Karında Su Toplanması Neden Olur?

Karın boşluğunda normalden fazla sıvı birikmesine asit (ascites) denir. Halk arasında sıklıkla “karında su toplanması” olarak ifade edilir.

Az miktardaki sıvı hasta tarafından fark edilmeyebilir. Sıvı miktarı arttıkça karında büyüme, gerginlik, kilo artışı, erken doyma ve bazen nefes darlığı ortaya çıkabilir.

Karında yeni gelişen sıvı birikimi tek başına bir hastalık değildir. Altta yatan nedenin belirlenmesi gereken önemli bir bulgudur.

Karında sıvı birikmesinin farklı nedenleri vardır ve tek başına kanser anlamına gelmez.

Her karın şişliği su toplanması mıdır?

Hayır.

Karında büyüme veya şişkinlik;

• Gaz
• Kabızlık
• Kilo artışı
• Karın içindeki kitleler
• Organ büyümeleri
• Karın boşluğunda sıvı birikmesi

gibi farklı nedenlerle ortaya çıkabilir.

Bu nedenle yalnızca karın görüntüsüne bakılarak “karnımda su var” denilemez.

Ultrasonografi, karın içerisinde sıvı bulunup bulunmadığını göstermede oldukça yararlı bir yöntemdir.

Karında su toplanmasının en sık nedeni nedir?

Asitin en önemli nedenlerinden biri ileri kronik karaciğer hastalığı ve sirozdur.

Sirozda karaciğer içerisindeki kan akımına karşı direnç artar ve portal hipertansiyon gelişebilir. Böbreklerin tuz ve su tutmasına yol açan hormonal değişiklikler de tabloya eklenir.

Bunun sonucunda sıvı karın boşluğunda birikebilir.

Ancak her asit siroz nedeniyle oluşmaz.

Karaciğer dışında hangi hastalıklar asit yapabilir?

Karında sıvı birikmesinin farklı nedenleri vardır.

Bunlar arasında:

• Bazı kanserler
• Kalp yetmezliği
• Bazı böbrek hastalıkları
• Pankreas hastalıkları
• Tüberküloz gibi bazı enfeksiyonlar
• Daha seyrek başka hastalıklar

bulunabilir.

Bu nedenle özellikle ilk kez saptanan asitte nedenin araştırılması önemlidir.

Karında su toplandığında hangi belirtiler görülür?

Sıvının miktarına ve altta yatan hastalığa göre;

• Karın çevresinde giderek artan büyüme
• Karında gerginlik ve ağırlık hissi
• Hızlı kilo artışı
• Erken doyma
• İştahsızlık
• Nefes darlığı
• Ayak ve bacaklarda şişme

görülebilir.

Karaciğer hastalığı bulunan kişilerde sarılık, kas kaybı veya başka karaciğer hastalığı belirtileri de eşlik edebilir.

Asit neden nefes darlığı yapar?

Karında fazla miktarda sıvı biriktiğinde diyaframa yukarı doğru basınç yapabilir.

Bu durum akciğerlerin rahat genişlemesini zorlaştırarak özellikle büyük miktardaki asitte nefes darlığına neden olabilir.

Asit nasıl anlaşılır?

Hekim öncelikle hastanın öyküsünü alır ve karın muayenesini yapar.

Ultrasonografi, karındaki sıvıyı göstermede temel görüntüleme yöntemlerinden biridir ve muayenede fark edilemeyecek küçük miktardaki sıvıları da gösterebilir.

Gerekli durumlarda bilgisayarlı tomografi gibi diğer görüntüleme yöntemlerinden yararlanılabilir.

Karından sıvı alınması neden yapılır?

Karın içerisindeki sıvıdan iğne yardımıyla örnek alınmasına parasentez denir.

Özellikle yeni gelişen asitte veya hastaneye yatış gerektiren bazı durumlarda sıvının incelenmesi, asitin nedenini belirlemeye yardımcı olabilir.

