Kabızlık Neden Olur?

Kabızlık, yalnızca seyrek dışkılama anlamına gelmez. Dışkının sert olması, dışkılarken aşırı ıkınma, dışkıyı çıkarmakta zorlanma veya dışkılama sonrasında bağırsağın tam boşalmadığı hissi de kabızlığın belirtileri arasındadır.

Bağırsak alışkanlığı kişiden kişiye değişebilir. Bu nedenle her gün dışkılamamak tek başına kabızlık anlamına gelmez.

Kabızlığın çok sayıda nedeni vardır ve çoğu kanserle ilişkili değildir.

Kabızlığın belirtileri nelerdir?

Kabızlığı olan kişilerde;

• Haftada üçten az dışkılama
• Sert veya parça parça dışkı
• Aşırı ıkınma
• Dışkıyı çıkarmakta güçlük
• Bağırsağın tam boşalmadığı hissi
• Dışkılama sırasında tıkanıklık hissi
• Karında şişkinlik ve rahatsızlık

görülebilir.

Bazı hastalar her gün tuvalete çıkmasına rağmen dışkılama güçlüğü nedeniyle kabızlık yaşayabilir.

Kabızlığın en sık nedenleri nelerdir?

Beslenme ve yaşam tarzı

Yetersiz lif tüketimi, bazı kişilerde yetersiz sıvı alımı, hareketsiz yaşam ve dışkılama ihtiyacının sürekli ertelenmesi kabızlığa katkıda bulunabilir.

Yaş ilerledikçe bağırsak alışkanlıklarında değişiklikler de görülebilir.

İlaçlar

Bazı ilaçlar kabızlığa neden olabilir.

Bunlar arasında bazı;

• Ağrı kesiciler, özellikle opioidler
• Demir preparatları
• Antidepresanlar
• Antikolinerjik ilaçlar
• Kalsiyum içeren bazı ürünler
• Bazı tansiyon ilaçları

bulunabilir.

Kabızlık yeni bir ilaca başladıktan sonra ortaya çıktıysa kullanılan ilaçların hekim tarafından değerlendirilmesi yararlı olabilir.

Düzenli kullandığınız ilaçları doktorunuza danışmadan bırakmayın.

Bazı hastalıklar kabızlık yapabilir mi?

Evet.

Tiroid bezinin yavaş çalışması, diyabet, bazı nörolojik hastalıklar ve metabolik bozukluklar kabızlığa neden olabilir.

Kalın bağırsakta darlık veya tümör gibi yapısal hastalıklar da özellikle yeni başlayan kabızlıkta dikkate alınmalıdır.

Bağırsak yavaş çalışabilir mi?

Bazı kişilerde dışkının kalın bağırsaktan ilerlemesi normalden daha yavaştır. Buna yavaş geçişli kabızlık denir.

Bu kişilerde dışkılama sıklığı belirgin şekilde azalabilir ve standart yaşam tarzı değişiklikleri her zaman yeterli olmayabilir.

Dışkılama güçlüğü neden olur?

Bazı hastalarda sorun bağırsağın yavaş çalışmasından çok, dışkılama sırasında görev yapan kasların uyumlu çalışamamasıdır.

Normalde dışkılama sırasında pelvik taban ve anal bölgedeki bazı kasların gevşemesi gerekir. Bu koordinasyon bozulduğunda hasta;

• Uzun süre tuvalette kalabilir,
• Çok fazla ıkınabilir,
• Dışkının çıkışta takıldığını hissedebilir,
• Dışkılama sonrasında tam boşalamadığını düşünebilir.

Bu durumlarda yalnızca müshil kullanmak yeterli olmayabilir. Gerektiğinde anorektal manometri, balon çıkarma testi ve diğer pelvik taban incelemeleri yapılabilir.

Uygun hastalarda biofeedback tedavisi yararlı olabilir.

Kabızlığa ne iyi gelir?

Kabızlığın tedavisi nedenine göre değişir. Birçok kişide ilk olarak yaşam tarzı ve beslenme düzenlenir.

