Duodenal Ülser Hastalığı

Duodenum ülseri nedir?

Duodenum, mideden hemen sonra başlayan ince bağırsağın ilk bölümüdür. Duodenum ülseri, bu bölgenin iç yüzeyinde oluşan ve yüzeysel bir tahrişten daha derine uzanan yaradır.

Mide ve duodenumun iç yüzeyi normalde mide asidinin zararlı etkilerine karşı çeşitli koruyucu mekanizmalara sahiptir. Bu koruma ile asit arasındaki denge bozulduğunda duodenum duvarında hasar ve zamanla ülser gelişebilir.

Duodenum ülseri günümüzde nedenleri büyük ölçüde bilinen ve çoğu hastada başarıyla tedavi edilebilen bir hastalıktır.

Duodenum ülseri neden olur?

Duodenum ülserlerinin en önemli nedenlerinden biri Helicobacter pylori (H. pylori) adı verilen bakteridir.

H. pylori mideye yerleşerek mide ve duodenumun asitten korunmasını sağlayan doğal mekanizmaları bozabilir. Enfeksiyon tedavi edilmediğinde ülser iyileşse bile ilerleyen dönemde yeniden ortaya çıkabilir.

İkinci önemli neden nonsteroid antiinflamatuvar ilaçlar (NSAİİ) olarak adlandırılan bazı ağrı kesicilerdir. Bu ilaçlar mide ve duodenumun koruyucu mekanizmalarını zayıflatarak ülser ve kanama riskini artırabilir.

Sigara ülser gelişimini ve iyileşmesini olumsuz etkileyebilir.

Buna karşılık günlük yaşamda sıkça düşünüldüğü gibi stres ve baharatlı yiyecekler duodenum ülserinin temel nedenleri değildir. Bazı kişilerde mevcut yakınmaları artırabilirler ancak ülser saptandığında asıl neden araştırılmalıdır.

Nadiren aşırı asit üretimine yol açan bazı hastalıklar veya başka nedenler de tekrarlayan ülserlere yol açabilir.

Belirtileri nelerdir?

Duodenum ülserinde en sık görülen yakınma üst karın bölgesinde hissedilen ağrı, yanma veya kemirilme hissidir.

Ağrı bazı kişilerde:

• Açken veya yemeklerden birkaç saat sonra,
• Gece,
• Uzun süre yemek yenmediğinde

daha belirgin olabilir.

Yemek yemek veya asidi azaltan ilaçlar ağrıyı geçici olarak azaltabilir. Ancak bu klasik özellikler her hastada görülmez ve yalnızca ağrının şekline bakılarak ülser tanısı konulamaz.

Hazımsızlık, şişkinlik, bulantı ve erken doyma gibi yakınmalar da eşlik edebilir.

Bazı hastalarda ise ülser hiçbir belirti vermeden kanama ile ortaya çıkabilir.

Hangi belirtiler önemlidir?

Aşağıdaki durumlarda gecikmeden tıbbi değerlendirme gerekir:

• Siyah, katran görünümünde dışkılama,
• Kan kusma,
• Kahve telvesini andıran kusma,
• Ani başlayan çok şiddetli karın ağrısı,
• Baş dönmesi veya bayılma,
• Belirgin halsizlik,
• Açıklanamayan kilo kaybı,
• Sürekli kusma.

Özellikle aniden başlayan ve giderek şiddetlenen karın ağrısı, ülserin duodenum duvarını delmesi (perforasyon) gibi acil bir durumun belirtisi olabilir.

Tanı nasıl konulur?

Duodenum ülserinin tanısında en önemli yöntemlerden biri gastroskopidir.

Endoskopi sırasında yemek borusu, mide ve duodenum doğrudan incelenir. Ülserin yeri, büyüklüğü ve kanama bulguları değerlendirilebilir.

Gerekli görüldüğünde işlem sırasında biyopsi alınabilir.

H. pylori nasıl araştırılır?

Duodenum ülseri saptanan hastalarda H. pylori enfeksiyonunun araştırılması önemlidir.

H. pylori;

• Endoskopi sırasında alınan biyopsiler,
• Üre nefes testi,
• Dışkıda H. pylori antijen testi

gibi yöntemlerle araştırılabilir.

Kullanılan bazı mide ilaçları ve yakın zamanda alınmış antibiyotikler test sonuçlarını etkileyebileceği için hangi testin ne zaman yapılacağına doktor tarafından karar verilmelidir.

Duodenum ülseri nasıl tedavi edilir?

Tedavinin temel amacı yalnızca ülseri iyileştirmek değil, ülserin nedenini ortadan kaldırarak tekrarını da önlemektir.

H. pylori varsa

H. pylori saptanırsa bakteri tedavi edilmelidir.

Tedavide mide asidini güçlü şekilde azaltan ilaçlarla birlikte birden fazla antibiyotik ve bazı tedavi şemalarında bizmut kullanılır.

