Gastroskopi sırasında midede sarı-yeşil renkli safra görülmesi, onikiparmak bağırsağındaki safra içeren sıvının mideye geri kaçtığını gösterebilir. Buna duodenogastrik reflü veya safra reflüsü denir.
Bu geri kaçış mide mukozasında tahriş ve hasarla birlikteyse safra reflü gastriti, alkalen reflü gastriti veya reaktif gastropati gibi ifadeler kullanılabilir.
Midede safra görülmesi kanser anlamına gelmez.
Safra normalde nerede bulunur?
Safra karaciğerde üretilir, safra kesesinde depolanır ve yemeklerden sonra duodenuma (onikiparmak bağırsağına) boşalır. Normal akış kabaca şöyledir:
Karaciğer → Safra yolları → Duodenum
Mide ile duodenum arasındaki pilor bölgesi, duodenum içeriğinin mideye geri kaçmasını sınırlandırmaya yardımcı olur.
Safra duodenumdan mideye geri kaçtığında duodenum → pilor → mide yönünde duodenogastrik reflü meydana gelir.
Endoskopide safra görülmesi her zaman hastalık mıdır?
Hayır. Bu önemli bir noktadır.
Gastroskopi sırasında midede bir miktar safra görülmesi tek başına alkalen reflü gastriti tanısı koydurmaz. İşlem sırasında öğürme veya duodenal içeriğin geçici olarak mideye geri gelmesi de safra görülmesine neden olabilir.
Bu nedenle midede safra + mukozal değişiklikler + hastanın yakınmaları + gerektiğinde biyopsi birlikte değerlendirilmelidir.
Alkalen reflü gastritinde mide nasıl görünür?
Endoskopide midede sarı-yeşil safra göllenmesi, mukozada kızarıklık ve ödem, mukozanın kolay zedelenmesi ve erozyonlar görülebilir.
Biyopside ise reaktif gastropati ile uyumlu değişiklikler saptanabilir.
Neden olur?
Safra reflüsü özellikle mide ameliyatlarından sonra, pilorun işlevinin bozulduğu durumlarda ve mide ile duodenum hareket bozukluklarında daha belirgin olabilir.
Ancak daha önce hiç mide ameliyatı geçirmemiş kişilerde de görülebilir.
Ne gibi şikâyetler yapabilir?
Bazı kişilerde hiçbir belirti olmayabilir. Diğerlerinde üst karında ağrı veya yanma, bulantı, safralı kusma, hazımsızlık, şişkinlik ve yemek sonrası rahatsızlık görülebilir.
Bu yakınmalar safra reflüsüne özgü değildir; gastrit, fonksiyonel dispepsi ve asit reflüsü gibi birçok hastalıkta benzer şikâyetler görülebilir.
Safra yemek borusuna da kaçabilir mi?
Evet. Duodenum içeriği önce mideye, ardından gastroözofageal bileşkeyi geçerek yemek borusuna ulaşabilir.
Ancak hastaların günlük dilde kullandığı “asit reflüsü” ile “safra reflüsü” aynı şey değildir. Bazı hastalarda ikisi birlikte bulunabilir.
H. pylori ile aynı şey midir?
Hayır.
H. pylori gastriti bakteriye bağlıdır; safra reflü gastriti ise kimyasal/reaktif mukozal hasarla ilişkilidir.
Ancak aynı hastada her ikisi birden bulunabilir. Gerektiğinde H. pylori ayrıca araştırılır.
Biyopsi gerekir mi?
Her midede safra görülen hastadan mutlaka biyopsi alınması gerekmez.
Ancak gastrit görünümü varsa veya başka bir mukozal hastalığın değerlendirilmesi gerekiyorsa biyopsi alınabilir. Patoloji; reaktif gastropati, H. pylori, atrofi ve intestinal metaplazi gibi değişikliklerin değerlendirilmesine yardımcı olabilir.
Biyopsi alınması kanser olduğu anlamına gelmez.
Tedavisi nasıl yapılır?
Tedavi hastaya ve altta yatan nedene göre belirlenir.
Safra reflüsü tedavisi klasik asit reflüsünden daha zor olabilir. Öğünlerin düzenlenmesi, kilo kontrolü, sigaranın bırakılması ve yatmaya yakın yemek yenmemesi yararlı olabilir.
Hastanın durumuna göre hekim tarafından asit baskılayıcı ilaçlar, mukozayı koruyucu tedaviler veya safra içeriğinin etkisini azaltmaya yönelik ilaçlar düşünülebilir.
Ancak yalnızca endoskopide “midede safra görüldü” diye herkese aynı ilaç tedavisi verilmesi doğru değildir.
Kansere dönüşür mü?
Alkalen reflü gastriti kanser değildir.
Uzun süreli safra reflüsünün mide mukozasında kronik değişikliklerle ilişkisi araştırılmış olmakla birlikte, endoskopide bir kez safra görülmesi “kanser gelişecek” anlamına gelmez.
Kanser riski değerlendirilirken varsa atrofik gastrit, intestinal metaplazi, displazi, H. pylori ve aile öyküsü gibi faktörler ayrıca dikkate alınır.
Kontrol endoskopisi gerekir mi?
Yalnızca midede safra görüldüğü için rutin olarak tekrarlayan endoskopi yapılması gerekmez.
Kontrol kararı; yakınmaların devam etmesi, endoskopik mukozal hasarın derecesi, biyopsi sonuçları ve eşlik eden başka hastalıkların bulunmasına göre verilir.
Ne zaman daha dikkatli olunmalıdır?
Bunlar varsa daha ayrıntılı değerlendirme gerekir
Yutma güçlüğü · sürekli kusma · kanlı kusma · siyah, katran renginde dışkılama · açıklanamayan kansızlık · istemsiz kilo kaybı.
Unutmayın
- Midede safra Duodenum içeriğinin mideye geri kaçtığını gösterebilir.
- Midede safra görülmesi Tek başına gastrit tanısı koydurmaz.
- Alkalen reflü gastriti Safranın mide mukozasında oluşturduğu kimyasal/reaktif hasarla ilişkilidir.
- Safra reflüsü H. pylori gastriti ile aynı şey değildir.
- Alkalen reflü gastriti Kanser değildir.
- Tedavi Her hastada aynı değildir; yakınmalar ve eşlik eden bulgulara göre planlanır.
Bu bilgiler tanı koymak için yeterli değildir
Gastroskopide “midede safra”, “duodenogastrik reflü” veya “alkalen reflü gastriti” yazıyorsa, yalnızca safra görülmesine değil; mide mukozasının görünümüne, hastanın yakınmalarına ve varsa biyopsi sonucuna birlikte bakılmalıdır.
Kaynaklar
- Prof. Dr. Ali Tüzün İnce