Liften zengin beslenme

Sebze, meyve, tam tahıllar ve baklagiller lif alımını artırabilir.

Ancak lif miktarını birden artırmak bazı kişilerde gaz ve şişkinliği artırabilir. Bu nedenle lifin kademeli olarak artırılması daha uygun olabilir.

Yeterli sıvı alın

Özellikle sıvı alımı yetersiz olan kişilerde yeterli su tüketmek önemlidir.

Ancak gereğinden fazla su içmenin tek başına bütün kabızlıkları tedavi edeceği düşünülmemelidir.

Hareket edin

Düzenli fiziksel aktivite genel bağırsak fonksiyonlarını destekleyebilir.

Tuvalet ihtiyacını ertelemeyin

Dışkılama isteğini sürekli ertelemek zaman içerisinde bağırsak alışkanlığını bozabilir.

Özellikle kahvaltı sonrasında bağırsakların doğal hareketliliğinden yararlanarak düzenli bir tuvalet alışkanlığı oluşturmak bazı kişilerde faydalı olabilir.

Kabızlık ilaçları kullanılabilir mi?

Gerektiğinde kullanılabilir.

Kabızlığın tipine göre;

• Lif destekleri
• Osmotik laksatifler
• Uyarıcı laksatifler
• Dışkıyı yumuşatan veya bağırsak hareketlerini etkileyen farklı ilaçlar

kullanılabilir.

Her kabızlık için aynı ilaç uygun değildir.

Uzun süren veya standart tedavilere yanıt vermeyen kabızlıkta sürekli farklı müshiller denemek yerine kabızlığın nedeninin belirlenmesi daha doğru olur.

Kabızlık ne zaman önemlidir?

Aşağıdaki durumlardan biri varsa tıbbi değerlendirme özellikle önemlidir:

• Yeni başlayan ve devam eden kabızlık
• Dışkıda kan
• Siyah dışkılama
• Açıklanamayan kilo kaybı
• Kansızlık
• Şiddetli veya giderek artan karın ağrısı
• Sürekli kusma
• Karında belirgin şişme
• Gaz ve dışkı çıkaramama
• Dışkı çapında kalıcı ve belirgin değişiklik
• Ailede kolon kanseri veya önemli bağırsak hastalığı öyküsü
• Tedaviye rağmen devam eden kabızlık

Şiddetli karın ağrısı, kusma, belirgin karın şişliği ve gaz-dışkı çıkaramama birlikte bulunuyorsa bağırsak tıkanıklığı açısından acil değerlendirme gerekebilir.

Kabızlıkta kolonoskopi gerekir mi?

Her kabızlık hastasına kolonoskopi yapılması gerekmez.

Hastanın yaşı, yakınmaların yeni başlayıp başlamadığı, alarm belirtileri, aile öyküsü ve kolon kanseri tarama gereksinimi birlikte değerlendirilir.

Gerekli görülen hastalarda kolonoskopi yapılabilir.

Kabızlığın nedeni nasıl araştırılır?

Öncelikle hastanın bağırsak alışkanlığı, dışkının şekli, kullanılan ilaçlar, beslenme düzeni ve eşlik eden hastalıklar değerlendirilir.

Gerektiğinde;

• Kan testleri
• Kolonoskopi
• Kolon geçiş zamanı incelemeleri
• Anorektal manometri
• Balon çıkarma testi
• Defekografi

gibi incelemeler kullanılabilir.

Her hastaya bütün bu testlerin yapılması gerekmez.

Unutmayın

Kabızlık yalnızca “tuvalete az çıkmak” değildir.

Dışkının sertliği, aşırı ıkınma, dışkılama güçlüğü ve tam boşalamama hissi de kabızlığın önemli parçalarıdır.

Uzun süren veya tedaviye yanıt vermeyen kabızlıkta yalnızca müshil kullanmak yerine kabızlığın nedeninin belirlenmesi ve tedavinin buna göre planlanması önemlidir.