilir.

Önemli olan yalnızca kan bulunduğunu bilmek değil, kanamanın nereden kaynaklandığını belirlemektir.

Pozitif sonuç kanser olduğum anlamına mı gelir?

Hayır. Bu konuda hastaların en fazla endişelendiği nokta budur.

Gaitada gizli kan pozitifliği kanser tanısı değildir. Pozitif test sonucu bulunan kişilerin önemli bir bölümünde kolon kanseri bulunmaz.

Bununla birlikte kolon polipleri veya kolorektal kanser de dışkıda gizli kanamaya neden olabileceğinden, pozitif sonuç uygun şekilde araştırılmalıdır.

Test pozitif çıkarsa ne yapılır?

Kolorektal kanser taraması amacıyla yapılan FIT pozitifse, sonraki değerlendirmede genellikle kolonoskopi gerekir.

Kolonoskopi sırasında kalın bağırsak ve rektum doğrudan incelenebilir. Varsa;

• Polipler
• Kanama odakları
• İnflamasyon
• Divertiküller
• Tümöral oluşumlar

görülebilir.

Gerekli durumlarda biyopsi alınabilir. Polip saptanırsa uygun olanların önemli bir bölümü aynı işlem sırasında çıkarılabilir.

Testi tekrar yaptırsam olmaz mı?

Bu önemli bir sorudur.

Tarama amacıyla yapılmış pozitif FIT sonucunu yalnızca testi tekrarlayarak açıklığa kavuşturmak doğru yaklaşım değildir. Kanama aralıklı olabileceğinden ikinci test negatif çıkabilir.

Bu nedenle pozitif FIT sonrasında “ikinci test negatif çıktı, sorun yok” şeklinde değerlendirme yapılmamalıdır.

Hangi incelemenin gerektiğine kişinin yaşı, yakınmaları, tıbbi geçmişi ve kullanılan testin türü birlikte değerlendirilerek karar verilmelidir.

Hemoroidim var; test bu nedenle pozitif çıkmış olabilir mi?

Olabilir. Ancak “Hemoroidim var, kan kesin bundan geliyor” şeklinde düşünmek doğru değildir.

Hemoroidi olan bir kişide aynı zamanda kolon polipi veya başka bir bağırsak hastalığı da bulunabilir. Bu nedenle özellikle tarama amacıyla yapılan FIT pozitifliğinin yalnızca hemoroide bağlanması uygun değildir.

Kan sulandırıcı kullanıyorum; sonuç bundan kaynaklanabilir mi?

Aspirin, antiplatelet veya antikoagülan ilaç kullanan kişilerde gastrointestinal kanama görülebilir.

Ancak pozitif FIT sonucunun yalnızca kullanılan ilaca bağlanması ve araştırılmaması doğru değildir.

Kan sulandırıcı ilaçlar hekime danışılmadan kesilmemelidir.

Testten önce et yemek sonucu etkiler mi?

Bu, kullanılan testin türüne bağlıdır.

Eski tip guaiak esaslı gaitada gizli kan testlerinde (gFOBT) bazı gıdalar ve ilaçlar sonucu etkileyebilir. Modern FIT testlerinde ise insan hemoglobini araştırıldığı için genellikle özel bir diyet kısıtlamasına gerek yoktur.

Bu nedenle elinizdeki sonucun FIT mi yoksa başka bir gizli kan testi mi olduğu önemlidir.

Dışkım normal görünüyor; nasıl kan pozitif olabilir?

“Gizli kan” zaten gözle görülemeyen kanamayı ifade eder. Dışkının tamamen normal renkte ve görünümde olması testin pozitif çıkmasına engel değildir.

Bu nedenle “Ben kan görmüyorum, sonuç yanlış olmalı” düşüncesi doğru değildir.

Kan tahlilim normal olsa bile gizli kan pozitif olabilir mi?

Evet.

Küçük miktardaki veya aralıklı bağırsak kanaması henüz kansızlığa yol açmamış olabilir. Hemoglobin ve demir değerlerinin normal olması gaitada gizli kan testinin pozitifliğini ortadan kaldırmaz.

Hangi belirtiler özellikle önemlidir?

Gaitada gizli kan pozitifliğine aşağıdaki belirtilerden biri eşlik ediyorsa değerlendirme özellikle önemlidir:

• Açıklanamayan kilo kaybı
• Demir eksikliği anemisi
• Dışkılama alışkanlığında yeni ve kalıcı değişiklik
• Tekrarlayan karın ağrısı
• Dışkının görünümünde belirgin değişiklik
• Gözle görülür dışkıda kan
• Siyah, katranımsı dışkılama
• İştahsızlık veya belirgin halsizlik
• Ailede kolorektal kanser veya ileri adenomatöz polip öyküsü

Bu belirtilerin bulunmaması ise pozitif tarama testinin araştırılmasına gerek olmadığı anlamına gelmez.

Ne zaman acil değerlendirme gerekir?

Gaitada gizli kan pozitifliği tek başına genellikle acil servis gerektiren bir durum değildir. Ancak;

• fazla miktarda dışkıda kan
• siyah katranımsı dışkılama
• kanlı kusma
• bayılma
• ciddi baş dönmesi
• soğuk terleme
• belirgin halsizlik
• şiddetli karın ağrısı

gibi belirtiler varsa acil değerlendirme gerekebilir.

Kolonoskopi neden önemlidir?

Gaitada gizli kan testi kanamanın kaynağını göstermez. Kolonoskopi ise kalın bağırsağın doğrudan görülmesini sağlar.

Daha da önemlisi, kolonoskopinin yalnızca tanısal bir işlem olmamasıdır. Kanser gelişme potansiyeli taşıyan bazı polipler henüz kansere dönüşmeden saptanıp çıkarılabilir.

Bu nedenle uygun kişide pozitif tarama testinin ardından yapılan kolonoskopi yalnızca mevcut hastalığı araştırmak açısından değil, kolorektal kanserin önlenmesi açısından da önemlidir.

Unutmayın

• Gaitada gizli kan pozitifliği kanser demek değildir.
• Ancak pozitif sonuç, nedenini araştırmayı gerektirir.
• Tarama amacıyla yapılan FIT pozitifliğinde genellikle kolonoskopi ile değerlendirme gerekir.
• Fazla kanama, siyah dışkı, bayılma veya şiddetli ağrı varsa acil değerlendirme gerekebilir.