Endoskopi raporunda “subepitelyal lezyon”, mide veya sindirim kanalının iç yüzeyi normal görünürken mukozanın altında yer alan bir oluşumun dışarı doğru kabarıklık oluşturması anlamına gelir.
Eskiden bunlara sıklıkla “submukozal tümör” denirdi. Günümüzde subepitelyal lezyon (SEL) terimi tercih edilir; çünkü oluşum yalnızca submukozadan değil, sindirim sistemi duvarının farklı tabakalarından kaynaklanabilir.
Subepitelyal lezyon görülmesi kanser olduğu anlamına gelmez. Bu lezyonların önemli bir bölümü iyi huyludur. Ancak lezyonun ne olduğunun anlaşılması için bazen ileri inceleme gerekir.
Neden oluşur?
Subepitelyal görünümün altında farklı yapılar bulunabilir:
- Lipom: Yağ dokusundan kaynaklanır ve genellikle iyi huyludur.
- Leiomyom: Düz kas dokusundan gelişir; çoğunlukla iyi huyludur.
- GIST (gastrointestinal stromal tümör): Çok düşük riskli olabileceği gibi malign potansiyel de taşıyabilir.
- Ektopik pankreas: Normal pankreas dokusunun farklı bir bölgede bulunmasıdır.
- Granüler hücreli tümör
- Nöroendokrin tümör
- Kistler ve damar kaynaklı oluşumlar
Bazen sindirim sistemi duvarının dışındaki dalak, karaciğer, safra kesesi veya başka bir yapı da dışarıdan bası yaparak subepitelyal lezyon görünümünü taklit edebilir.
Endoskopi lezyonun ne olduğunu gösterir mi?
Her zaman göstermez.
Standart endoskopi esas olarak mukozanın yüzeyini gösterir. Subepitelyal lezyon ise mukozanın altında bulunduğundan yalnızca yüzeyine bakarak kesin türünü belirlemek mümkün olmayabilir.
Endoskopist; lezyonun büyüklüğünü, yerini, yüzeyinin düzgün olup olmadığını, üzerinde ülser bulunup bulunmadığını, sertlik veya hareketlilik gibi özelliklerini değerlendirir.
Ancak asıl önemli soru şudur: “Bu oluşum sindirim sistemi duvarının hangi tabakasından kaynaklanıyor?”
EUS neden önemlidir?
Endoskopik ultrasonografi (EUS) subepitelyal lezyonların değerlendirilmesinde en yararlı yöntemlerden biridir. EUS ile:
- Hangi duvar tabakasından çıktığı Belirlenebilir.
- Gerçek büyüklüğü Ölçülebilir.
- İç yapısı ve sınırları Değerlendirilebilir.
- Damar yapılarıyla ilişkisi Görülebilir.
- Doku örneği alınmasının uygunluğu Gerektiğinde değerlendirilebilir.
Örneğin lipom, GIST ve leiomyom standart endoskopide birbirine benzeyebilirken EUS ayırıcı tanıyı önemli ölçüde daraltabilir.
Biyopsi gerekir mi?
Her subepitelyal lezyondan biyopsi alınması gerekmez.
Üstelik standart endoskopik biyopsi yalnızca yüzeydeki mukozadan örnek aldığı için subepitelyal lezyonda tanı koydurmayabilir.
Doku örneği gerekiyorsa lezyonun özelliklerine göre EUS eşliğinde iğne biyopsisi veya başka örnekleme yöntemleri kullanılabilir.
Biyopsi istenmesi kanser olduğu anlamına gelmez.
GIST görülmesi ne anlama gelir?
GIST, sindirim sisteminin duvarından gelişen özel bir tümör grubudur ve en sık midede görülür.
Her GIST kanser değildir.
GIST’lerin davranışı; büyüklük, yerleşim, hücresel özellikler ve mitoz sayısı gibi faktörlere göre değişir. Bu nedenle GIST şüphesi varsa lezyonun ayrıntılı değerlendirilmesi gerekir.
Lezyonun büyüklüğü önemli midir?
Evet, ancak tek başına yeterli değildir.
Genel olarak büyüklük arttıkça değerlendirme daha önemli hâle gelir. Özellikle yaklaşık 2 cm ve üzerindeki lezyonlarda veya EUS’ta şüpheli özellikler bulunan oluşumlarda doku tanısı, çıkarılması veya daha yakın takip gündeme gelebilir.
Ancak yalnızca santimetreye bakılarak karar verilmez.
Her subepitelyal lezyon çıkarılmalı mıdır?
Hayır.
Örneğin görünümü ve değerlendirmesi tipik bir lipom ile uyumluysa çoğu zaman tedavi veya takip bile gerekmeyebilir.
Buna karşılık GIST şüphesi, büyüme, üzerinde ülser gelişmesi, kanama, şüpheli EUS özellikleri veya belirti oluşturması durumunda yaklaşım değişebilir.
Tedavi gerektiğinde lezyonun özelliklerine göre endoskopik veya cerrahi yöntemlerle çıkarılması düşünülebilir.
Kontrol endoskopisi gerekir mi?
Her subepitelyal lezyon için aynı takip programı yoktur.
Takip kararı; lezyonun türü + büyüklüğü + yerleşimi + EUS özellikleri + doku sonucu + hastanın klinik durumu birlikte değerlendirilerek verilir.
Hangi durumlarda daha dikkatli olunmalıdır?
Subepitelyal lezyonla birlikte bunlar varsa daha ayrıntılı değerlendirme gerekir
Kanama · kansızlık · siyah dışkılama · yutma güçlüğü · sürekli kusma · belirgin ağrı · istemsiz kilo kaybı.
Unutmayın
- Subepitelyal lezyon Kanser demek değildir.
- Birçok subepitelyal lezyon İyi huyludur.
- Standart endoskopi Lezyonun yüzeyini gösterir ancak türünü her zaman belirleyemez.
- EUS Hangi duvar tabakasından kaynaklandığını ve yapısını değerlendirmede çok önemlidir.
- Her lezyondan biyopsi Gerekmez.
- Boyut ve EUS özellikleri Takip veya tedavi kararında önemlidir.
Bu bilgiler tanı koymak için yeterli değildir
Endoskopi raporunda “subepitelyal lezyon” yazması tek başına kötü huylu bir hastalık anlamına gelmez. Lezyonun yeri, büyüklüğü ve endoskopik görünümü değerlendirilir; gerekli hastalarda EUS ve uygun doku örneklemesi ile ne olduğu araştırılır.
Kaynaklar
- Prof. Dr. Ali Tüzün İnce