Sigara ve Sindirim Sistemi

Sigaranın akciğer ve kalp üzerindeki zararları iyi bilinmektedir. Ancak sigara dumanındaki nikotin ve çok sayıdaki zararlı kimyasal madde sindirim sisteminin hemen her bölümünü de etkileyebilir.

Sigara; reflüden mide ülserine, Crohn hastalığından pankreatite kadar çeşitli hastalıkların gelişmesini veya kötüleşmesini kolaylaştırabilir. Ayrıca yemek borusu, mide, pankreas ve kalın bağırsak dahil bazı sindirim sistemi kanserlerinin riskini artırır.

Bu nedenle sigaranın bırakılması yalnızca akciğer ve kalp sağlığı için değil, sindirim sistemi sağlığı açısından da önemlidir.

Sigara sindirim sistemini nasıl etkiler?

Sigara dumanındaki maddeler yalnızca ağız ve akciğerlerle temas etmez. Kana geçen maddeler bütün vücuda yayılır.

Sigara;

• Sindirim sisteminin doğal savunma mekanizmalarını bozabilir,
• Doku iyileşmesini geciktirebilir,
• Bazı bölgelerde kan dolaşımını olumsuz etkileyebilir,
• Mide ve yemek borusunun koruyucu mekanizmalarını bozabilir,
• Bağışıklık ve inflamasyon mekanizmalarını değiştirebilir,
• Bazı kanserojen maddelere maruziyeti artırabilir.

Bu etkilerin sonucu kişiden kişiye değişir ve genellikle kullanılan sigara miktarı ve süresi arttıkça risk de yükselir.

Sigara ve reflü

Sigara gastroözofageal reflü hastalığını (GERD) kolaylaştırabilen faktörlerden biridir.

Yemek borusunun alt ucunda, mide içeriğinin yukarı kaçmasını engellemeye yardımcı olan alt özofagus sfinkteri adı verilen kas yapısı bulunur.

Sigara bu koruyucu mekanizmayı olumsuz etkileyebilir ve mide içeriğinin yemek borusuna geri kaçmasını kolaylaştırabilir.

Bunun sonucunda:

• Göğüste yanma,
• Ağza acı veya ekşi su gelmesi,
• Geğirme,
• Boğazda yanma veya rahatsızlık

gibi reflü yakınmaları artabilir.

Sigarayı bırakmak reflü tedavisinin yaşam tarzıyla ilgili önemli parçalarından biridir.

Sigara, Barrett özofagusu ve yemek borusu kanseri

Uzun süreli reflü bazı kişilerde yemek borusunun alt bölümünde Barrett özofagusu adı verilen değişikliğe yol açabilir.

Sigara kullanımı Barrett özofagusu bulunan kişilerde özellikle önemlidir ve yemek borusu kanseri açısından ek bir risk faktörüdür.

Sigara, hem özofagus skuamöz hücreli kanseri hem de özofagus adenokarsinomu gelişme riskini artırır.

Bu nedenle reflüsü veya Barrett özofagusu bulunan hastaların sigarayı bırakması özellikle önemlidir.

Sigara mideye zarar verir mi?

Evet.

Midenin kendi asidinden korunmasını sağlayan doğal savunma mekanizmaları vardır. Sigara bu koruyucu mekanizmaları olumsuz etkileyebilir ve mide-duodenum mukozasının hasara karşı direncini azaltabilir.

Sigara kullanımı özellikle peptik ülser hastalığı açısından önemlidir.

Sigara:

• Ülser gelişme riskini artırabilir,
• Ülserin iyileşmesini geciktirebilir,
• Ülserin tekrar etmesini kolaylaştırabilir,
• Ülsere bağlı komplikasyon riskini artırabilir.

Özellikle Helicobacter pylori enfeksiyonu veya ağrı kesici (NSAİİ) kullanımı gibi başka risk faktörleri de varsa sigaranın olumsuz etkileri daha önemli hale gelebilir.

