Sülfasalazin (Salazopyrin EN tablet, Azulfidine, Azulfidine En-Tabs, SAS-500)

Sülfasalazin, özellikle ülseratif kolit ve bazı romatizmal hastalıklarda kullanılan, iltihap azaltıcı etkisi bulunan bir ilaçtır.

5-aminosalisilat (5-ASA) grubu ilaçlarla ilişkili olan sülfasalazin, bağırsakta iltihaplanmayı azaltarak hastalık belirtilerinin kontrol altına alınmasına yardımcı olur.

Sülfasalazin kortizon değildir. Bağımlılık yapmaz.

Sülfasalazin nasıl etki eder?

Sülfasalazin iki bileşenden oluşur: 5-aminosalisilik asit (5-ASA, mesalazin) ve sülfapiridin.

İlaç kalın bağırsağa ulaştığında bağırsak bakterileri tarafından bu iki bileşene ayrılır.

5-ASA, bağırsak yüzeyindeki iltihabın azaltılmasına yardımcı olur. Sülfapiridin ise ilacın bazı sistemik etkileri ve yan etkileriyle ilişkilidir.

Bu nedenle sülfasalazin, yalnızca mesalazin içeren ilaçlara göre bazı hastalarda daha fazla yan etkiye neden olabilir.

Hangi hastalıklarda kullanılır?

Ülseratif kolit

Ülseratif kolit, kalın bağırsağın iç yüzeyinde iltihaplanmaya neden olan kronik bir hastalıktır.

Sülfasalazin, hafif ve orta şiddetteki bazı ülseratif kolit hastalarında iltihabın azaltılması ve hastalığın kontrol altında tutulması amacıyla kullanılabilir.

Hastalık kontrol altına alındıktan sonra, uygun hastalarda yeniden alevlenmeleri önlemek için de kullanılabilir.

Ancak günümüzde birçok hastada mesalazin, daha iyi tolere edilebilmesi nedeniyle sülfasalazine tercih edilir.

Sülfasalazin tedavisinden yarar gören ve ilacı iyi tolere eden hastalarda tedaviye devam edilmesi uygun olabilir.

Crohn hastalığı

Crohn hastalığı, sindirim sisteminin farklı bölümlerini etkileyebilen kronik bir iltihaplı bağırsak hastalığıdır.

Sülfasalazin geçmişte Crohn hastalığında da kullanılmıştır.

Ancak güncel tedavi yaklaşımlarında Crohn hastalığındaki kullanım alanı oldukça sınırlıdır.

Özellikle orta ve ağır Crohn hastalığında, hastalığın kontrol altına alınması veya uzun süreli iyilik hâlinin sürdürülmesi için rutin olarak önerilmez.

Bu nedenle sülfasalazin her Crohn hastası için uygun bir tedavi değildir.

Romatoid artrit

Sülfasalazin, romatoid artrit adı verilen iltihaplı eklem hastalığında da kullanılabilir.

Eklem ağrısı, şişlik ve iltihaplanmanın azaltılmasına yardımcı olur.

Bu hastalıkta tedavi kararı romatoloji uzmanı tarafından verilir.

Diğer romatizmal hastalıklar

Bazı spondiloartrit ve periferik eklem tutulumu bulunan hastalarda sülfasalazin kullanılabilir.

Ancak özellikle omurga ağırlıklı hastalıkta etkisi sınırlıdır. Her romatizmal hastalıkta aynı derecede etkili değildir.

Sülfasalazin nasıl kullanılır?

Sülfasalazin ağızdan tablet şeklinde kullanılır.

Doz ve kullanım sıklığı hastalığın türüne, şiddetine ve hastanın ilacı tolere etmesine göre belirlenir.

Bazı hastalarda yan etkileri azaltmak için tedaviye düşük dozla başlanıp doz kademeli olarak artırılabilir.

• İlaç doktorun önerdiği dozda alınmalıdır.
• Genellikle yemekle birlikte veya yemekten sonra alınması mide yakınmalarını azaltabilir.
• Bol suyla alınması önerilir.
• Enterik kaplı tabletler kırılmamalı veya çiğnenmemelidir.
• Unutulan doz için çift doz alınmamalıdır.
• Tedavi sırasında düzenli kan tahlilleri yapılmalıdır.

