Sükralfat, mide ve onikiparmak bağırsağındaki yaralı yüzeyleri korumaya yardımcı olan bir ilaçtır. Özellikle onikiparmak bağırsağı ülserlerinin tedavisinde kullanılabilir.
Mide asidini doğrudan ve güçlü biçimde baskılayan bir ilaç değildir. Hasarlanmış dokuya tutunarak koruyucu bir tabaka oluşturur.
Sükralfat kortizon veya antibiyotik değildir. Bağımlılık yapmaz.
Sükralfat nasıl etki eder?
Mide ve onikiparmak bağırsağının iç yüzeyi, normalde mide asidine ve sindirim sıvılarına karşı koruyucu bir tabakayla kaplıdır.
Bu koruyucu yapı bozulduğunda ülser adı verilen yaralar gelişebilir.
Sükralfat, asidik ortamda hasarlanmış yüzeylere tutunarak koruyucu bir bariyer oluşturur.
Bu bariyer, ülserli bölgenin mide asidi, pepsin ve safra tuzları gibi maddelerden daha az etkilenmesine yardımcı olur.
Böylece yaranın iyileşmesi için daha uygun bir ortam oluşur.
Sükralfatın temel etkisi asit üretimini durdurmak değil, hasarlanmış yüzeyi korumaktır.
Hangi hastalıklarda kullanılır?
Onikiparmak bağırsağı ülseri
Sükralfatın en iyi bilinen kullanım alanı onikiparmak bağırsağı ülseridir.
İlaç, ülserli yüzeyi koruyarak yaranın iyileşmesine yardımcı olabilir.
Günümüzde ülser tedavisinde proton pompası inhibitörleri daha sık kullanılmaktadır. Ancak sükralfat belirli hastalarda alternatif bir tedavi olarak değerlendirilebilir.
Mide ülseri
Bazı hastalarda mide ülserlerinin tedavisinde de kullanılabilir.
Ancak mide ülserinin nedeni mutlaka değerlendirilmelidir.
Örneğin Helicobacter pylori enfeksiyonu veya bazı ağrı kesicilerin kullanımı ülser gelişimine neden olabilir.
Sükralfat, Helicobacter pylori bakterisini ortadan kaldırmaz.
Gastrit ve mide yüzeyindeki tahriş
Sükralfat bazı hastalarda mide yüzeyindeki hasarlanma veya tahriş nedeniyle kullanılabilir.
Ancak her gastrit hastasında gerekli değildir. Gastritin nedenine göre farklı tedaviler tercih edilebilir.
Reflü hastalığı
Sükralfat, yemek borusunun tahriş olmuş yüzeyinde koruyucu etki gösterebilir.
Bununla birlikte gastroözofageal reflü hastalığının rutin tedavisinde önerilen temel ilaçlardan biri değildir.
Reflüye bağlı yemek borusu iltihabında genellikle proton pompası inhibitörleri daha etkilidir.
Gebelik gibi özel durumlarda tedavi seçenekleri doktor tarafından ayrıca değerlendirilebilir.
Sükralfat nasıl kullanılır?
Sükralfat ağızdan tablet veya süspansiyon şeklinde kullanılabilir.
İlacın koruyucu etkisini gösterebilmesi için genellikle aç karnına alınması önerilir.
Sıklıkla yemeklerden yaklaşık bir saat önce ve gerektiğinde yatmadan önce kullanılır. Ancak kullanım sıklığı ve doz, tedavi edilen hastalığa ve ürünün talimatlarına göre değişebilir.
- İlaç doktorun önerdiği dozda kullanılmalıdır.
- Tablet veya süspansiyon formunun kullanım talimatlarına uyulmalıdır.
- Başka ilaçlarla aynı anda alınmaması gerekebilir.
- Unutulan dozu telafi etmek için çift doz alınmamalıdır.
- Tedavi süresi doktor tarafından belirlenmelidir.
Sükralfat diğer ilaçlarla birlikte alınabilir mi?
Sükralfat bazı ilaçlara sindirim kanalında bağlanarak onların emilimini azaltabilir.
Özellikle şu ilaçlarla etkileşim görülebilir:
- Levotiroksin
- Siprofloksasin gibi bazı antibiyotikler
- Tetrasiklin grubu antibiyotikler
- Digoksin
- Fenitoin
- Bazı diğer ağızdan alınan ilaçlar
Birçok ilaç için sükralfatla arasında en az iki saatlik aralık bırakılması gerekebilir. Ancak bazı ilaçlarda daha uzun aralıklar önerilir.
