Erken Doyma ve Tokluk Hissi Neden Olur?

Erken doyma, normalde yiyebileceğiniz miktardan çok daha az yemek yediğiniz halde öğünü tamamlayamayacak kadar doymuş hissetmenizdir.

Yemek sonrası tokluk veya dolgunluk hissi ise yemek bittikten sonra midenin uzun süre aşırı dolu, ağır veya gergin hissedilmesidir.

Ara sıra fazla yemek sonrasında oluşan dolgunluk normal olabilir. Ancak az miktarda yemekle sürekli doyma veya yemek sonrasında uzun süre devam eden rahatsız edici tokluk hissi araştırılması gereken bir yakınmadır.

Erken doyma ile iştahsızlık aynı şey midir?

Hayır.

İştahsızlıkta kişinin yemek yeme isteği azalmıştır.

Erken doyma yaşayan kişi ise yemek yemek isteyebilir ve aç olabilir, ancak birkaç lokma yedikten sonra midesinin dolduğunu hissederek öğünü tamamlayamaz.

Bu ayrım, yakınmanın nedenini araştırırken önemlidir.

Erken doyma neden olur?

Mide yediğimiz yiyecekleri yalnızca depolayan bir organ değildir.

Yemek sırasında midenin üst bölümü gevşeyerek yiyeceklere yer açar. Daha sonra mide kasılmaları besinleri öğütür ve kontrollü biçimde onikiparmak bağırsağına gönderir.

Bu süreçlerden birindeki bozukluk erken doyma ve yemek sonrası dolgunluğa neden olabilir.

Fonksiyonel dispepsi

Erken doyma ve yemek sonrası rahatsız edici dolgunluğun sık nedenlerinden biri fonksiyonel dispepsidir.

Hastalarda;

• Erken doyma
• Yemek sonrası aşırı dolgunluk
• Mide bölgesinde ağrı
• Mide bölgesinde yanma
• Şişkinlik
• Bulantı

görülebilir.

Yapılan incelemelerde ülser veya tümör gibi yakınmaları açıklayacak yapısal bir hastalık saptanmayabilir.

Bu, hastanın yakınmalarının gerçek olmadığı anlamına gelmez. Midenin yiyeceklere uyum sağlaması, hareketleri ve mide-duodenum bölgesindeki duyarlılık değişiklikleri belirtilerde rol oynayabilir.

Gastroparezi erken doyma yapar mı?

Evet.

Gastroparezide mide çıkışında mekanik bir tıkanıklık bulunmadığı halde midenin boşalması gecikir.

Bunun sonucunda;

• Erken doyma
• Yemek sonrası uzun süren tokluk
• Bulantı
• Kusma
• Şişkinlik
• Üst karın rahatsızlığı

görülebilir.

Diyabet gastroparezinin önemli nedenlerinden biridir. Bazı ameliyatlar, ilaçlar ve başka hastalıklar da mide boşalmasını etkileyebilir.

Kullanılan ilaçlar etkili olabilir mi?

Evet.

Bazı ilaçlar mide boşalmasını yavaşlatabilir veya iştah ve sindirim sistemi üzerinde etkili olarak erken doyma hissine katkıda bulunabilir.

Özellikle son yıllarda kilo verme veya diyabet tedavisinde kullanılan GLP-1 reseptör agonistleri mide boşalmasını yavaşlatabilir ve belirgin tokluk, bulantı veya erken doyma oluşturabilir.

Opioid türü ağrı kesiciler ve bazı diğer ilaçlar da mide-bağırsak hareketlerini etkileyebilir.

Yeni başlayan yakınmalarda kullanılan ilaçların gözden geçirilmesi önemlidir.

Düzenli kullanılan ilaçlar doktor önerisi olmadan kesilmemelidir.

Mide çıkışında tıkanıklık olabilir mi?

Daha seyrek olarak mide çıkışındaki darlık veya tıkanıklık yiyeceklerin mideden geçişini engelleyebilir.

