Gaz ve Aşırı Geğirme Neden Olur?

Gaz çıkarmak ve zaman zaman geğirmek sindirim sisteminin normal işlevlerinin bir parçasıdır.

Yemek yerken veya içerken bir miktar hava yutarız. Ayrıca bağırsak bakterileri sindirilemeyen bazı besinleri parçalarken gaz oluşturur. Oluşan gazın bir kısmı ağızdan geğirme, bir kısmı ise bağırsaklardan gaz çıkarma yoluyla vücuttan uzaklaştırılır.

Sorun; geğirme veya gaz çıkarmanın çok sık, kontrol edilmesi güç, rahatsız edici veya günlük yaşamı etkileyen hale gelmesidir.

Geğirme neden olur?

Geğirmenin önemli bir bölümü mide ve yemek borusuna giren havanın tekrar ağızdan çıkarılmasıdır.

Hızlı yemek, hızlı içmek ve yemek sırasında fazla hava yutmak geğirmeyi artırabilir.

Şunlar da etkili olabilir:

• Gazlı içecekler
• Sakız çiğnemek
• Pipetle içmek
• Sigara kullanmak
• Yemek yerken çok konuşmak
• Çok hızlı yemek
• Bazı kişilerde reflü yakınmaları

Aşırı geğirme her zaman mideden mi kaynaklanır?

Hayır.

Özellikle çok sık geğiren bazı kişilerde hava mideye kadar ulaşmadan yemek borusuna alınır ve hemen tekrar dışarı çıkarılır.

Bu duruma supragastrik geğirme denir.

Bu davranış çoğu zaman kişi tarafından bilinçli olarak yapılmaz. Stres sırasında artabilir, konuşurken veya dikkatin geğirmeye yönelmesiyle belirginleşebilir ve genellikle uyku sırasında kaybolur.

Bu durumda sorun “midede aşırı gaz birikmesi” değildir.

Reflü aşırı geğirme yapabilir mi?

Evet, reflü ile geğirme birlikte görülebilir.

Ancak sık geğiren herkesin reflüsü olduğu söylenemez.

Bazı hastalarda geğirme reflü yakınmalarını tetikleyebilir veya reflü belirtileri kişinin daha fazla hava yutmasına yol açabilir.

Mide yanması, ağza acı-ekşi su gelmesi veya göğüs arkasında yanma eşlik ediyorsa reflü açısından değerlendirme yapılabilir.

Bağırsak gazı nasıl oluşur?

Bağırsak gazının önemli bir bölümü kalın bağırsaktaki bakterilerin bazı karbonhidratları fermente etmesi sonucunda oluşur.

Bu süreç tamamen normaldir.

Ancak bazı yiyecekler daha fazla fermente edildiğinden gaz oluşumunu artırabilir.

Hangi yiyecekler gaz yapabilir?

Kişiden kişiye değişmekle birlikte;

• Kuru baklagiller
• Soğan ve sarımsak
• Lahana, brokoli ve karnabahar
• Bazı meyveler
• Bazı tahıllar
• Gazlı içecekler
• Bazı yapay tatlandırıcılar

gaz yakınmalarını artırabilir.

Ancak gazı olan herkese uzun bir yasak yiyecek listesi vermek doğru değildir.

Kişinin hangi yiyeceklerle yakınmalarının arttığını belirlemesi daha yararlıdır.

Süt içince gaz neden olur?

Sütte bulunan laktoz, bazı kişilerde ince bağırsaktan yeterince emilemez.

Emilmeyen laktoz kalın bağırsağa ulaştığında bakteriler tarafından fermente edilir ve bunun sonucunda;

• Gaz
• Şişkinlik
• Karın ağrısı
• Guruldama
• İshal

görülebilir.

Bu durum laktoz malabsorpsiyonu ile ilişkili olabilir.

Ancak süt tüketimi sonrasında gaz yaşayan herkesin laktoz malabsorpsiyonu olduğu kabul edilmemelidir.

Kabızlık gazı artırabilir mi?

Evet.

Kabızlıkta dışkının bağırsakta uzun süre kalması ve bağırsak içeriğinin ilerlemesindeki değişiklikler gaz ve şişkinlik hissini artırabilir.

Kabızlığın düzeltilmesi bazı kişilerde gaz yakınmalarını da azaltabilir.

İrritabl bağırsak sendromunda gaz neden fazladır?

IBS hastaları sıklıkla “çok fazla gazım var” şeklinde yakınır.

