HBsAg Pozitif Çıktı: Ne Anlama Gelir?

Kan tahlilinde HBsAg (Hepatit B yüzey antijeni) pozitif bulunması, kişinin Hepatit B virüsü (HBV) ile enfekte olduğunu düşündüren önemli bir bulgudur.

Ancak tek başına HBsAg pozitifliğine bakılarak “kronik hepatit B hastalığım var”, “karaciğerim hasar görmüş” veya “hemen ilaç kullanmam gerekiyor” sonucuna varılamaz.

HBsAg pozitifliği önemlidir; ancak hastalığın hangi aşamada olduğunu anlamak için başka testlerle birlikte değerlendirilmelidir.

HBsAg nedir?

HBsAg, Hepatitis B surface antigen, yani Hepatit B virüsünün yüzey antijenidir. Kanda HBsAg saptanması, kişinin vücudunda Hepatit B virüsünün bulunduğunu düşündürür.

HBsAg hem akut Hepatit B enfeksiyonunda hem de kronik HBV enfeksiyonunda pozitif olabilir. Bu nedenle yalnızca tek bir HBsAg sonucuyla enfeksiyonun yeni mi başladığı yoksa uzun süredir mi devam ettiği anlaşılamaz.

HBsAg pozitifliği kronik Hepatit B olduğum anlamına mı gelir?

Her zaman değil.

Yeni geçirilmekte olan akut Hepatit B enfeksiyonunda da HBsAg pozitif olabilir. HBsAg’nin 6 aydan uzun süre pozitif kalması, kronik HBV enfeksiyonu açısından temel ölçütlerden biridir.

Bu nedenle ilk kez pozitif sonuç saptanan bir kişide önceki testler ve gerekli diğer HBV belirteçleri değerlendirilmelidir.

HBsAg pozitifse hangi testlere bakılır?

HBsAg pozitifliği saptandığında kişinin enfeksiyon durumunu anlamak için yalnızca HBsAg’ye bakmak yeterli değildir. Hekim gerekli gördüğünde;

• Anti-HBc total
• Anti-HBc IgM
• HBeAg
• Anti-HBe
• HBV DNA
• ALT ve AST
• Bilirubin
• Albumin
• INR
• Tam kan sayımı ve trombosit

gibi testlerden yararlanabilir. Ayrıca başka viral hepatitler açısından değerlendirme de gerekebilir.

HBV DNA neden önemlidir?

HBV DNA, kandaki Hepatit B virüsünün genetik materyalinin miktarını gösterir. Başka bir ifadeyle virüsün çoğalma düzeyi hakkında bilgi verir.

HBV DNA;

• Hastalığın değerlendirilmesinde
• Tedavi gerekip gerekmediğine karar verilmesinde
• Tedavi alan hastaların izlenmesinde

önemli testlerden biridir. Ancak HBV DNA değeri de tek başına tedavi kararı vermek için yeterli değildir.

ALT ve AST neden önemlidir?

ALT ve AST karaciğer hücrelerinin etkilenmesi hakkında bilgi veren enzimlerdir. Özellikle ALT, kronik Hepatit B değerlendirmesinde önemlidir. Ancak;

• ALT’nin normal olması Hepatit B’nin tamamen önemsiz olduğu anlamına gelmez.
• ALT’nin yüksek olması da tek başına hastalığın ne kadar ilerlediğini göstermez.

Sonuçlar HBV DNA ve diğer bulgularla birlikte değerlendirilmelidir.

Karaciğerin durumuna nasıl bakılır?

HBsAg pozitifliği bulunan kişilerde gerektiğinde karaciğerin yapısı ve fibrozis durumu değerlendirilir. Bunun için;

• Ultrasonografi
• Elastografi (karaciğer sertliği ölçümü)
• Kan testlerine dayalı fibrozis değerlendirmeleri

kullanılabilir. Seçilmiş durumlarda başka incelemeler de gerekebilir.

Amaç yalnızca virüsün varlığını göstermek değil, karaciğerin virüsten etkilenip etkilenmediğini ve ne ölçüde etkilendiğini belirlemektir.

HBsAg pozitif olan herkes ilaç kullanmalı mı?

Hayır.

HBsAg pozitif olan herkesin hemen antiviral tedavi kullanması gerekmez. Tedavi kararı; HBV DNA düzeyi, ALT düzeyi, karaciğerde fibrozis/siroz durumu, hastanın yaşı ve diğer klinik özellikleri birlikte değerlendirilerek verilir.

Bazı kişilerde tedavi gerekirken bazı kişiler düzenli takip altında tutulabilir.

“İlaç kullanmıyorum, o halde hastalığım önemsiz” düşüncesi doğru değildir. Tedavi gerekmeyen hastalarda da düzenli takip önemlidir.

“Hepatit B taşıyıcısıyım” ne demektir?

Geçmişte HBsAg pozitif olup karaciğer enzimleri normal ve viral aktivitesi düşük kişiler için sıklıkla “sağlıklı taşıyıcı” ifadesi kullanılmıştır.

Günümüzde Hepatit B’nin farklı klinik evreleri olduğu bilinmektedir ve kişinin durumu HBV DNA, ALT, HBeAg ve karaciğer bulguları ile birlikte değerlendirilir.

Bu nedenle yalnızca “taşıyıcıyım” diyerek uzun yıllar kontrol yaptırmamak doğru değildir.

Hepatit B nasıl bulaşır?