Sigara mide kanseri riskini artırır mı?

Evet.

Sigara kullanımı mide kanseri için bilinen risk faktörlerinden biridir.

Risk kullanılan miktar ve süreyle ilişkili olabilir. Sigaranın bırakılmasıyla zaman içerisinde risk azalmaya başlar.

Mide kanseri gelişiminde sigara dışında H. pylori enfeksiyonu, aile öyküsü, bazı mide hastalıkları ve beslenme alışkanlıkları gibi başka faktörlerin de rol oynadığı unutulmamalıdır.

Sigara Crohn hastalığını etkiler mi?

Evet ve bu ilişki özellikle önemlidir.

Sigara kullanımı Crohn hastalığının gelişme riskini artırabilir ve mevcut hastalığın daha ağır seyretmesine neden olabilir.

Sigara içen Crohn hastalarında:

• Hastalık daha aktif seyredebilir,
• Alevlenmeler daha sık olabilir,
• İlaç ihtiyacı artabilir,
• Cerrahi gereksinimi artabilir,
• Ameliyat sonrasında hastalığın yeniden ortaya çıkma riski yükselebilir.

Bu nedenle Crohn hastalığında sigarayı bırakmak tedavinin önemli bir parçasıdır.

Ülseratif kolitte durum aynı mı?

Burada ilginç ve bazen yanlış anlaşılan bir durum vardır.

Sigara ile ülseratif kolit arasındaki ilişki Crohn hastalığından farklıdır. Epidemiyolojik çalışmalarda aktif sigara kullanımının ülseratif kolit gelişimiyle ters yönde ilişkili olduğu ve bazı hastalarda sigaranın bırakılmasından sonra hastalığın ortaya çıkabildiği gözlenmiştir.

Ancak bundan:

“Ülseratif koliti olan kişi sigara içmelidir”

sonucu kesinlikle çıkarılmamalıdır.

Sigaranın kanser, kalp-damar ve akciğer hastalıkları başta olmak üzere çok sayıdaki ciddi zararı nedeniyle ülseratif kolitin tedavisi amacıyla sigara kullanılması önerilmez.

Sigara pankreası etkiler mi?

Evet.

Sigara, pankreas hastalıkları açısından da önemli bir risk faktörüdür.

Özellikle:

• Akut pankreatit,
• Kronik pankreatit,
• Pankreas kanseri

ile ilişkilidir.

Sigara ve alkolün birlikte kullanılması özellikle kronik pankreatit açısından riski daha da artırabilir.

Kronik pankreatiti bulunan bir kişinin sigaraya devam etmesi hastalığın ilerlemesini ve komplikasyonların gelişmesini kolaylaştırabilir.

Sigara pankreas kanseri riskini artırır mı?

Evet. Sigara pankreas kanserinin değiştirilebilir en önemli risk faktörlerinden biridir.

Pankreas kanseri vakalarının bir bölümünün sigara kullanımıyla ilişkili olduğu düşünülmektedir.

Risk sigara kullanım süresi ve miktarıyla artabilir. Sigarayı bıraktıktan sonra ise zaman içerisinde azalmaya başlar.

Bu nedenle özellikle kronik pankreatiti veya pankreas hastalıkları açısından başka risk faktörleri bulunan kişilerin sigara kullanmaması önemlidir.

Sigara karaciğeri etkiler mi?

Sigara genellikle karaciğer hastalıklarının ilk akla gelen nedeni değildir ancak karaciğer üzerinde de olumsuz etkileri bulunmaktadır.

Sigara;

• Oksidatif stresi artırabilir,
• Karaciğerde inflamasyonu etkileyebilir,
• Fibrozis gelişimine katkıda bulunabilir,
• Bazı kronik karaciğer hastalıklarının seyrini olumsuz etkileyebilir.

Özellikle başka bir karaciğer hastalığı bulunan kişilerde sigara kullanımının oluşturduğu ek risk önem kazanır.