İlacın kullanım süresi hastalığın durumuna göre değişir. Bazı hastalarda uzun süreli tedavi gerekebilir.

Sülfasalazinin yan etkileri nelerdir?

Sülfasalazin bazı hastalarda yan etkilere neden olabilir.

Daha sık görülebilen yan etkiler

• Bulantı
• İştahsızlık
• Karın ağrısı
• Baş ağrısı
• Hazımsızlık
• Ciltte döküntü

Bu yakınmalar bazen dozla ilişkili olabilir.

Nadir fakat ciddi yan etkiler

Kan hücrelerinde azalma: Sülfasalazin nadiren kemik iliğini etkileyerek beyaz kan hücrelerinde, kırmızı kan hücrelerinde veya trombositlerde azalmaya neden olabilir.

Karaciğer hasarı: Karaciğer enzimlerinde yükselme ve nadiren ciddi karaciğer sorunları görülebilir.

Ağır deri reaksiyonları: Çok nadiren Stevens–Johnson sendromu veya toksik epidermal nekroliz gibi ciddi reaksiyonlar gelişebilir.

Böbrek sorunları: Nadiren böbrek fonksiyonlarında bozulma görülebilir.

Alerjik reaksiyonlar: Ateş, yaygın döküntü, yüz şişmesi veya solunum güçlüğü gibi belirtiler gelişebilir.

Bu ciddi yan etkiler seyrek görülmekle birlikte erken fark edilmeleri önemlidir.

Hangi belirtilerde acilen doktora başvurulmalıdır?

Sülfasalazin kullanan hastalarda aşağıdaki belirtiler önemlidir:

• Yüksek ateş ve boğaz ağrısı
• Nedensiz morarma veya kanama
• Yaygın cilt döküntüsü
• Ağız içinde yaralar
• Gözlerde veya ciltte sararma
• Belirgin halsizlik
• İdrar miktarında azalma
• Ciltte su toplaması veya soyulma

Özellikle ateş, boğaz ağrısı, morarma veya sarılık kan hücreleri ve karaciğerle ilgili ciddi bir sorunun belirtisi olabilir.

Bu durumlarda ilacın bir sonraki dozu alınmadan acil tıbbi değerlendirme yapılmalıdır.

Sülfasalazin kullanırken hangi kan tahlilleri yapılır?

Sülfasalazin tedavisinde düzenli takip önemlidir.

Tedavi öncesinde ve tedavi sırasında genellikle:

• Tam kan sayımı
• Karaciğer fonksiyon testleri
• Böbrek fonksiyon testleri

değerlendirilir.

Tedavinin ilk aylarında kontroller daha sık yapılır. Daha sonra hastanın durumuna göre kontrol aralıkları düzenlenir.

Kan tahlillerinin normal olması, ilerleyen dönemde yan etki gelişmeyeceği anlamına gelmez.

Sülfasalazin ve folik asit

Sülfasalazin, folik asidin bağırsaktan emilimini ve vücutta kullanımını azaltabilir.

Folik asit, kan hücrelerinin üretimi ve hücrelerin normal işlevleri için gerekli bir vitamindir.

Bu nedenle sülfasalazin kullanan bazı hastalarda folik asit desteği önerilir.

Özellikle gebelik planlayan kadınlarda folik asit gereksinimi ayrıca değerlendirilmelidir.

Kullanılacak folik asit dozu doktor tarafından belirlenmelidir.

Sülfasalazin erkeklerde çocuk sahibi olmayı etkiler mi?

Evet. Sülfasalazin bazı erkeklerde sperm sayısını ve hareketliliğini azaltabilir.

Bu etki çoğunlukla geçicidir.

İlacın kesilmesi veya uygun başka bir tedaviye geçilmesi sonrasında sperm özellikleri genellikle birkaç ay içinde düzelebilir.

Çocuk sahibi olmayı planlayan erkek hastalar bu konuyu doktorlarıyla görüşmelidir.

İlaç doktor önerisi olmadan bırakılmamalıdır.

Gebelikte ve emzirme döneminde kullanılabilir mi?

Sülfasalazin, gebelikte her durumda kesin olarak yasak olan bir ilaç değildir.