Geçmişte geçirilmiş ülserlere bağlı darlıklar ve bazı tümörler buna neden olabilir.

Özellikle erken doymaya tekrarlayan kusma ve kilo kaybı eşlik ediyorsa değerlendirme geciktirilmemelidir.

Erken doyma kanser belirtisi midir?

Erken doyma tek başına kanser anlamına gelmez ve çoğu hastada başka nedenler bulunur.

Ancak mide ve çevre organların bazı hastalıklarında erken doyma görülebilir.

Özellikle;

• Yeni başlayan ve giderek artan erken doyma
• Açıklanamayan kilo kaybı
• Kansızlık
• Sürekli kusma
• Yutma güçlüğü
• Sindirim sistemi kanaması belirtileri

varsa organik bir hastalığın dışlanması önemlidir.

Şişkinlik ile erken doyma aynı şey midir?

Hayır, ancak birlikte görülebilirler.

Şişkinlik daha çok karında doluluk, gerginlik veya genişleme hissidir.

Erken doyma ise öğünü tamamlayamadan doyma hissinin ortaya çıkmasıdır.

Bu ayrım hekimin hangi hastalıkları araştıracağını belirlemesine yardımcı olabilir.

Erken doyma kilo kaybına neden olabilir mi?

Evet.

Hasta sürekli olarak küçük miktarlarda yemek yiyebiliyorsa günlük kalori ve besin alımı azalabilir.

Uzun sürdüğünde kilo kaybı ve bazı beslenme eksiklikleri gelişebilir.

Bu nedenle belirgin kilo kaybının eşlik ettiği erken doyma yalnızca “mide hassasiyeti” olarak değerlendirilmemelidir.

Erken doyma ve tokluk hissine ne iyi gelebilir?

Tedavi altta yatan nedene göre yapılır.

Bazı hastalarda;

• Büyük öğünler yerine daha küçük porsiyonlar tüketmek
• Yavaş yemek
• Çok yağlı ve ağır öğünleri azaltmak
• Yemek sonrasında hemen yatmamak
• Şikâyeti belirgin olarak artıran yiyecekleri belirlemek

yardımcı olabilir.

Gastroparezi bulunan hastalarda beslenme önerileri daha farklı olabilir ve hastaya özel planlanmalıdır.

Uzun süre gereksiz ve aşırı kısıtlayıcı diyetler uygulamak doğru değildir.

Ne zaman doktora başvurulmalıdır?

Erken doyma;

• Sürekli hale gelmişse
• Giderek artıyorsa
• Yeterince beslenmeyi engelliyorsa
• Açıklanamayan kilo kaybına neden oluyorsa
• Sürekli bulantı veya kusma eşlik ediyorsa
• Karın ağrısı bulunuyorsa
• Kansızlık saptanmışsa
• Yutma güçlüğü varsa
• Kanlı kusma veya siyah dışkılama varsa

değerlendirilmelidir.

Erken doyma nasıl araştırılır?

Hekim öncelikle yakınmanın süresini, yemeklerle ilişkisini, kilo değişimini, kullanılan ilaçları ve eşlik eden belirtileri değerlendirir.

Hastanın özelliklerine göre;

• Kan testleri
• Gastroskopi
• Ultrasonografi
• Bilgisayarlı tomografi
• Mide boşalma testleri

gibi incelemeler gerekebilir.

Gastroparezi düşünülen hastalarda mide boşalmasının objektif olarak değerlendirilmesi gerekebilir.

Her erken doyma hastasında bütün bu testlerin yapılması gerekli değildir.

Unutmayın

Erken doyma ile iştahsızlık aynı şey değildir.

Kişi yemek yemek istediği halde birkaç lokma sonrasında doyuyorsa bu durum erken doyma olarak değerlendirilir.

Fonksiyonel dispepsi ve mide boşalma bozuklukları sık nedenler arasındadır. Ancak özellikle yeni başlayan erken doyma; kilo kaybı, kansızlık, sürekli kusma veya kanama belirtileriyle birlikteyse nedeninin araştırılması önemlidir.