Z çizgisi, yemek borusunun iç yüzeyini döşeyen yassı epitel ile midenin silindirik epitelinin birleştiği sınırdır. Gastroskopide bu geçiş hattı genellikle düzenli bir çizgi şeklinde görülür.
Raporda “Z çizgisi düzensiz” yazması, bu sınırın tamamen düzgün olmayıp küçük girinti ve çıkıntılar göstermesi anlamına gelir.
Düzensiz Z çizgisi tek başına kanser değildir ve Barrett özofagusu anlamına gelmez.
Neden düzensiz görünebilir?
Düzensiz Z çizgisi oldukça sık karşılaşılan bir endoskopik bulgudur. Şunlarla ilişkili olabilir:
- Gastroözofageal reflü
- Özofajit
- Hiatal herni
- Gastroözofageal bileşkedeki küçük anatomik farklılıklar
- Çok kısa segmentte kolumnar mukoza görünümü
Bazı kişilerde ise belirgin bir hastalık olmaksızın görülebilir.
Barrett özofagusu ile aynı şey midir?
Hayır. Bu ayrım çok önemlidir.
Düzensiz Z çizgisi ≠ Barrett özofagusu
Güncel tanımlamada, Barrett özofagusu düşünülebilmesi için gastroözofageal bileşkenin üzerinde en az 1 cm uzunluğunda kolumnar mukoza görülmesi ve uygun değerlendirme yapılması gerekir.
1 cm’den kısa düzensiz Z çizgisi, tek başına Barrett özofagusu olarak adlandırılmamalıdır.
Biyopsi gerekir mi?
Her düzensiz Z çizgisinden rutin biyopsi alınması gerekmez.
Güncel kılavuzlar, 1 cm’den kısa düzensiz Z çizgisinde görünür başka bir anormallik yoksa rutin biyopsi alınmasını genellikle önermemektedir.
Ancak endoskopide nodül, ülser, mukozada belirgin düzensizlik ya da şüpheli renk veya yüzey değişikliği gibi görünür bir lezyon varsa o bölgenin ayrıca değerlendirilmesi ve biyopsisi gerekebilir.
Biyopside intestinal metaplazi çıkarsa Barrett mıdır?
Bu nokta hastalarda önemli kafa karışıklığı yaratabilir.
Z çizgisi çevresinden alınan biyopside intestinal metaplazi görülmesi, özellikle endoskopide özofagusa uzanan segment 1 cm’den kısaysa, otomatik olarak Barrett özofagusu tanısı anlamına gelmez.
Endoskopik görünüm, segmentin uzunluğu ve biyopsinin tam olarak nereden alındığı birlikte değerlendirilmelidir.
Kansere dönüşür mü?
1 cm’den kısa düzensiz Z çizgisinin kansere ilerleme riski son derece düşüktür. Bu nedenle görünür başka bir anormallik bulunmayan hastalarda yalnızca düzensiz Z çizgisi nedeniyle tekrarlayan endoskopik takip yapılması genellikle önerilmez.
Bu durum, gerçek Barrett özofagusundan farklıdır.
Kontrol endoskopisi gerekir mi?
Yalnızca “Z çizgisi düzensiz” olduğu için çoğu hastada rutin kontrol endoskopisi gerekmez.
Ancak gerçek Barrett özofagusu saptanmışsa, segment 1 cm veya daha uzunsa ve Barrett açısından değerlendirme gerekiyorsa, şüpheli bir lezyon varsa, ileri özofajit mevcutsa ya da başka klinik nedenlerle takip gerekiyorsa endoskopi planı farklı olabilir.
Ne zaman daha dikkatli olunmalıdır?
Bunlar varsa yalnızca Z çizgisi bulgusuna odaklanılmamalıdır
Yutma güçlüğü · lokmaların takılması · yutarken ağrı · kanlı kusma · siyah dışkılama · açıklanamayan kansızlık · istemsiz kilo kaybı. Bu durumlarda hastanın tamamı değerlendirilmelidir.
Unutmayın
- Z çizgisi Yemek borusu ile mide mukozasının birleşim sınırıdır.
- Düzensiz Z çizgisi Sınırın küçük girinti ve çıkıntılar göstermesidir.
- Düzensiz Z çizgisi Kanser değildir.
- Düzensiz Z çizgisi Barrett özofagusu ile aynı şey değildir.
- 1 cm’den kısa düzensiz Z çizgisi Görünür lezyon yoksa rutin biyopsi ve rutin endoskopik takip genellikle gerekmez.
- 1 cm veya daha uzun kolumnar mukoza Barrett özofagusu açısından farklı şekilde değerlendirilir.
Bu bilgiler tanı koymak için yeterli değildir
Endoskopi raporundaki Z çizgisinin görünümü, gastroözofageal bileşkenin yeri, segmentin uzunluğu ve varsa biyopsi sonucu birlikte değerlendirilmelidir.
Kaynaklar
- Prof. Dr. Ali Tüzün İnce