Ülseratif kolit veya bazı romatizmal hastalıkları bulunan kadınlarda, hastalığın kontrol altında tutulması amacıyla gebelik sırasında kullanılabilir.

Ancak folik asit desteği önemlidir ve tedavi uzman hekim tarafından planlanmalıdır.

Emzirme döneminde de bazı hastalarda kullanılabilir. Bununla birlikte prematüre, sarılığı bulunan veya G6PD eksikliği olan bebeklerde özel dikkat gerekir.

Gebelik planlayan veya emziren hastalar doktorlarıyla görüşmelidir.

Sülfasalazin ile mesalazin aynı mıdır?

Hayır.

Mesalazin, doğrudan 5-ASA içeren bir ilaçtır.

Sülfasalazin ise 5-ASA ve sülfapiridin bileşenlerinden oluşur.

Her iki ilaç da ülseratif kolitte kullanılabilir.

Ancak sülfasalazindeki sülfapiridin bileşeni nedeniyle bulantı, baş ağrısı ve bazı diğer yan etkiler daha sık görülebilir.

Bu nedenle mesalazin, birçok ülseratif kolit hastasında daha iyi tolere edilen bir seçenektir.

Sülfasalazin kullanırken idrar rengi değişebilir mi?

Evet. Sülfasalazin bazı hastalarda idrarın veya terin sarı-turuncu renkte görünmesine neden olabilir.

Bu renk değişikliği tek başına genellikle tehlikeli değildir.

Ancak koyu renkli idrarla birlikte sarılık, karın ağrısı veya belirgin halsizlik varsa karaciğer açısından değerlendirme gerekir.

Diğer ilaçlarla etkileşir mi?

Sülfasalazin bazı ilaçlarla etkileşebilir.

Özellikle:

• Metotreksat
• Azatiyoprin
• Merkaptopürin
• Digoksin
• Bazı diğer bağışıklık sistemini etkileyen ilaçlar

ile birlikte kullanımda dikkatli olunmalıdır.

Azatiyoprin veya merkaptopürinle birlikte kullanım, bazı hastalarda kan hücrelerinde azalma riskini artırabilir.

Bu nedenle kullanılan bütün ilaçlar doktora bildirilmelidir.

Sık sorulan sorular

Sülfasalazin kortizon mudur?

Hayır. Kortizon değildir. İltihap azaltıcı etkisi bulunan farklı bir ilaçtır.

Sülfasalazin antibiyotik midir?

Yapısında sülfonamid türevi bir bileşen bulunsa da ülseratif kolitte antibiyotik amacıyla kullanılmaz.

Sülfasalazin bağımlılık yapar mı?

Hayır. Bağımlılık yapmaz. Ancak kronik hastalıkların kontrol altında tutulması için uzun süre kullanılması gerekebilir.

Sülfasalazin her ülseratif kolit hastasına verilir mi?

Hayır. Hastalığın şiddeti, bağırsaktaki tutulumun yaygınlığı, daha önce kullanılan ilaçlar ve hastanın tedaviyi tolere etmesi dikkate alınır.

Sülfasalazin kullanırken folik asit alınmalı mıdır?

Bazı hastalarda folik asit desteği gerekir. Özellikle gebelik planlayan kadınlarda bu konu önemlidir. Doz doktor tarafından belirlenmelidir.

Sülfasalazin kullanırken düzenli kan tahlili gerekir mi?

Evet. Kan sayımı, karaciğer ve böbrek fonksiyonlarının düzenli kontrol edilmesi önemlidir.

Sülfasalazin ile Asacol aynı mıdır?

Hayır. Asacol mesalazin içerir. Sülfasalazin ise mesalazinle ilişkili 5-ASA bileşeninin yanında sülfapiridin de içerir. Bu nedenle etki ve yan etki özellikleri tamamen aynı değildir.

Önemli bilgilendirme: Bu sayfa hastaları bilgilendirmek amacıyla hazırlanmıştır. Sülfasalazin düzenli doktor takibi ve kan tahlili gerektiren bir ilaçtır. Tedavi dozu değiştirilmemeli ve ilaç doktor önerisi olmadan bırakılmamalıdır.