Açıklanamayan Kilo Kaybı Neden Olur?

Açıklanamayan veya istemsiz kilo kaybı, kişinin kilo vermek amacıyla diyet veya egzersiz yapmadığı halde vücut ağırlığının azalmasıdır.

Kilonun zaman içerisinde küçük miktarlarda değişmesi normal olabilir. Ancak belirgin, devam eden ve kişinin açıklayamadığı kilo kaybı, özellikle başka belirtiler de eşlik ediyorsa araştırılmalıdır.

Ne kadar kilo kaybı önemlidir?

Genel olarak kişinin 6–12 ay içerisinde vücut ağırlığının yaklaşık %5’ini veya daha fazlasını istemeden kaybetmesi klinik açıdan önemli kabul edilir.

Örneğin 80 kg ağırlığındaki bir kişinin herhangi bir çaba göstermeden yaklaşık 4 kg veya daha fazla kilo kaybetmesi değerlendirme gerektirebilir.

Ancak yalnızca kilogram miktarına bakılmaz. Kilo kaybının ne kadar hızlı geliştiği, kişinin yaşı, başlangıç kilosu ve eşlik eden belirtiler de önemlidir.

Açıklanamayan kilo kaybının nedenleri nelerdir?

İstemsiz kilo kaybının tek bir nedeni yoktur.

Başlıca nedenler arasında;

• Sindirim sistemi hastalıkları
• Tiroid ve diğer hormonal hastalıklar
• Diyabet
• Kronik enfeksiyonlar
• Bazı kanserler
• Kronik kalp, akciğer veya böbrek hastalıkları
• Kullanılan bazı ilaçlar
• İştahı ve beslenmeyi etkileyen durumlar

bulunabilir.

Özellikle ileri yaşlarda istemsiz kilo kaybının değerlendirilmesi önemlidir.

Sindirim sistemi hastalıkları kilo kaybı yapabilir mi?

Evet.

Sindirim sisteminin birçok hastalığı kilo kaybına neden olabilir.

Çölyak hastalığı ve malabsorpsiyon

Besinlerin bağırsaktan yeterince emilememesi kilo kaybına yol açabilir.

Kilo kaybına;

• Uzun süren ishal
• Şişkinlik
• Kansızlık
• Vitamin veya mineral eksiklikleri

eşlik edebilir.

Crohn hastalığı ve ülseratif kolit

İnflamatuvar bağırsak hastalıklarında bağırsak iltihabı, ishal, karın ağrısı, iştahsızlık ve besin alımının azalması kilo kaybına neden olabilir.

Kronik pankreas hastalıkları

Pankreasın sindirim enzimlerini yeterince üretememesi durumunda besinlerin, özellikle yağların sindirimi bozulabilir.

Bu durumda;

• Kilo kaybı
• Yağlı veya kötü kokulu dışkılama
• İshal
• Şişkinlik

görülebilir.

Mide ve yemek borusu hastalıkları

Yutma güçlüğü, sürekli bulantı, kusma, erken doyma veya yemek sonrasında belirgin rahatsızlık kişinin yeterince beslenememesine ve kilo kaybetmesine yol açabilir.

Kilo kaybı kanser belirtisi midir?

İstemsiz kilo kaybı bazı kanserlerde görülebilir; ancak açıklanamayan her kilo kaybı kanser anlamına gelmez.

Mide, pankreas, yemek borusu ve kalın bağırsak kanserleri dahil olmak üzere bazı sindirim sistemi kanserlerinde kilo kaybı görülebilir.

Önemli olan kilo kaybını tek başına belirli bir hastalığa bağlamak değil, nedenini sistematik olarak araştırmaktır.

Tiroid hastalıkları kilo kaybı yapabilir mi?

Evet.

Tiroid bezinin fazla çalışması metabolizmayı hızlandırabilir ve iştah normal hatta artmış olmasına rağmen kilo kaybına yol açabilir.

Çarpıntı, terleme, ellerde titreme, sıcak intoleransı veya huzursuzluk gibi belirtiler eşlik edebilir.

Diyabet kilo kaybına neden olabilir mi?

Kontrolsüz veya yeni başlayan diyabette istemsiz kilo kaybı görülebilir.

Özellikle;

• Çok su içme
• Sık idrara çıkma
• Halsizlik
• İştahın artmasına rağmen kilo verme

birlikte bulunuyorsa kan şekeri değerlendirilmelidir.

İştahsızlık olmadan kilo kaybı olabilir mi?

Evet.

Bazı metabolik hastalıklarda, kontrolsüz diyabette, hipertiroidide veya besinlerin yeterince emilemediği bazı durumlarda kişinin iştahı korunmasına rağmen kilo kaybı görülebilir.

Bu nedenle değerlendirmede “İştahınız nasıl?” sorusu önemli bir ipucudur.

Hangi belirtiler kilo kaybıyla birlikte önemli olabilir?

Açıklanamayan kilo kaybına aşağıdaki belirtilerden biri eşlik ediyorsa değerlendirme özellikle önemlidir:

• Yutma güçlüğü
• Uzun süren karın ağrısı
• Sürekli bulantı veya kusma
• Erken doyma
• Uzun süren ishal
• Yeni başlayan ve devam eden kabızlık
• Dışkıda kan
• Siyah dışkılama
• Kansızlık
• Sarılık
• Ateş veya gece terlemesi
• Belirgin iştahsızlık
• Sürekli halsizlik

Açıklanamayan kilo kaybı nasıl araştırılır?

Araştırmanın ilk aşaması ayrıntılı bir öykü ve fizik muayenedir.

Hekim;

• Ne kadar kilo kaybedildiğini,
• Kilo kaybının ne kadar sürede gerçekleştiğini,
• İştahın değişip değişmediğini,
• Beslenme alışkanlıklarını,
• Bağırsak alışkanlıklarını,
• Kullanılan ilaçları,
• Eşlik eden diğer belirtileri

değerlendirir.

Hastanın özelliklerine göre;

• Tam kan sayımı
• Kan şekeri
• Karaciğer ve böbrek fonksiyon testleri
• Tiroid testleri
• Enflamasyon göstergeleri
• Çölyak testleri
• Dışkı incelemeleri
• Ultrasonografi
• Gastroskopi
• Kolonoskopi
• Bilgisayarlı tomografi veya diğer görüntüleme yöntemleri

gerekebilir.

Her hastaya bütün testlerin yapılması gerekmez. İncelemeler kişinin yaşı, öyküsü, muayene bulguları ve eşlik eden belirtilere göre planlanır.

Ne zaman doktora başvurulmalıdır?

Kilo vermeye çalışmadığınız halde kilonuz belirgin ve sürekli olarak azalıyorsa değerlendirme yapılması uygundur.

Özellikle kilo kaybı hızlıysa veya kanama, yutma güçlüğü, sürekli kusma, sarılık, ateş, belirgin halsizlik ya da şiddetli ağrı gibi belirtiler eşlik ediyorsa başvuru geciktirilmemelidir.

Unutmayın

Açıklanamayan kilo kaybı bir hastalık değil, araştırılması gereken bir bulgudur.

Her istemsiz kilo kaybı ciddi bir hastalık anlamına gelmez. Ancak belirgin ve devam eden kilo kaybını yalnızca yaşa, strese veya iştahsızlığa bağlamak doğru olmayabilir.

Amaç yalnızca yeniden kilo almak değil, kilo kaybına yol açan nedeni ortaya koymaktır.