Sigara karaciğer kanseri riskini artırır mı?

Evet.

Sigara kullanımı hepatoselüler karsinom (karaciğer kanseri) riskinin artmasıyla ilişkilidir.

Hepatit B, Hepatit C, siroz ve aşırı alkol tüketimi gibi başka risk faktörleri bulunan kişilerde sigaranın eklenmesi toplam riski daha da artırabilir.

Sigara kalın bağırsak kanseriyle ilişkili mi?

Evet.

Uzun süreli sigara kullanımı kolorektal adenomlar (polipler) ve kolorektal kanser riskinin artmasıyla ilişkilidir.

Kalın bağırsak kanserinin gelişiminde yaş, aile öyküsü, genetik özellikler, kilo, fiziksel aktivite ve beslenme gibi birçok faktör rol oynar. Sigara bunlar arasında değiştirilebilir risk faktörlerinden biridir.

Bu nedenle sigaranın bırakılması, uygun yaş ve risk grubunda düzenli kolorektal kanser taramasının yerini tutmaz; ikisi birlikte önemlidir.

Sigara sindirim sistemi kanserlerini artırır mı?

Sigara yalnızca akciğer kanseriyle ilişkili değildir.

Sigara kullanımı özellikle:

• Ağız ve boğaz kanserleri,
• Yemek borusu kanseri,
• Mide kanseri,
• Pankreas kanseri,
• Karaciğer kanseri,
• Kolorektal kanser

riskinin artmasıyla ilişkilidir.

Riskin derecesi organa, sigaranın kullanım süresine, miktarına ve kişide bulunan diğer risk faktörlerine göre değişir.

Elektronik sigara daha güvenli mi?

Elektronik sigaraların sindirim sistemi açısından zararsız olduğu söylenemez.

Elektronik sigaralar nikotin ve farklı kimyasal maddelere maruziyete neden olabilir. Geleneksel sigaranın sindirim sistemi üzerindeki uzun dönem etkileri çok daha iyi bilinmekle birlikte, elektronik sigaraların uzun dönem sindirim sistemi etkileri konusunda bilgiler halen gelişmektedir.

Bu nedenle “elektronik sigara sindirim sistemi için güvenlidir” şeklinde bir kabul doğru değildir.

Sigarayı bırakınca ne olur?

Sigarayı bırakmanın yararı yalnızca gelecekte ortaya çıkabilecek hastalıkları önlemek değildir.

Bırakıldıktan sonra zaman içerisinde:

• Reflü yakınmaları azalabilir,
• Ülser iyileşmesi kolaylaşabilir,
• Crohn hastalığının seyri olumlu etkilenebilir,
• Pankreas ve diğer organlardaki ek hasar riski azalabilir,
• Sindirim sistemi kanserlerinin bir bölümünün riski zamanla düşebilir.

Ne kadar uzun süre sigara kullanılmış olursa olsun bırakmanın sağlık açısından yararı vardır.

Önemli mesaj

Sigara yalnızca akciğerleri değil, sindirim sisteminin hemen her bölümünü etkileyebilir.

Yemek borusunda reflü ve kanser riskini artırabilir; mide ve duodenumda ülser hastalığını olumsuz etkileyebilir; Crohn hastalığının daha ağır seyretmesine neden olabilir; pankreatit ile ilişkilidir ve pankreas, mide, yemek borusu, karaciğer ve kalın bağırsak dahil çeşitli kanserlerin riskini artırabilir.

Özellikle kronik sindirim sistemi hastalığı bulunan kişilerde sigarayı bırakmak, uygulanan tıbbi tedavinin yanında hastanın kendi sağlığı için yapabileceği en önemli değişikliklerden biridir.

Sigaranın güvenli bir kullanım düzeyi yoktur.

Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Sindirim sistemi yakınmaları veya kronik bir sindirim sistemi hastalığı bulunan kişilerin değerlendirme ve tedavileri hekim tarafından kişiye özel olarak planlanmalıdır.