Mide Yanması Neden Olur?

Mide yanması; karnın üst bölümünde, mide bölgesinde veya göğüs kemiğinin arkasında hissedilen yanma, sıcaklık, ekşime ya da rahatsızlık hissidir. Bazı kişilerde yemeklerden sonra ortaya çıkarken bazılarında gece yatınca veya açken belirginleşebilir.

Mide yanması oldukça sık görülen bir yakınmadır. Çoğu zaman ciddi bir hastalığa bağlı değildir. Ancak sık tekrarlayan, uzun süren veya başka belirtilerin eşlik ettiği mide yanması araştırılmalıdır.

Mide yanmasının en sık nedenleri nelerdir?

Gastroözofageal reflü

Mide yanmasının en sık nedenlerinden biri gastroözofageal reflüdür. Mide içeriğinin yemek borusuna doğru geri kaçması, yemek borusunda yanma ve tahrişe yol açabilir.

Reflüde yanmaya şu yakınmalar eşlik edebilir:

• Göğüs kemiğinin arkasında yanma
• Ağza acı veya ekşi su gelmesi
• Yemeklerden sonra şikâyetin artması
• Yatınca veya öne eğilince yanmanın belirginleşmesi
• Gece öksürüğü veya boğazda tahriş
• Geğirme ve şişkinlik

Gastrit

Mide iç yüzeyinin iltihaplanması veya tahriş olması üst karın bölgesinde yanma, ağrı, bulantı ve hazımsızlığa neden olabilir.

Helicobacter pylori enfeksiyonu, bazı ağrı kesicilerin kullanılması ve çeşitli başka durumlar gastritle ilişkili olabilir.

Mide ve duodenum ülseri

Mide veya onikiparmak bağırsağında gelişen ülserler üst karın bölgesinde yanma veya kemirici tarzda ağrıya yol açabilir.

Şikâyetin yemekle ilişkisi kişiden kişiye değişebilir. Helicobacter pylori enfeksiyonu ve bazı ağrı kesici ilaçların kullanımı önemli nedenler arasındadır.

Fonksiyonel dispepsi

Endoskopi ve diğer incelemelerde belirgin bir yapısal hastalık saptanmamasına rağmen bazı kişilerde uzun süreli;

• mide bölgesinde yanma,
• erken doyma,
• yemek sonrası dolgunluk,
• üst karında ağrı

görülebilir. Bu tablo fonksiyonel dispepsi olarak adlandırılır.

Yiyecek ve içecekler

Her hastada aynı olmamakla birlikte bazı kişilerde;

• aşırı yağlı veya ağır yemekler,
• çok büyük porsiyonlar,
• kahve,
• çikolata,
• alkol,
• kişinin kendisinde şikâyeti tetikleyen baharatlı veya asitli yiyecekler

yanmayı artırabilir.

Bu nedenle herkese aynı uzun “yasak yiyecekler listesi” vermek yerine, kişinin kendi şikâyetini artıran gıdaları belirlemesi daha doğru bir yaklaşımdır.

Gece mide yanması neden olur?

Yatıldığında yer çekiminin koruyucu etkisinin azalması nedeniyle mide içeriğinin yemek borusuna kaçması kolaylaşabilir.

Özellikle akşam geç saatte fazla yemek yemek ve yemekten kısa süre sonra yatmak gece yakınmalarını artırabilir.

Gece yanması yaşayan kişilerde, mümkün olduğunca yatmadan yaklaşık 3 saat önce yemek yemeyi bırakmak yararlı olabilir.

Mide yanmasına ne iyi gelir?

Tedavi öncelikle yanmanın nedenine göre belirlenmelidir.

Bazı kişilerde şu önlemler yardımcı olabilir:

• Çok büyük öğünlerden kaçınmak
• Yemekten hemen sonra yatmamak
• Fazla kilolu kişilerde kilo vermek
• Gece yakınması varsa geç saatlerde yemek yememek
• Sigara kullanılıyorsa bırakmak
• Kişinin kendi şikâyetini artırdığı belirlenen yiyecek ve içecekleri azaltmak

Reflü veya aside bağlı bir hastalık düşünüldüğünde hekim değerlendirmesi sonrasında asit baskılayıcı ilaçlar kullanılabilir. Ancak uzun süreli veya tekrarlayan yakınmalarda yalnızca ilaç kullanarak belirtileri bastırmak yerine altta yatan nedenin değerlendirilmesi önemlidir.

Her mide yanmasında endoskopi gerekir mi?

Hayır.

Genç, alarm bulgusu bulunmayan ve tipik reflü yakınmaları olan her hastada başlangıçta endoskopi yapılması zorunlu değildir.

Buna karşılık bazı durumlarda gastroskopi veya başka incelemeler gerekebilir.

Hangi belirtiler önemlidir?

Mide yanmasına aşağıdaki durumlardan biri eşlik ediyorsa hekime başvurulması özellikle önemlidir:

• Yutma güçlüğü
• Yutarken ağrı
• Tekrarlayan veya sürekli kusma
• Kusmada kan görülmesi
• Siyah, katran renginde dışkılama
• Açıklanamayan kilo kaybı
• Kansızlık
• İştahsızlık
• Yeni başlayan ve giderek artan yakınmalar
• Tedaviye rağmen devam eden şikâyetler

Göğüste yanma her zaman mideden mi kaynaklanır?

Hayır. Bu ayrım çok önemlidir.

Kalp hastalıklarına bağlı göğüs ağrısı veya yanma bazen reflü ile karıştırılabilir.

Özellikle göğüste baskı, sıkışma veya yanma şeklindeki yeni başlayan bir yakınmaya nefes darlığı, terleme, bulantı veya kola, sırta ya da çeneye yayılan ağrı eşlik ediyorsa bunun mide kaynaklı olduğu varsayılmamalı ve acil tıbbi değerlendirme yapılmalıdır.

Mide yanmasının nedeni nasıl anlaşılır?

Hekim öncelikle şikâyetin;

• ne zamandır bulunduğunu,
• yemeklerle ilişkisini,
• gece ortaya çıkıp çıkmadığını,
• kullanılan ilaçları,
• eşlik eden diğer belirtileri

değerlendirir.

Hastanın durumuna göre Helicobacter pylori testleri, gastroskopi, kan tetkikleri, özofageal pH/impedans incelemesi veya başka testler gerekebilir.

Unutmayın

Mide yanması bir hastalık adı değil, bir belirtidir.

Reflü sık görülen nedenlerden biri olmakla birlikte gastrit, ülser, fonksiyonel dispepsi ve daha farklı hastalıklar da benzer yakınmalara neden olabilir.

Özellikle sık tekrarlayan veya uzun süredir devam eden mide yanmasında amaç yalnızca yanmayı geçirmek değil, yanmanın nedenini ortaya koymaktır.