Makatta Kaşıntı Neden Olur?

Makatta kaşıntı (pruritus ani), anüs çevresinde kaşınma, yanma veya tahriş hissidir. Oldukça sık görülür ve çoğu zaman ciddi bir hastalıktan kaynaklanmaz.

Bununla birlikte uzun süren veya tekrarlayan kaşıntının altında hemoroid, cilt hastalıkları, enfeksiyonlar veya dışkı sızıntısı gibi tedavi edilebilir bir neden bulunabilir.

Makatta kaşıntının en sık nedenleri nelerdir?

Bölgenin nemli kalması

Terleme, dışkı kalıntıları veya çok küçük miktarlardaki dışkı sızıntısı anüs çevresindeki cildi tahriş edebilir.

Özellikle ishal veya dışkı kaçırma problemi bulunan kişilerde kaşıntı daha sık görülebilir.

Aşırı temizlik

Makatta kaşıntı yaşayan kişiler bazen bölgeyi daha fazla temizlemeye başlar. Ancak sabun, duş jeli, parfümlü ürünler ve ıslak mendiller hassas cildi daha fazla tahriş edebilir.

Sık yıkamak ve sert şekilde kurulamak da cildin doğal koruyucu tabakasını bozarak kaşıntının artmasına yol açabilir.

Böylece kaşıntı → daha fazla temizlik → daha fazla tahriş → daha fazla kaşıntı şeklinde bir döngü oluşabilir.

Hemoroid kaşıntı yapar mı?

Evet, yapabilir.

Özellikle dış hemoroidler veya dışarı doğru sarkan iç hemoroidler anüs çevresinde nem, mukus ve tahrişe neden olabilir.

Ancak makatta kaşıntısı olan herkesin hemoroidi yoktur. Kaşıntıyı muayene olmadan doğrudan hemoroide bağlamak doğru değildir.

Anal fissür kaşıntı yapabilir mi?

Anal fissür, anüs kanalında oluşan küçük bir yırtıktır.

En tipik belirtisi dışkılama sırasında ve sonrasında oluşan keskin ağrı olmakla birlikte yanma, kaşıntı ve az miktarda parlak kırmızı kanama da görülebilir.

Parazitler makatta kaşıntı yapar mı?

Evet, özellikle kıl kurdu (Enterobius vermicularis) makatta kaşıntıya neden olabilir.

Kaşıntının özellikle geceleri belirginleşmesi tipiktir. Çocuklarda daha sık görülmekle birlikte erişkinlerde de olabilir.

Ancak erişkinlerde görülen her makat kaşıntısının nedeni parazit değildir.

Bu nedenle yalnızca kaşıntı olduğu için gelişigüzel parazit ilacı kullanmak doğru değildir.

Mantar ve diğer enfeksiyonlar kaşıntı yapabilir mi?

Anüs çevresindeki mantar ve bazı diğer enfeksiyonlar kaşıntı ve kızarıklığa neden olabilir.

Özellikle bölgenin sürekli nemli kalması, diyabet veya bağışıklık sistemini etkileyen bazı durumlar enfeksiyon gelişimini kolaylaştırabilir.

Tanı konulmadan sürekli mantar kremi kullanılması uygun değildir.

Cilt hastalıkları makatta kaşıntıya neden olabilir mi?

Evet.

Egzama, kontakt dermatit, sedef hastalığı ve bazı diğer dermatolojik hastalıklar anüs çevresini etkileyebilir.

Vücudun başka bölgelerinde benzer cilt değişikliklerinin bulunması tanıda yardımcı olabilir.

Yiyecekler makatta kaşıntı yapar mı?

Bazı kişiler kahve, alkol, baharatlı yiyecekler veya bazı asitli gıdaların yakınmalarını artırdığını fark edebilir.

Ancak her hastaya uzun bir yasak yiyecek listesi vermek doğru değildir.

Kişinin belirgin olarak şikâyetini artırdığını fark ettiği yiyecekleri azaltması daha uygun bir yaklaşımdır.

Makatta kaşıntıya ne iyi gelir?

Çoğu hastada ilk amaç anüs çevresindeki cildin tahrişini azaltmak ve kuru tutmaktır.

Şunlar yardımcı olabilir:

• Bölgeyi nazikçe temizlemek
• Parfümlü sabun ve duş jellerinden kaçınmak
• Islak mendilleri gereksiz yere kullanmamak
• Yıkama sonrasında bölgeyi ovalamadan kurutmak
• Dar ve hava almayan giysilerden kaçınmak
• Pamuklu iç çamaşırı tercih etmek
• Kaşımamaya çalışmak
• İshal veya dışkı sızıntısı varsa bunun nedenini tedavi etmek

Bazı hastalarda cildi dışkı ve nemden korumak amacıyla uygun bariyer kremler kullanılabilir.

Ancak kortizonlu, antibiyotikli veya mantar ilaçlı kremlerin uzun süre gelişigüzel kullanılması uygun değildir.

Kaşımak neden durumu kötüleştirir?

Kaşıma ciltte küçük hasarlar oluşturur.

Hasar gören cilt daha fazla tahriş olur ve daha fazla kaşınmaya başlar. Sürekli kaşıma zamanla cildin kalınlaşmasına ve kaşıntının kronikleşmesine neden olabilir.

Bu nedenle tedavinin önemli amaçlarından biri kaşıntı-kaşıma döngüsünü kırmaktır.

Makatta kaşıntı kanser belirtisi olabilir mi?

Çoğu makat kaşıntısının nedeni kanser değildir.

Ancak nadiren anal bölge veya çevresindeki bazı hastalıklar uzun süreli kaşıntıyla kendini gösterebilir.

Özellikle kaşıntıya;

• Kanama
• İyileşmeyen yara
• Ele gelen kitle
• Akıntı
• Belirgin ağrı
• Açıklanamayan kilo kaybı

eşlik ediyorsa muayene yapılması önemlidir.

Ne zaman doktora başvurulmalıdır?

Aşağıdaki durumlarda değerlendirme yapılması uygundur:

• Kaşıntının uzun süredir devam etmesi
• Şiddetli veya sürekli tekrarlaması
• Makattan kan gelmesi
• Ağrı veya şişlik bulunması
• Akıntı olması
• Anüs çevresinde yara veya cilt değişikliği görülmesi
• Dışkı kaçırma veya sürekli nemlenme olması
• Bağırsak alışkanlığında yeni bir değişiklik bulunması
• Uygulanan basit önlemlere rağmen düzelmemesi

Makatta kaşıntının nedeni nasıl anlaşılır?

Çoğu zaman ayrıntılı öykü ve anal bölgenin muayenesi en önemli adımdır.

Gerektiğinde anoskopi veya rektal muayene yapılabilir. Parazit, enfeksiyon veya cilt hastalığı düşünülüyorsa buna yönelik incelemeler istenebilir.

Her makat kaşıntısında kolonoskopi yapılması gerekmez. Kolonoskopi gereksinimi hastanın yaşı, bağırsak belirtileri, kanama ve diğer risk faktörlerine göre ayrıca değerlendirilir.

Unutmayın

Makatta kaşıntı her zaman hemoroid veya parazit anlamına gelmez.

Bazen sorun tam tersine bölgenin gereğinden fazla temizlenmesi ve kullanılan tahriş edici ürünlerden kaynaklanabilir.

Uzun süren veya tekrarlayan kaşıntıda yalnızca kaşıntıyı bastırmak yerine nedenin belirlenmesi ve buna yönelik tedavi uygulanması daha doğrudur.