Makatta Ağrı Neden Olur?

Makatta ağrı, anüs veya çevresinde hissedilen yanma, batma, kesilme, basınç ya da zonklama şeklindeki ağrıdır.

Ağrı yalnızca dışkılama sırasında ortaya çıkabileceği gibi saatlerce devam edebilir veya dışkılamadan bağımsız olabilir.

En sık nedenler arasında anal fissür, hemoroid komplikasyonları ve perianal apse bulunur. Ancak uzun süren veya tekrarlayan makat ağrısında başka hastalıkların da araştırılması gerekebilir.

Dışkılama sırasında keskin ağrı: Anal fissür

Anal fissür, makat kanalında oluşan küçük bir yırtıktır.

Genellikle sert ve zor dışkılama sonrasında gelişir. Bazı hastalarda uzun süren ishal de fissüre yol açabilir.

Tipik belirtileri:

• Dışkılama sırasında keskin, kesilir veya yırtılır tarzda ağrı
• Dışkılama sonrasında dakikalar veya saatler sürebilen yanma ve ağrı
• Tuvalet kâğıdında az miktarda parlak kırmızı kan

şeklindedir.

Ağrı nedeniyle dışkılamayı ertelemek kabızlığı artırabilir ve ağrı–kabızlık–fissür döngüsüne yol açabilir.

Hemoroid makatta ağrı yapar mı?

Hemoroid her zaman ağrılı değildir.

Özellikle iç hemoroidler çoğunlukla ağrısız kanama ile kendini gösterir.

Ancak dış hemoroidin içerisinde pıhtı oluşması durumunda tromboze dış hemoroid gelişebilir. Bu durumda aniden başlayan şiddetli ağrı ve makat kenarında hassas bir şişlik görülebilir.

Bu nedenle “makat ağrım var, hemoroidimdir” şeklinde kendi kendine tanı koymak doğru değildir.

Zonklayıcı ve sürekli ağrı: Perianal apse olabilir mi?

Evet. Bu önemli bir durumdur.

Anüs çevresindeki bezlerden gelişen enfeksiyon sonucunda perianal apse oluşabilir.

Ağrı genellikle;

• Sürekli,
• Giderek artan,
• Zonklayıcı

karakterdedir.

Oturmak ve hareket etmek ağrıyı artırabilir.

Makat çevresinde şişlik, kızarıklık, hassasiyet ve ateş eşlik edebilir.

Şiddetli makat ağrısına ateş veya makat çevresinde şişlik eşlik ediyorsa gecikmeden tıbbi değerlendirme gerekir.

Apse yalnızca antibiyotikle her zaman düzelmez; bazı hastalarda apsenin boşaltılması gerekir.

Perianal fistül ağrı yapabilir mi?

Perianal fistül, makat kanalı ile çevredeki cilt arasında gelişen anormal bir kanaldır.

Genellikle geçirilmiş bir perianal apse sonrasında ortaya çıkar.

Hastalarda;

• Tekrarlayan şişlik
• Ağrı
• Makat çevresinden iltihaplı veya kötü kokulu akıntı
• Zaman zaman rahatlayıp tekrar başlayan yakınmalar

görülebilir.

Akıntı başladıktan sonra ağrının azalması, sorunun tamamen ortadan kalktığı anlamına gelmeyebilir.

Kabızlık makat ağrısına neden olabilir mi?

Evet.

Sert ve büyük dışkı anal kanalda tahrişe ve özellikle anal fissür gelişmesine neden olabilir.

Kabızlığın düzeltilmesi bu nedenle birçok anal hastalığın tedavisinin önemli bir parçasıdır.

İshal de makat ağrısı yapabilir mi?

Sık ve sulu dışkılama anüs çevresindeki cildi tahriş ederek yanma ve ağrıya neden olabilir.

Uzun süren ishal ayrıca anal fissür gelişmesine de katkıda bulunabilir.

Başka hangi hastalıklar makat ağrısı yapabilir?

Daha seyrek olarak;

• Anal ve perianal enfeksiyonlar
• Crohn hastalığının perianal tutulumu
• Cilt hastalıkları
• Travma
• Pelvik taban kaslarıyla ilişkili ağrı sendromları
• Anal kanal veya rektumun bazı tümörleri

makat ağrısına neden olabilir.

Bu nedenle özellikle uzun süren veya nedeni açıklanamayan ağrı muayene edilmelidir.

Makatta ağrıya ne iyi gelir?

Tedavi ağrının nedenine göre değişir.

Basit tahriş veya kabızlıkla ilişkili durumlarda;

• Dışkının sertleşmesini önlemek
• Yeterli lif ve sıvı almak
• Ikınmaktan kaçınmak
• Tuvalette uzun süre oturmamak
• Bölgeyi tahriş edici sabun ve ürünlerden kaçınmak
• Ilık oturma banyolarından yararlanmak

bazı hastalarda rahatlama sağlayabilir.

Ancak apse, tromboze hemoroid veya kronik anal fissür gibi durumlarda yalnızca evde uygulanan yöntemler yeterli olmayabilir.

Ne zaman doktora başvurulmalıdır?

Şu durumlarda değerlendirme yapılması uygundur:

• Şiddetli makat ağrısı
• Ağrının birkaç gün içerisinde düzelmemesi
• Tekrarlayan ağrı
• Makatta şişlik veya ele gelen kitle
• Makattan kanama
• İltihaplı veya kötü kokulu akıntı
• Dışkılama alışkanlığında yeni değişiklik
• İyileşmeyen yara
• Açıklanamayan kilo kaybı

Hangi durumda acil değerlendirme gerekir?

Özellikle:

Şiddetli veya giderek artan makat ağrısı + ateş/titreme + makat çevresinde şişlik veya kızarıklık

birlikte bulunuyorsa perianal apse olasılığı açısından gecikmeden değerlendirme gerekir.

Bağışıklık sistemi baskılanmış veya diyabeti bulunan kişilerde enfeksiyon belirtileri daha dikkatli değerlendirilmelidir.

Makatta ağrının nedeni nasıl anlaşılır?

Çoğu hastada tanının en önemli aşaması öykü ve makat bölgesinin dikkatli muayenesidir.

Gerekli durumlarda;

• Rektal muayene
• Anoskopi
• Rektoskopi
• Endoanal ultrasonografi
• Pelvik MR
• Kolonoskopi

gibi incelemeler kullanılabilir.

Her makat ağrısında kolonoskopi veya MR yapılması gerekmez. İncelemeler muayene bulgularına ve düşünülen hastalığa göre seçilir.

Unutmayın

Makatta ağrı her zaman hemoroid değildir.

Dışkılama sırasında keskin ağrı anal fissürü, aniden gelişen ağrılı şişlik tromboze dış hemoroidi, sürekli ve giderek artan zonklayıcı ağrı ise perianal apseyi düşündürebilir.

Doğru tedavinin ilk adımı ağrının kaynağını belirlemektir.