Mide ülseri, midenin iç yüzeyini örten mukozada oluşan, erozyondan daha derin doku kaybıdır. Gastroskopide genellikle sınırları belirgin bir yara şeklinde görülür.
Mide ülserlerinin büyük bölümü iyi huyludur ve uygun tedaviyle iyileşir. Ancak mide ülserinin nedeni araştırılmalı ve gerektiğinde biyopsi ile değerlendirilmelidir.
Mide ülseri neden oluşur?
En önemli nedenler arasında;
- Helicobacter pylori (H. pylori) enfeksiyonu
- Aspirin ve NSAİİ grubu ağrı kesiciler
- Sigara
- Mide mukozasının koruyucu mekanizmalarını bozan bazı ilaçlar ve hastalıklar
yer alır. Daha nadiren Crohn hastalığı, bazı enfeksiyonlar ve tümörler de ülser benzeri lezyonlara yol açabilir.
Mide ülseri ne kadar sık görülür?
Peptik ülser hastalığının sıklığı H. pylori enfeksiyonunun azalması ve tedavisinin yaygınlaşmasıyla geçmiş yıllara göre düşmüştür. Buna karşılık özellikle ileri yaşlarda aspirin ve NSAİİ kullanımı önemli bir neden olmaya devam etmektedir.
Bir kişinin yaşamı boyunca peptik ülser geliştirme olasılığı toplum ve risk faktörlerine göre değişmekle birlikte yaklaşık %5–10 civarında bildirilmektedir.
Mide ülseri ne gibi şikâyetler yapabilir?
Bazı hastalarda hiçbir yakınma olmayabilir. Diğerlerinde;
- Üst karında ağrı veya yanma
- Hazımsızlık
- Bulantı
- Erken doyma
- İştahsızlık
görülebilir. Ülser kanarsa kanlı kusma veya siyah, katran renginde dışkılama ortaya çıkabilir.
Erozyon ile ülser aynı şey midir?
Hayır.
- Erozyon → daha yüzeysel mukoza hasarıdır.
- Ülser → mukoza tabakasını aşan daha derin doku kaybıdır.
Bu nedenle endoskopi raporunda “erozyon” ile “ülser” aynı anlamda kullanılmamalıdır.
Mide ülseri kanser midir?
Hayır. Mide ülserlerinin çoğu kanser değildir.
Ancak bazı mide kanserleri endoskopide ülser görünümünde olabilir. Bu nedenle mide ülseri, özellikle görünümü şüpheliyse, yalnızca görüntüsüne bakılarak “iyi huylu” kabul edilmemelidir.
Mide ülserinden biyopsi alınmasının önemli nedenlerinden biri budur. Bu durum duodenum ülserinden önemli bir farktır.
Biyopsi neden alınır?
Gastroskopide mide ülseri görüldüğünde uygun olgularda ülserin kenarlarından ve gerektiğinde tabanından biyopsiler alınabilir. Biyopsi;
- Ülserin iyi veya kötü huylu özelliklerini değerlendirmek
- H. pylori’yi araştırmak
- Başka hastalıkları dışlamak
amacıyla yapılabilir.
Biyopsi alınması hastada kanser olduğu anlamına gelmez. Tam tersine, ülserin niteliğini güvenilir biçimde değerlendirmek için yapılan bir işlemdir.
H. pylori varsa ne yapılır?
H. pylori saptanırsa uygun antibiyotik kombinasyonlarıyla eradikasyon tedavisi uygulanır. Tedaviden sonra bakterinin gerçekten ortadan kalktığının doğrulanması önemlidir.
H. pylori’nin başarıyla tedavi edilmesi ülserin tekrarlama riskini önemli ölçüde azaltır.
Tedavisi nasıl yapılır?
Tedavi ülserin nedenine göre planlanır. Genellikle;
- Proton pompa inhibitörleri (PPI) gibi asit baskılayıcı ilaçlar
- H. pylori varsa eradikasyon tedavisi
- NSAİİ ve aspirin kullanımının değerlendirilmesi
- Sigaranın bırakılması
gibi yaklaşımlar uygulanır.
Kan sulandırıcıyı kendi kendinize kesmeyin
Kalp-damar hastalığı nedeniyle verilmiş aspirin veya kan sulandırıcı ilaçlar hekime danışılmadan kesilmemelidir.
Mide ülseri ne kadar sürede iyileşir?
Çoğu iyi huylu mide ülseri uygun tedaviyle haftalar içerisinde iyileşir. İyileşme süresi ülserin büyüklüğüne, nedenine, H. pylori durumuna, kullanılan ilaçlara ve kişinin diğer hastalıklarına göre değişebilir.
Bu nedenle yalnızca ağrının geçmesi, ülserin tamamen iyileştiğini göstermez.
Kontrol endoskopisi gerekir mi?
Mide ülserinde kontrol gastroskopisi önemli olabilir. Özellikle;
- İlk endoskopide yeterli biyopsi alınamadıysa
- Ülser büyük veya şüpheli görünüyorsa
- Patoloji sonucu kuşkuluysa
- Yakınmalar devam ediyorsa
- Ülserin iyileştiğinin gösterilmesi gerekiyorsa
kontrol gastroskopisi yapılabilir.
Uygulamada iyileşmenin değerlendirilmesi için sıklıkla yaklaşık 6–8 hafta civarında kontrol planlanabilir; ancak süre hastaya ve ilk endoskopi bulgularına göre belirlenmelidir.
Mide ülserinin komplikasyonları nelerdir?
- Kanama En sık önemli komplikasyonlardan biridir.
- Perforasyon Ülser mide duvarını tamamen geçerek delinmeye yol açabilir.
- Tıkanıklık Özellikle mide çıkışına yakın ülserler ödem veya darlık oluşturarak mide boşalmasını güçleştirebilir.
Bu komplikasyonlar acil tedavi gerektirebilir.
Ne zaman acilen değerlendirilmelidir?
Gecikmeden tıbbi değerlendirme gerekir
Kanlı kusma · kahve telvesi görünümünde kusma · siyah, katran renginde dışkılama · ani başlayan çok şiddetli karın ağrısı · karında sertleşme · bayılma veya belirgin halsizlik · sürekli kusma.
Unutmayın
- Mide ülseri Çoğunlukla iyi huyludur.
- H. pylori Önemli nedenlerden biridir.
- Aspirin ve NSAİİ Önemli risk faktörleridir.
- Biyopsi Mide ülserinde önemlidir.
- Kanama Önemli bir komplikasyondur.
- Kontrol endoskopisi Bazı hastalarda ülserin iyileştiğini göstermek için gereklidir.
- Mide ülseri, mide kanseri değildir Ancak bazı mide kanserleri ülser görünümünde olabileceğinden gerekli değerlendirme yapılmalıdır.
Bu bilgiler tanı koymak için yeterli değildir
Endoskopide mide ülseri saptandığında ülserin büyüklüğü ve görünümü, biyopsi sonucu, H. pylori durumu, kullandığınız ilaçlar ve yakınmalarınız birlikte değerlendirilmelidir.
Kaynaklar
- Prof. Dr. Ali Tüzün İnce