Örneğin levotiroksin ile birlikte kullanımda genellikle daha uzun bir zaman aralığı gerekir.
Bu nedenle düzenli ilaç kullanan hastalar sükralfatın hangi saatlerde alınacağını doktor veya eczacıyla planlamalıdır.
Sükralfatın yan etkileri nelerdir?
Sükralfat genellikle iyi tolere edilir.
En sık görülen yan etkisi kabızlıktır.
Diğer olası yan etkiler:
- Bulantı
- Ağız kuruluğu
- Karında rahatsızlık
- Gaz ve şişkinlik
- Baş dönmesi
Nadiren alerjik reaksiyonlar görülebilir.
Sükralfatın sistemik emilimi çok düşüktür. Bununla birlikte içeriğinde alüminyum bulunduğu için bazı hastalarda özel dikkat gerekir.
Böbrek hastalarında kullanılabilir mi?
Sükralfatın yapısında alüminyum bulunur.
Böbrek fonksiyonları normal olan kişilerde alınan alüminyumun önemli bir bölümü vücuttan uzaklaştırılabilir.
Ancak ileri derecede böbrek yetmezliği bulunan hastalarda, özellikle uzun süreli kullanımda alüminyum birikimi riski ortaya çıkabilir.
Bu nedenle ileri böbrek hastalığı bulunan kişiler sükralfatı doktor önerisi olmadan kullanmamalıdır.
Gebelikte ve emzirme döneminde kullanılabilir mi?
Sükralfatın bağırsaklardan emilimi çok düşüktür.
Bu nedenle gebelikte bazı mide ve reflü yakınmalarında doktor tarafından değerlendirilebilecek ilaçlardan biridir.
Ancak gebelikte her ilaç gibi kullanım gerekliliği ve güvenliliği bireysel olarak değerlendirilmelidir.
Emzirme döneminde de doktor önerisi alınmalıdır.
Sükralfat ile mide koruyucu ilaçlar aynı mıdır?
Hayır.
Lansoprazol, pantoprazol ve omeprazol gibi proton pompası inhibitörleri mide asidi üretimini güçlü biçimde azaltır.
Sükralfat ise mide asidini baskılamak yerine hasarlanmış yüzeyde koruyucu bir tabaka oluşturur.
Bu nedenle iki ilaç grubunun etki mekanizmaları ve kullanım alanları farklıdır.
Bazı hastalarda birlikte kullanılmaları mümkün olsa da bu durum her zaman gerekli değildir.
Sık sorulan sorular
Sükralfat mide asidini azaltır mı?
Mide asidini güçlü biçimde azaltmaz. Temel etkisi ülserli veya hasarlanmış yüzeyi korumaktır.
Sükralfat aç mı tok mu alınır?
Genellikle aç karnına alınır. Kullanılan ürünün talimatları ve doktor önerisi esas alınmalıdır.
Sükralfat reflüye iyi gelir mi?
Bazı hastalarda tahriş olmuş yüzeyi koruyabilir. Ancak reflü hastalığının rutin tedavisinde ilk tercih edilen ilaç değildir.
Sükralfat ile lansoprazol aynı mıdır?
Hayır. Lansoprazol asit üretimini azaltır. Sükralfat ise hasarlanmış yüzey üzerinde koruyucu bir tabaka oluşturur.
Sükralfat kabızlık yapar mı?
Evet. Kabızlık en sık bildirilen yan etkilerinden biridir.
Sükralfat uzun süre kullanılabilir mi?
Tedavi süresi hastalığa göre değişir. Uzun süreli kullanım özellikle böbrek hastalarında dikkat gerektirir.
Sükralfat Helicobacter pylori bakterisini öldürür mü?
Hayır. Helicobacter pylori enfeksiyonunu ortadan kaldırmaz. Bakterinin tedavisi için uygun antibiyotik kombinasyonları gerekir.
Önemli bilgilendirme: Bu sayfa genel sağlık bilgisi vermek amacıyla hazırlanmıştır. Sükralfatın dozu, kullanım zamanı ve diğer ilaçlarla arasındaki süre hastaya göre değişebilir. Özellikle böbrek hastalığı bulunan veya düzenli ilaç kullanan kişiler tedaviyi doktor kontrolünde sürdürmelidir.
Kaynaklar
- Prof. Dr. Ali Tüzün İnce — kişisel endoskopi arşivi