Ancak her hastada bağırsakta gerçekten aşırı miktarda gaz bulunması gerekmez.

Bağırsakların normal miktardaki gaz ve genişlemeye karşı daha hassas olması, gazın bağırsak içerisindeki hareketi ve bağırsak-beyin etkileşimindeki farklılıklar belirtilerin daha yoğun hissedilmesine neden olabilir.

Gaz ile şişkinlik aynı şey midir?

Hayır.

Gaz, sindirim sistemindeki gazı veya gaz çıkarma eylemini ifade eder.

Şişkinlik ise kişinin karnında doluluk, basınç veya gerginlik hissetmesidir.

Bir kişinin belirgin şişkinliği olduğu halde bağırsaklarında aşırı miktarda gaz bulunmayabilir.

Çok gaz çıkarmak ciddi bir hastalık belirtisi midir?

Çoğunlukla değildir.

Gaz yakınmalarının büyük bölümü beslenme alışkanlıkları veya fonksiyonel sindirim sistemi bozukluklarıyla ilişkilidir.

Ancak yeni başlayan ve sürekli hale gelen gaz yakınmalarına;

• Kilo kaybı
• Kansızlık
• Uzun süren ishal
• Kanlı dışkılama
• Şiddetli karın ağrısı
• Sürekli kusma
• Belirgin bağırsak alışkanlığı değişikliği

eşlik ediyorsa altta yatan neden araştırılmalıdır.

Gaz ve geğirmeye ne iyi gelebilir?

Öncelikle basit alışkanlıkların gözden geçirilmesi yararlı olabilir:

• Yavaş yemek
• Yiyecekleri iyi çiğnemek
• Yemek sırasında aşırı hava yutmaktan kaçınmak
• Gazlı içecekleri azaltmak
• Sakız kullanımını azaltmak
• Kişinin şikâyetini artıran yiyecekleri belirlemek
• Kabızlık varsa tedavi etmek
• Düzenli fiziksel aktivite yapmak

Supragastrik geğirme saptanan kişilerde diyafram solunumu ve davranışsal tedaviler özellikle yararlı olabilir.

Probiyotikler gazı azaltır mı?

Bazı kişiler yarar görebilir ancak bütün probiyotiklerin gaz ve şişkinliği azalttığı söylenemez.

Probiyotiklerin etkileri kullanılan mikroorganizma türüne ve hastaya göre değişebilir.

Bu nedenle “gazım var, mutlaka probiyotik kullanmalıyım” yaklaşımı doğru değildir.

Gaz için endoskopi veya kolonoskopi gerekir mi?

Genellikle hayır.

Tek başına gaz veya geğirme yakınması bulunan herkese gastroskopi ya da kolonoskopi yapılması gerekmez.

Hastanın yaşı, yakınmaların süresi, eşlik eden belirtiler ve alarm bulguları değerlendirilerek gerekli incelemelere karar verilir.

Bazı hastalarda;

• Çölyak testleri
• Laktoz malabsorpsiyonuna yönelik testler
• Gastroskopi
• Kolonoskopi
• Diğer laboratuvar veya görüntüleme yöntemleri

gerekebilir.

Ne zaman doktora başvurulmalıdır?

Gaz veya geğirme;

• Yeni başladıysa ve sürekli hale geldiyse
• Günlük yaşamı belirgin etkiliyorsa
• Giderek artıyorsa
• Şiddetli veya sürekli karın ağrısıyla birlikteyse
• Açıklanamayan kilo kaybı varsa
• Uzun süren ishal varsa
• Dışkıda kan veya siyah dışkılama varsa
• Kansızlık saptanmışsa
• Sürekli kusma veya yutma güçlüğü eşlik ediyorsa

değerlendirilmelidir.

Unutmayın

Gaz ve geğirme sindirimin normal parçalarıdır.

Çok gaz hissetmek her zaman bağırsakta aşırı miktarda gaz üretildiği anlamına gelmez. Benzer şekilde aşırı geğirme de her zaman mide hastalığından kaynaklanmaz.

Özellikle çok sık geğiren bazı kişilerde supragastrik geğirme adı verilen ve davranışsal yöntemlerle tedavi edilebilen bir durum bulunabilir.

Uzun süren veya başka önemli belirtilerin eşlik ettiği yakınmalarda amaç yalnızca gazı azaltmak değil, altta yatan nedeni belirlemektir.