Endoskopi görüntüsü: Zollinger–Ellison sendromu
Bu hastalıkta mide aşırı miktarda asit üretir. Bunun sonucunda mide ve onikiparmak bağırsağında tekrarlayan ülserler oluşabilir. Gastroskopide ülserler ve bazen mide iç yüzeyindeki kıvrımların belirginleşmesi görülebilir.
Kesin tanı yalnızca gastroskopiyle konulmaz. Kan testleri, mide asit ölçümü ve gerektiğinde ileri görüntüleme yöntemleri kullanılır.
Zollinger–Ellison sendromu nedir?
Zollinger–Ellison sendromu, midenin normalden çok fazla asit üretmesine neden olan, nadir görülen bir hastalıktır.
Bu hastalıkta genellikle pankreasta veya onikiparmak bağırsağında gastrinoma adı verilen, gastrin hormonu üreten bir tümör bulunur.
Gastrin hormonu mide asidinin salgılanmasını artırır. Aşırı asit üretimi ise mide ve onikiparmak bağırsağında tekrarlayan ülserlere (yaralara), reflüye ve ishale neden olabilir.
Önemli: Gastrinoma adı verilen tümörlerin bazıları kötü huylu olabilir. Ancak her hastada kanserin yayılmış olduğu anlamına gelmez.
Belirtileri nelerdir?
- Tekrarlayan veya zor iyileşen mide ve onikiparmak bağırsağı ülserleri
- Karnın üst kısmında ağrı ve yanma
- Uzun süren veya tekrarlayan ishal
- Şiddetli mide reflüsü
- Bulantı ve kusma
- Bazı hastalarda kilo kaybı
Özellikle uygun tedaviye rağmen tekrarlayan ülserler ve açıklanamayan ishal birlikte görülüyorsa bu hastalık araştırılabilir.
Neden oluşur?
Hastalığın temel nedeni, gastrin hormonunu aşırı miktarda salgılayan gastrinoma tümörüdür.
Hastaların çoğunda belirgin bir kalıtsal neden bulunmaz. Ancak bazı kişilerde MEN1 adı verilen kalıtsal bir hastalıkla birlikte görülebilir.
Tanı nasıl konulur?
Tanı için öncelikle kan testleriyle gastrin hormonu düzeyi değerlendirilir.
Ancak gastrin yüksekliği tek başına Zollinger–Ellison sendromu tanısı koydurmaz. Mide asidini azaltan ilaçlar ve başka hastalıklar da gastrin düzeyini yükseltebilir.
Gerektiğinde mide asit düzeyini değerlendiren özel testler, endoskopik ultrasonografi (EUS), tomografi, MR veya özel görüntüleme yöntemleri kullanılabilir.
Tedavisi var mıdır?
Evet. Hastalık tedavi edilebilir.
Tedavinin ilk amacı aşırı mide asidini kontrol altına almaktır. Bunun için genellikle güçlü asit azaltıcı ilaçlar kullanılır.
Tümörün yeri, büyüklüğü ve yaygınlığına göre ameliyat veya başka tedaviler de gerekebilir.
Bazı hastalarda uzun süreli ilaç tedavisi ve düzenli takip gerekir.
Ne zaman doktora başvurmalısınız?
Özellikle tekrarlayan mide ülseriniz, tedaviye rağmen devam eden şiddetli reflünüz veya uzun süren açıklanamayan ishaliniz varsa gastroenteroloji uzmanına başvurmanız önerilir.
Kan kusma, siyah dışkılama veya aniden başlayan çok şiddetli karın ağrısı durumunda acil servise başvurulmalıdır.
Unutmayın: Her mide ülseri veya gastrin yüksekliği Zollinger–Ellison sendromu anlamına gelmez. Doğru tanı ve uygun tedaviyle mide asidi kontrol altına alınabilir ve hastalığa bağlı sorunlar azaltılabilir.
Kaynaklar
- Prof. Dr. Ali Tüzün İnce — kişisel endoskopi arşivi