Bulantı Neden Olur?

Bulantı, kusma olacakmış gibi hissedilen, genellikle mide bölgesinde başlayan ancak tüm vücudu etkileyebilen rahatsız edici bir histir. Kusma ile birlikte olabilir, ancak her bulantı kusmayla sonuçlanmaz.

Bulantı tek başına bir hastalık değildir. Sindirim sistemi hastalıklarından kullanılan ilaçlara, enfeksiyonlardan migrene kadar çok farklı nedenlerle ortaya çıkabilen bir belirtidir.

Bulantının en sık nedenleri nelerdir?

Mide ve bağırsak hastalıkları

Bulantının önemli bir bölümü sindirim sistemiyle ilişkilidir. Başlıca nedenler arasında:

• Gastrit
• Mide ve duodenum ülseri
• Gastroözofageal reflü
• Gastroenteritler
• Gıda zehirlenmeleri
• Fonksiyonel dispepsi
• Gastroparezi (midenin geç boşalması)

bulunur.

Karın ağrısı, ishal, şişkinlik, erken doyma veya mide yanması gibi yakınmaların eşlik etmesi nedeni belirlemede yardımcı olabilir.

Safra kesesi ve pankreas hastalıkları

Özellikle yemeklerden sonra ortaya çıkan bulantı bazen safra kesesi ve safra yolları hastalıklarıyla ilişkili olabilir.

Akut pankreatitte ise genellikle şiddetli üst karın ağrısıyla birlikte belirgin bulantı ve kusma görülebilir.

İlaçlar bulantı yapabilir mi?

Evet.

Çok sayıda ilaç bulantıya neden olabilir. Bazı antibiyotikler, ağrı kesiciler, demir preparatları ve çeşitli başka ilaçlar buna örnektir.

Yeni bir ilaca başladıktan sonra ortaya çıkan bulantıda kullanılan ilaçların hekim tarafından değerlendirilmesi yararlı olabilir.

Doktorunuza danışmadan düzenli kullandığınız ilaçları kesmeyin.

Gebelikte bulantı

Gebeliğin özellikle ilk aylarında bulantı ve kusma oldukça sık görülür.

Ancak sıvı ve besin alınamayacak kadar şiddetli ve sürekli kusma gelişmesi durumunda tıbbi değerlendirme gerekir.

Bulantının nedeni her zaman mide midir?

Hayır.

Bulantı sindirim sistemi dışındaki hastalıklarda da görülebilir.

Örneğin:

• Migren
• İç kulak ve denge sistemi hastalıkları
• Araç tutması
• Bazı enfeksiyonlar
• Kan şekeri bozuklukları
• Böbrek hastalıkları
• Bazı nörolojik hastalıklar
• Yoğun stres ve anksiyete

bulantıya neden olabilir.

Bu nedenle uzun süren bulantının yalnızca “mide rahatsızlığı” olarak değerlendirilmesi doğru olmayabilir.

Sabahları bulantı neden olur?

Sabah bulantısının tek bir nedeni yoktur.

Gebelik, reflü, bazı mide hastalıkları, kullanılan ilaçlar ve çeşitli metabolik veya sistemik durumlar sabah bulantısıyla kendini gösterebilir.

Sürekli tekrarlıyorsa nedeninin araştırılması gerekir.

Yemekten sonra bulantı neden olur?

Yemek sonrasında gelişen bulantı;

• Fazla veya hızlı yemek
• Fonksiyonel dispepsi
• Gastroparezi
• Gastrit veya ülser
• Safra kesesi hastalıkları

gibi birçok durumla ilişkili olabilir.

Özellikle çok az yemekle doyma, yemek sonrasında uzun süren dolgunluk ve tekrarlayan bulantı varsa midenin boşalmasıyla ilgili sorunların değerlendirilmesi gerekebilir.

Bulantıya ne iyi gelir?

Tedavi bulantının nedenine göre değişir.

Kısa süreli ve hafif bulantıda;

• Küçük porsiyonlarla beslenmek
• Çok yağlı ve ağır yemeklerden kaçınmak
• Yemeği yavaş yemek
• Yeterli sıvı almak
• Bulantıyı artırdığı fark edilen yiyeceklerden uzak durmak

yardımcı olabilir.

Bulantı giderici ilaçlar bazı durumlarda kullanılabilir. Ancak tekrarlayan bulantıda yalnızca bulantıyı baskılamak yerine altta yatan nedenin belirlenmesi önemlidir.

Hangi durumlarda doktora başvurulmalıdır?

Bulantı birkaç gün içerisinde geçmiyorsa, sık tekrarlıyorsa veya günlük yaşamı ve beslenmeyi etkiliyorsa değerlendirilmesi uygun olur.

Özellikle aşağıdaki belirtilerden biri varsa gecikmeden tıbbi yardım alınmalıdır:

• Şiddetli veya giderek artan karın ağrısı
• Sürekli kusma
• Kanlı veya kahve telvesi görünümünde kusma
• Siyah dışkılama
• Belirgin kilo kaybı
• Yutma güçlüğü
• Yüksek ateş
• Sarılık
• Şiddetli baş ağrısı veya bilinç değişikliği
• Belirgin susuzluk, idrar miktarında azalma veya ciddi halsizlik
• Göğüs ağrısı veya nefes darlığı

Bulantının nedeni nasıl araştırılır?

Her bulantıda çok sayıda test yapılması gerekmez.

Hekim öncelikle bulantının ne zamandır devam ettiğini, yemeklerle ilişkisini, kusma olup olmadığını, eşlik eden belirtileri ve kullanılan ilaçları değerlendirir.

Hastanın durumuna göre;

kan tetkikleri, gebelik testi, ultrasonografi, gastroskopi, mide boşalma testleri veya başka incelemeler gerekebilir.

Unutmayın

Bulantı bir hastalık değil, bir belirtidir.

Çoğu bulantı kısa süreli ve geçici nedenlerle ortaya çıkar. Ancak uzun süren, tekrarlayan veya alarm belirtilerinin eşlik ettiği bulantının nedeni araştırılmalıdır.