GAVE (Gastrik Antral Vasküler Ektazi), midenin özellikle antrum adı verilen çıkışa yakın bölümündeki yüzeyel damarların genişleyip belirginleşmesi durumudur.
Endoskopide çoğu zaman pilordan dışarı doğru uzanan kırmızı çizgiler görülür. Görünümü karpuz kabuğundaki çizgilere benzediği için “karpuz mide” (watermelon stomach) adı da kullanılır.
GAVE kanser değildir. Ancak genişlemiş damarlar zaman içerisinde kanayabileceğinden, özellikle demir eksikliği ve kansızlık açısından önem taşır.
GAVE neden olur?
GAVE’nin kesin oluşum mekanizması tam olarak bilinmemektedir. Bazı hastalarda herhangi bir neden bulunamazken şu durumlarla birlikte daha sık görülebilir:
- Karaciğer sirozu
- Kronik böbrek hastalığı
- Sistemik skleroz gibi bazı otoimmün hastalıklar
- Bazı kalp hastalıkları
- İleri yaş
GAVE’nin görülmesi mutlaka siroz veya portal hipertansiyon olduğu anlamına gelmez.
Ne gibi belirtiler yapar?
GAVE çoğu zaman belirgin mide ağrısı yapmaz. En önemli sorun, genişlemiş damarlardan yavaş ve tekrarlayan kan kaybıdır.
Bunun sonucunda kan kaybı → demir azalması → ferritin düşmesi → kansızlık gelişebilir.
Hastada halsizlik, çabuk yorulma, nefes darlığı, baş dönmesi ve solukluk ortaya çıkabilir. Bazı hastalarda siyah, katran renginde dışkılama görülebilir.
GAVE ile portal hipertansif gastropati aynı mıdır?
Hayır. Bu iki durumun birbirinden ayrılması önemlidir.
- GAVE Çoğunlukla mide antrumunda bulunur ve pilordan yayılan kırmızı çizgiler veya kırmızı noktalar oluşturur.
- Portal hipertansif gastropati (PHG) Daha çok mide korpus ve fundusunda görülür ve tipik olarak mozaik veya "yılan derisi" görünümü oluşturur.
Ayrıca PHG’nin temelinde portal hipertansiyon bulunurken GAVE için portal hipertansiyon bulunması şart değildir.
GAVE varis midir?
Hayır.
Özofagus ve mide varisleri portal hipertansiyona bağlı gelişen genişlemiş toplardamarlardır.
GAVE ise mide mukozasındaki yüzeyel damarların farklı bir biçimde genişlemesidir. Görünüşleri, kanama özellikleri ve tedavileri birbirinden farklıdır.
GAVE kansere dönüşür mü?
Hayır.
GAVE kanser değildir ve kanser öncüsü olarak kabul edilmez. GAVE’deki temel sorun kanser gelişmesi değil, kronik veya tekrarlayan gastrointestinal kanamadır.
Tedavisi nasıl yapılır?
Tedavi, hastada kan kaybı ve kansızlık bulunup bulunmadığına göre belirlenir.
Demir eksikliği varsa demir tedavisi uygulanabilir. Devam eden veya tekrarlayan kanama varsa endoskopik tedavi gerekebilir. En sık kullanılan yöntemlerden biri argon plazma koagülasyonudur (APC).
APC sırasında endoskop aracılığıyla genişlemiş yüzeyel damarlar kontrollü şekilde koagüle edilir. Amaç kan kaybını azaltmaktır.
Bazı hastalarda birden fazla APC seansı gerekebilir. Seçilmiş olgularda endoskopik bant ligasyonu veya başka endoskopik yöntemler de kullanılabilir.
Tedaviden sonra tekrarlar mı?
Tekrarlayabilir. Bu nedenle yalnızca endoskopik görünüm değil hemoglobin, serum demiri ve ferritin de takip edilmelidir.
Tedaviden sonra tekrar demir eksikliği veya kansızlık gelişmesi, devam eden ya da tekrarlayan kan kaybını düşündürebilir.
Her GAVE hastasına endoskopik tedavi gerekir mi?
Hayır.
Endoskopide GAVE görülmesine rağmen kanaması ve kansızlığı olmayan bir hastayla, tekrarlayan kanama nedeniyle demir veya kan transfüzyonu gerektiren hastanın tedavisi aynı değildir.
Tedavi kararı kanamanın derecesine, kansızlığa, hastanın diğer hastalıklarına ve endoskopik bulgulara göre verilir.
Ne zaman acildir?
Bunlar varsa gastrointestinal kanama açısından acil değerlendirme gerekir
Kanlı kusma · siyah, katran renginde dışkılama · bayılma · belirgin baş dönmesi · çarpıntı · nefes darlığı · ani gelişen ciddi halsizlik.
Kısaca
- GAVE Karpuz mide demektir.
- En sık yerleşim Mide antrumudur.
- En önemli sorun Kronik kan kaybı ve demir eksikliği anemisidir.
- GAVE Kanser değildir.
- GAVE Portal hipertansif gastropati ve mide varisi ile aynı şey değildir.
- Gerektiğinde APC gibi endoskopik yöntemlerle tedavi edilebilir.
- Takipte Hemoglobin, demir ve ferritin önemlidir.
Bu bilgiler tanı koymak için yeterli değildir
Endoskopide GAVE saptandığında hastanın hemoglobin ve demir değerleri, aktif veya kronik kanama bulunup bulunmadığı, endoskopik görünüm ve eşlik eden hastalıklar birlikte değerlendirilerek takip ve tedavi planlanmalıdır.
Kaynaklar
- Prof. Dr. Ali Tüzün İnce