HBV enfekte kan ve bazı vücut sıvıları aracılığıyla bulaşabilir. Başlıca bulaş yolları:

• Anneden bebeğe doğum sırasında
• Enfekte kanla temas
• Korunmasız cinsel temas
• Steril olmayan iğne veya tıbbi/kozmetik araçlar
• Kanla kontamine olabilecek kişisel eşyaların ortak kullanılması

şeklindedir.

Günlük temasla bulaşır mı?

Hepatit B; aynı masada yemek yemek, sarılmak, tokalaşmak, aynı ortamda bulunmak, öksürmek veya hapşırmak gibi sıradan sosyal temaslarla bulaşmaz.

HBsAg pozitif kişilerin sosyal yaşamdan uzaklaştırılması gerekmez.

Hangi kişisel eşyalar paylaşılmamalıdır?

Kanla temas edebilecek;

• Jilet
• Tıraş bıçağı
• Diş fırçası
• Tırnak makası

gibi kişisel eşyalar paylaşılmamalıdır.

Aile bireyleri ne yapmalı?

HBsAg pozitifliği saptanan kişinin aynı evde yaşayan aile bireyleri ve cinsel partneri Hepatit B açısından değerlendirilmelidir.

Bağışıklığı bulunmayan kişiler için Hepatit B aşısı son derece etkili bir korunma yöntemidir.

Hepatit B aşısı olabilir miyim?

HBsAg pozitifliği doğrulanmış bir kişide Hepatit B aşısı mevcut enfeksiyonu tedavi etmez. Aşı esas olarak Hepatit B ile enfekte olmayan kişileri enfeksiyondan korumak amacıyla yapılır.

Bu nedenle özellikle aile bireylerinin bağışıklık durumunun değerlendirilmesi önemlidir.

Gebelikte HBsAg pozitifliği önemli midir?

Evet.

HBsAg pozitif gebe kadınlarda HBV DNA düzeyi değerlendirilmelidir. Doğum sırasında bebeğe bulaşma riski bulunduğundan gebelik ve doğum süreci uygun şekilde planlanmalıdır.

Bebeğe doğumdan sonra uygun zamanda Hepatit B aşısı ve gerekli durumlarda Hepatit B immün globulini (HBIG) uygulanması bulaşmayı önlemede son derece önemlidir.

Yüksek HBV DNA düzeyi bulunan bazı gebelerde gebeliğin ilerleyen dönemlerinde antiviral tedavi de gündeme gelebilir.

Alkol kullanabilir miyim?

Hepatit B enfeksiyonu bulunan kişilerde alkol karaciğer hasarını artırabilir. Bu nedenle alkol kullanımından kaçınılması uygun olur.

Ayrıca kullanılan ilaçlar, bitkisel ürünler ve besin destekleri konusunda hekime bilgi verilmelidir. “Doğal” veya “bitkisel” olması bir ürünün karaciğer açısından zararsız olduğu anlamına gelmez.

HBsAg pozitifliği kansere dönüşür mü?

HBsAg pozitifliği kanser olduğu anlamına gelmez.

Ancak kronik Hepatit B, yıllar içinde bazı kişilerde fibrozis → siroz → karaciğer kanseri riskini artırabilir. Bu risk herkeste aynı değildir.

Bu nedenle uygun hastalarda düzenli takip ve gerektiğinde hepatoselüler karsinom açısından tarama yapılması önemlidir.

Ne zaman acil değerlendirme gerekir?

HBsAg pozitif bir kişide;

• Yeni gelişen belirgin sarılık
• Şiddetli veya sürekli kusma
• Bilinç bulanıklığı veya aşırı uyku hali
• Karında hızla artan şişlik
• Kanlı kusma
• Siyah, katranımsı dışkılama
• Belirgin gastrointestinal kanama

gibi belirtiler varsa gecikmeden sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.

HBsAg pozitif çıktıysa ne yapmalısınız?

1. Panik yapmayın. HBsAg pozitifliği tek başına karaciğerinizde ciddi hasar olduğu anlamına gelmez.
2. Sonucu ihmal etmeyin. Enfeksiyonun akut mu kronik mi olduğu ve karaciğerin durumu değerlendirilmelidir.
3. Önceki tahlillerinizi bulun. Daha önce yapılmış HBsAg, ALT, AST ve HBV DNA sonuçları çok değerli olabilir.
4. Aile bireylerinizi bilgilendirin. Yakın temaslıların Hepatit B açısından test edilmesi ve gerekiyorsa aşılanması önemlidir.
5. Kendi kendinize ilaç veya bitkisel ürün kullanmayın. Tedavi gerekip gerekmediğine hekim değerlendirmesiyle karar verilmelidir.
6. Düzenli kontrolü bırakmayın. Tedavi gerekmeyen kişilerde bile takip gerekebilir.

Unutmayın

• HBsAg pozitifliği, Hepatit B enfeksiyonu açısından değerlendirme gerektirir.
• Tek başına kronik hepatit veya siroz demek değildir.
• HBsAg'nin altı aydan uzun süre pozitif kalması kronik HBV enfeksiyonu açısından önemlidir.
• HBV DNA, virüsün çoğalma düzeyi hakkında bilgi verir.
• HBsAg pozitif olan herkes ilaç kullanmak zorunda değildir.
• Aile bireyleri ve partner test edilmeli, bağışık değillerse aşı açısından değerlendirilmelidir.
• Takip, tedavi gerekmese bile önemlidir.