Günümüzde antibiyotik direncinin artması nedeniyle herkese aynı antibiyotik kombinasyonunun verilmesi doğru değildir. Tedavi; daha önce kullanılan antibiyotiklere, bölgesel direnç durumuna, ilaç alerjilerine ve gerektiğinde bakterinin antibiyotik duyarlılığına göre belirlenir.

Bu nedenle H. pylori tedavisinin doktor tarafından planlanması ve verilen ilaçların önerilen süre boyunca eksiksiz kullanılması önemlidir.

Asit baskılayıcı tedavi

Proton pompa inhibitörleri (PPI) mide asidini güçlü biçimde azaltarak ülserin iyileşmesine yardımcı olur.

Tedavinin süresi ülserin nedenine, büyüklüğüne, komplikasyon bulunup bulunmadığına ve hastanın kullandığı diğer ilaçlara göre değişebilir.

Ağrı kesicilere bağlı ülserlerde

NSAİİ grubu bir ağrı kesici ülser oluşumuna katkıda bulunmuşsa mümkün olduğunda ilaç kesilir veya alternatif tedaviler değerlendirilir.

Ancak kalp-damar veya başka bir hastalık nedeniyle aspirin ya da benzeri ilaç kullanan hastalar doktorlarına danışmadan ilaçlarını kesmemelidir.

H. pylori tedavisinden sonra kontrol gerekli midir?

Evet.

Güncel yaklaşımda H. pylori tedavisi alan hastalarda yalnızca şikâyetlerin geçmesi yeterli kabul edilmez. Bakterinin gerçekten ortadan kaldırıldığının uygun bir testle doğrulanması gerekir.

Kontrol genellikle tedavi tamamlandıktan en az 4 hafta sonra yapılır.

Üre nefes testi veya dışkıda H. pylori antijen testi kullanılabilir. Testin yanlış negatif çıkmasını önlemek amacıyla proton pompa inhibitörlerinin genellikle testten yaklaşık 2 hafta önce kesilmesi gerekir. Bunun nasıl yapılacağı hastanın durumuna göre doktor tarafından belirlenmelidir.

Kontrol endoskopisi gerekir mi?

Her duodenum ülserinde rutin olarak tekrar endoskopi yapılması şart değildir.

H. pylori ortadan kaldırılmış, yakınmaları geçmiş ve komplikasyonsuz bir duodenum ülseri bulunan hastada çoğu zaman tekrar endoskopiye ihtiyaç duyulmaz.

Ancak yakınmaların devam etmesi, ülserin iyileşmediğinin düşünülmesi, kanama gibi komplikasyonların bulunması veya doktorun başka bir hastalıktan şüphelenmesi durumunda kontrol endoskopisi gerekebilir.

Ülser kanarsa ne yapılır?

Kanayan duodenum ülseri hastanede değerlendirilmesi gereken ciddi bir durumdur.

Gerekli sıvı ve ilaç tedavilerinin ardından endoskopi yapılarak kanamanın yeri belirlenebilir. Kanayan damar uygun endoskopik yöntemlerle tedavi edilebilir.

Günümüzde endoskopik tedavi ve güçlü asit baskılayıcı ilaçlar sayesinde ülser kanamalarının büyük bölümü ameliyat gerektirmeden kontrol altına alınabilmektedir.

Duodenum ülseri kansere dönüşür mü?

Bu konuda mide ülseri ile duodenum ülseri arasında önemli bir fark vardır.

Tipik duodenum ülserlerinin kansere dönüşmesi beklenen bir durum değildir. Bu nedenle mide ülserlerinde maligniteyi dışlamak için gereken biyopsi ve kontrol yaklaşımı duodenum ülserlerinde aynı değildir.

Bununla birlikte endoskopide alışılmadık görünümde bir lezyon görülürse doktor gerekli incelemeleri ayrıca yapabilir.

Hastalığın seyri ve prognozu nasıldır?

Duodenum ülserinin prognozu genel olarak çok iyidir.

H. pylori enfeksiyonu varsa bakterinin başarıyla ortadan kaldırılması ve ülseri oluşturan diğer nedenlerin kontrol edilmesiyle hastaların büyük bölümünde ülser tamamen iyileşir.

H. pylori’nin ortadan kaldırılması aynı zamanda ülserin tekrar etme riskini önemli ölçüde azaltır.

Buna karşılık bakterinin tedavi edilmemesi, gerekli olduğu halde ağrı kesicilerin kontrolsüz kullanılmaya devam edilmesi veya sigara kullanımı ülserin tekrarlamasını ve komplikasyon gelişmesini kolaylaştırabilir.

Günümüzde duodenum ülseri, nedeni doğru belirlendiğinde ve uygun şekilde tedavi edildiğinde çoğu hastada kalıcı bir sorun oluşturmadan kontrol altına alınabilen bir hastalıktır.

Güncellik: Bu sayfadaki bilgiler duodenum ülseri ve H. pylori enfeksiyonunun tanı ve tedavisine ilişkin güncel uluslararası kılavuzlar dikkate alınarak, hastaların anlayabileceği bir dille hazırlanmıştır.

Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır. Kişisel tanı ve tedavi önerisinin yerini tutmaz.