Alınan sıvıda;

• Hücre sayımı
• Albümin ve protein
• Enfeksiyonla ilgili incelemeler
• Gerektiğinde sitolojik ve diğer testler

yapılabilir.

Kan ve asit sıvısındaki albümin değerleri kullanılarak hesaplanan serum-asit albümin gradyanı (SAAG), sıvı birikiminin portal hipertansiyonla ilişkili olup olmadığını değerlendirmede yardımcıdır.

Parasentez yalnızca tanı için mi yapılır?

Hayır.

Karında çok fazla sıvı birikmiş ve hastada belirgin gerginlik, ağrı, erken doyma veya nefes darlığı gelişmişse sıvının bir bölümü veya büyük miktarı tedavi amacıyla boşaltılabilir.

Buna terapötik parasentez denir.

Büyük hacimli parasentez sonrasında bazı hastalarda damar yoluyla albümin verilmesi gerekebilir.

Karında su toplanmasının tedavisi nasıl yapılır?

Tedavi öncelikle asitin nedenine göre belirlenir.

Siroza bağlı asitte tedavinin önemli parçaları arasında;

• Tuz tüketiminin azaltılması
• Uygun hastalarda idrar söktürücü ilaçlar
• Vücut ağırlığının ve böbrek fonksiyonlarının izlenmesi
• Gerektiğinde parasentez
• Altta yatan karaciğer hastalığının tedavisi

bulunabilir.

İleri ve tedaviye dirençli bazı hastalarda TIPS gibi girişimler veya karaciğer nakli açısından değerlendirme gündeme gelebilir.

Her hastada aynı tedavi uygulanmaz.

Çok su içmek asiti artırır mı?

Asit tedavisinde temel yaklaşım genellikle tuz kısıtlamasıdır.

Her asit hastasının rutin olarak ciddi sıvı kısıtlaması yapması gerekmez. Sıvı kısıtlaması özellikle kandaki sodyum düzeyinin belirgin düştüğü seçilmiş hastalarda hekim tarafından önerilebilir.

Bu nedenle hastaların kendi kendilerine aşırı su kısıtlaması yapmaları doğru değildir.

Asit enfekte olabilir mi?

Evet.

Özellikle siroza bağlı asiti bulunan kişilerde, belirgin başka bir enfeksiyon odağı olmadan asit sıvısında enfeksiyon gelişebilir. Buna spontan bakteriyel peritonit (SBP) denir.

Ateş, karın ağrısı veya hassasiyet görülebilir. Ancak bazı hastalarda belirtiler daha silik olabilir.

Siroz ve asiti bulunan bir kişide;

• Ateş
• Yeni başlayan karın ağrısı
• Bilinç değişikliği
• Belirgin halsizlik
• Böbrek fonksiyonlarında bozulma

gelişmesi durumunda gecikmeden değerlendirme gerekir.

Ne zaman doktora başvurulmalıdır?

Özellikle;

• Karın çevresinde nedeni açıklanamayan ve giderek artan büyüme
• Kısa sürede belirgin kilo artışı
• Bacaklarda şişme
• Sarılık
• Erken doyma ve iştahsızlık
• Nefes darlığı

varsa değerlendirme yapılmalıdır.

İlk kez saptanan karın içi sıvının nedeni araştırılmalıdır.

Ne zaman acil değerlendirme gerekir?

Karında sıvı birikmesine;

• Ateş veya titreme
• Yeni başlayan ya da şiddetli karın ağrısı
• Bilinç bulanıklığı veya aşırı uyku hali
• Belirgin nefes darlığı
• Kanlı kusma
• Siyah dışkılama
• İdrar miktarında belirgin azalma

eşlik ediyorsa acil tıbbi değerlendirme gerekebilir.

Unutmayın

Her karın şişliği asit değildir ve her asitin nedeni de siroz değildir.

Karında yeni gelişen sıvı birikiminde yalnızca sıvıyı azaltmaya çalışmak yeterli değildir.

Önemli olan sıvının neden biriktiğini belirlemek ve altta yatan hastalığı tedavi etmektir.