Yağlı Dışkılama (Steatore) Neden Olur?

Yağlı dışkılama (steatore), bağırsaklardan yağların yeterince sindirilememesi veya emilememesi sonucunda dışkıyla normalden fazla yağ atılmasıdır.

Steatore tek başına bir hastalık değildir. Pankreas, ince bağırsak, karaciğer veya safra yollarıyla ilgili çeşitli hastalıkların belirtisi olabilir. Özellikle uzun süren yağlı dışkılama, kilo kaybı veya beslenme bozukluğu ile birlikteyse nedeninin araştırılması gerekir.

Yağlı dışkı nasıl anlaşılır?

Steatorede dışkı;

• Normalden daha açık renkli,
• Hacimli,
• Gevşek veya şekilsiz,
• Parlak veya yağlı görünümlü,
• Kötü kokulu,
• Klozet yüzeyinde yağlı bir tabaka bırakan,
• Su üzerinde yüzebilen,
• Klozetten temizlenmesi zor

olabilir.

Ancak dışkının yalnızca su üzerinde yüzmesi steatore olduğu anlamına gelmez. Dışkının içinde fazla gaz bulunması da yüzmesine neden olabilir.

Yağ neden dışkıyla atılır?

Yediğimiz yağların vücut tarafından kullanılabilmesi için birkaç aşamanın düzgün çalışması gerekir.

Pankreas, yağların parçalanmasını sağlayan lipaz başta olmak üzere sindirim enzimlerini salgılar.

Karaciğer ve safra yollarından gelen safra, yağların bağırsakta sindirilebilmesine yardımcı olur.

İnce bağırsak ise sindirilen yağların emilerek vücuda alınmasını sağlar.

Bu aşamalardan herhangi birinin bozulması yağların yeterince emilememesine ve dışkıyla atılmasına yol açabilir.

Steatore hangi hastalıklarda görülebilir?

Pankreas hastalıkları

Pankreas yeterli miktarda sindirim enzimi üretemediğinde ekzokrin pankreas yetersizliği gelişebilir.

Bunun nedenleri arasında:

• Kronik pankreatit,
• Bazı pankreas ameliyatları,
• Pankreas kanalında tıkanıklık,
• İleri pankreas hastalıkları

bulunabilir.

Pankreas kaynaklı steatorede kilo kaybı ve bazı vitaminlerin eksikliği de gelişebilir.

İnce bağırsak hastalıkları

Yağlar sindirilmiş olsa bile ince bağırsaktan yeterince emilemiyorsa steatore oluşabilir.

Önemli nedenlerden bazıları:

• Çölyak hastalığı
• Crohn hastalığının bazı tipleri
• İnce bağırsağın geniş bölümünün ameliyatla çıkarılması
• Bazı malabsorpsiyon sendromları

dır.

Safra yolları ve karaciğer hastalıkları

Yağların sindirimi için safra gereklidir. Safranın bağırsağa yeterince ulaşamadığı bazı safra yolu tıkanıklıkları ve kolestatik hastalıklarda yağ emilimi bozulabilir.

Bu hastalarda sarılık, koyu renkli idrar ve açık renkli dışkı gibi başka belirtiler de bulunabilir.

İlaçlar

Bazı ilaçlar yağların bağırsaktan emilimini azaltabilir. Bu nedenle değerlendirme sırasında kullanılan ilaçlar ve besin takviyeleri doktora bildirilmelidir.

Steatore neden önemlidir?

Uzun süreli yağ emilim bozukluğu yalnızca dışkının görünümünü değiştirmez.

Zamanla:

• Kilo kaybı,
• Yetersiz beslenme,
• Kas kaybı,
• Halsizlik,
• A, D, E ve K gibi yağda çözünen vitaminlerin eksiklikleri

gelişebilir.

Bu nedenle sürekli yağlı dışkılama yalnızca bir bağırsak alışkanlığı değişikliği olarak değerlendirilmemelidir.

Tanı nasıl konulur?

Öncelikle dışkının özellikleri, şikâyetin ne kadar süredir bulunduğu, kilo kaybı, beslenme alışkanlıkları, kullanılan ilaçlar ve eşlik eden hastalıklar değerlendirilir.

Gerekli görüldüğünde:

• Kan testleri,
• Vitamin ve beslenme durumunun değerlendirilmesi,
• Dışkıda yağ incelemeleri,
• Fekal elastaz testi,
• Çölyak hastalığına yönelik kan testleri,
• Ultrasonografi,
• Bilgisayarlı tomografi veya MR,
• Endoskopi,
• Endoskopik ultrasonografi (EUS)

gibi incelemeler kullanılabilir.

Her hastaya bütün bu testlerin yapılması gerekmez. İncelemeler düşünülen nedene göre seçilir.

Fekal elastaz testi nedir?

Fekal elastaz, dışkı örneğinde ölçülen ve pankreasın sindirim enzimi üretme kapasitesi hakkında bilgi veren bir testtir.

Özellikle ekzokrin pankreas yetersizliğinden şüphelenildiğinde yararlı olabilir.

Ancak çok sulu dışkıda sonuç yanıltıcı şekilde düşük bulunabileceğinden testin klinik bulgularla birlikte değerlendirilmesi gerekir.

Tedavisi nasıl yapılır?

Steatorenin tedavisi nedenine yöneliktir.

Pankreas enzimi yetersizliği saptanırsa uygun hastalarda pankreas enzim preparatları kullanılabilir. Çölyak hastalığında glutensiz beslenme, safra yolu tıkanıklığında tıkanıklığın giderilmesi gibi tamamen farklı tedaviler gerekebilir.

Bu nedenle yalnızca dışkının yağlı göründüğünü düşünerek kişinin kendi kendine pankreas enzimi veya başka bir tedavi başlaması doğru değildir.

Ne zaman doktora başvurulmalıdır?

Yağlı dışkılama birkaç gün içinde düzelmiyor veya tekrarlıyorsa değerlendirilmesi uygun olur.

Özellikle; istemsiz kilo kaybı, belirgin karın ağrısı, sürekli ishal, sarılık, kansızlık, halsizlik veya beslenme bozukluğu eşlik ediyorsa altta yatan neden araştırılmalıdır.

Unutmayın: Yağlı dışkılama bir tanı değildir. Pankreas enzimi eksikliğinden ince bağırsak hastalıklarına ve safra akımındaki bozukluklara kadar farklı nedenleri olabilir. Doğru tedavi için öncelikle steatorenin nedeni belirlenmelidir.