Gastroskopi raporunda “hiatal herni”, “hiatus hernisi” veya “mide fıtığı” yazması, midenin üst bölümünün diyaframdaki yemek borusunun geçtiği açıklıktan göğüs boşluğuna doğru yer değiştirmesi anlamına gelir.
Hiatal herni oldukça sık görülür ve özellikle yaş ilerledikçe görülme sıklığı artar. Birçok kişide hiçbir yakınmaya neden olmaz ve başka bir nedenle yapılan endoskopi sırasında tesadüfen fark edilir.
Hiatal herni nasıl oluşur?
Yemek borusu göğüs kafesinden karın boşluğuna geçerken diyaframdaki hiatus adı verilen açıklıktan geçer ve mideyle birleşir.
Bu bölgedeki destek yapılarının gevşemesi veya açıklığın genişlemesi sonucunda midenin bir bölümü yukarı doğru kayabilir. Yaş, fazla kilo ve karın içi basıncını artıran durumlar gelişimine katkıda bulunabilir.
Hiatal herninin tipleri var mıdır?
- Kayma tipi (sliding) hiatal herni En sık görülen tiptir. Mide-yemek borusu bileşkesi ve midenin üst kısmı diyaframın üzerine doğru kayar. Çoğu küçük hiatal herni bu gruptadır.
- Paraözofageal herni Daha az görülür. Midenin bir bölümü yemek borusunun yanında göğüs boşluğuna doğru yer değiştirir. Özellikle büyük paraözofageal herniler farklı şekilde değerlendirilmelidir.
Hiatal herni reflü yapar mı?
Evet, reflüyü kolaylaştırabilir.
Hiatal herni, yemek borusu ile mide arasındaki antireflü mekanizmasını bozarak gastroözofageal reflüye katkıda bulunabilir. Bunun sonucunda göğüste yanma, ağza acı-ekşi su gelmesi, geğirme ve göğüs veya mide bölgesinde rahatsızlık görülebilir.
Ancak önemli bir ayrım vardır: hiatal herni ile reflü aynı hastalık değildir. Hiatal hernisi olduğu hâlde reflü yakınması olmayan kişiler olabileceği gibi, hiatal hernisi bulunmadan da reflü hastalığı gelişebilir.
Hiatal herni tehlikeli midir?
Küçük kayma tipi hiatal hernilerin büyük bölümü tehlikeli değildir. Birçok kişide yalnızca tesadüfi bir endoskopi bulgusudur ve özel bir tedavi gerektirmez.
Büyük herniler ve özellikle paraözofageal herniler ise yakınmalara ve nadiren komplikasyonlara neden olabileceğinden ayrıca değerlendirilir.
Hiatal herni kanser midir?
Hayır. Hiatal herni kanser değildir ve kansere dönüşen bir oluşum değildir.
Ancak uzun süreli reflüsü bulunan bazı kişilerde özofajit veya Barrett özofagusu gibi reflüyle ilişkili değişiklikler gelişebilir. Bunlar hiatal herniden ayrı olarak değerlendirilir.
Biyopsi gerekir mi?
Hiatal herninin kendisinden biyopsi alınmaz.
Ancak endoskopi sırasında özofajit, Barrett özofagusu şüphesi veya mide ve yemek borusunda başka bir anormal alan görülürse o bölgeden biyopsi alınabilir. Biyopsi alınması hiatal herninin kanser olduğu anlamına gelmez.
Tedavi gerekir mi?
Şikâyet oluşturmayan küçük hiatal herniler genellikle tedavi gerektirmez.
Reflü yakınmaları varsa tedavi esas olarak reflünün kontrolüne yöneliktir. Kilo fazlalığı varsa kilo verilmesi, yatmaya yakın büyük öğünlerden kaçınılması ve uygun hastalarda asit baskılayıcı ilaçlar yararlı olabilir.
Her hiatal herni ameliyat edilmez. Cerrahi tedavi; büyük veya komplike hernilerde, belirgin mekanik yakınmaları olanlarda ya da uygun şekilde değerlendirilmiş seçilmiş hastalarda gündeme gelebilir.
Ne zaman daha dikkatli değerlendirilmelidir?
Bunlar varsa değerlendirme geciktirilmemelidir
Sürekli veya tekrarlayan kusma · belirgin yutma güçlüğü · yemeklerden sonra şiddetli göğüs veya üst karın ağrısı · kanlı kusma · siyah, katran renginde dışkılama · açıklanamayan kansızlık · istemsiz kilo kaybı.
Unutmayın
- Hiatal herni Oldukça sık görülen bir durumdur.
- Midenin bir bölümü Diyafram açıklığından yukarı doğru yer değiştirir.
- Reflü Hiatal herni ile birlikte bulunabilir, ancak ikisi aynı şey değildir.
- Hiatal herni Kanser değildir.
- Küçük ve şikâyet oluşturmayan herniler Çoğunlukla özel tedavi gerektirmez.
- Her hiatal herni Ameliyat edilmez.
Bu bilgiler tanı koymak için yeterli değildir
Hiatal herninin tipi ve büyüklüğü, hastanın yakınmaları, reflü ve özofajit bulunup bulunmadığı birlikte değerlendirilmelidir. Özellikle büyük veya paraözofageal herniler küçük kayma tipi hernilerden farklı yaklaşım gerektirebilir.
Kaynaklar
- Prof. Dr. Ali Tüzün İnce