İmuran, etken maddesi azatiyoprin olan, bağışıklık sisteminin faaliyetlerini azaltan bir ilaçtır. Özellikle Crohn hastalığı ve ülseratif kolit gibi iltihaplı bağırsak hastalıklarının tedavisinde, uygun görülen bazı hastalarda kullanılabilir.
İmuran kortizon veya antibiyotik değildir. Bağımlılık yapmaz.
İmuran nasıl etki eder?
Crohn hastalığı ve ülseratif kolitte bağışıklık sistemi, bağırsaklarda uzun süre devam eden iltihabi bir reaksiyona neden olur.
Azatiyoprin, bağışıklık hücrelerinin çoğalmasını ve faaliyetlerini azaltarak bu iltihabın kontrol altında tutulmasına yardımcı olur.
İlacın etkisi hemen başlamaz. Belirgin yarar sağlanması genellikle birkaç hafta ile birkaç ay arasında zaman alabilir.
Bu nedenle İmuran, ani ve şiddetli hastalık alevlenmelerini hızla kontrol altına almak için kullanılan bir ilaç değildir.
Hangi hastalıklarda kullanılır?
Crohn hastalığı
Crohn hastalığı, sindirim sisteminin farklı bölümlerinde iltihaplanmaya neden olabilen kronik bir hastalıktır.
Azatiyoprin, seçilmiş hastalarda hastalığın kontrol altında tutulmasına yardımcı olmak amacıyla kullanılabilir.
Günümüzde tek başına kullanımı her hasta için uygun değildir. Bazı hastalarda biyolojik ilaçlarla birlikte kullanılabilir.
Ülseratif kolit
Ülseratif kolit, kalın bağırsağın iç yüzeyinde iltihaplanmaya neden olan kronik bir hastalıktır.
Azatiyoprin, özellikle kortizon tedavisiyle düzelmesine rağmen kortizon azaltıldığında yeniden alevlenen bazı hastalarda, hastalığın kontrol altında tutulması için kullanılabilir.
Ancak akut ağır ülseratif kolitin hızlı tedavisi için uygun değildir.
Diğer hastalıklar
Azatiyoprin, organ nakli sonrasında bağışıklık sisteminin baskılanması ve bazı bağışıklık sistemi hastalıklarında da kullanılabilir.
Bu hastalıklardaki kullanım kararı ilgili uzman hekim tarafından verilir.
İmuran nasıl kullanılır?
İmuran ağızdan tablet şeklinde alınır.
Kullanılacak doz; hastanın kilosuna, kan tahlillerine, böbrek ve karaciğer fonksiyonlarına, diğer ilaçlarına ve tedaviye verdiği yanıta göre belirlenir.
Tedaviye başlamadan önce bazı hastalarda TPMT ve NUDT15 adı verilen enzim ve genetik özelliklerin değerlendirilmesi gerekebilir. Bu testler, ilacın ciddi yan etki oluşturma riskinin belirlenmesine yardımcı olur.
- İlaç doktorun önerdiği dozda kullanılmalıdır.
- Doz hastanın kendi kararıyla artırılmamalı veya azaltılmamalıdır.
- Tedavi sırasında düzenli kan tahlilleri yapılmalıdır.
- Yakınmalar düzelse bile ilaç doktor önerisi olmadan bırakılmamalıdır.
- Unutulan dozu telafi etmek için çift doz alınmamalıdır.
İmuran’ın yan etkileri nelerdir?
Azatiyoprin etkili bir ilaçtır ancak bazı önemli yan etkilere neden olabilir.
Daha sık görülebilen yan etkiler
- Bulantı
- İştahsızlık
- Karında rahatsızlık
- Halsizlik
- Karaciğer testlerinde yükselme
Daha ciddi yan etkiler
Kemik iliğinin baskılanması: Beyaz kan hücreleri, kırmızı kan hücreleri veya trombositlerin sayısı azalabilir. Bu durum enfeksiyon, kansızlık veya kanama riskini artırabilir.
Pankreatit: Bazı hastalarda ilaca bağlı akut pankreas iltihabı gelişebilir. Özellikle tedavinin ilk haftalarında ortaya çıkabilir.
Karaciğer hasarı: Karaciğer testlerinde bozulma ve nadiren daha ciddi karaciğer sorunları görülebilir.
Enfeksiyonlar: Bağışıklık sisteminin baskılanması bazı enfeksiyonların gelişme riskini artırabilir.
Kanser riski: Uzun süreli kullanımda özellikle lenfoma ve bazı cilt kanserlerinin görülme riskinde artış olabilir. Bu risk her hastada aynı değildir ve tedavinin yararlarıyla birlikte değerlendirilmelidir.
Hangi belirtilerde doktora başvurulmalıdır?
İmuran kullanan hastalarda aşağıdaki belirtiler önemlidir:
- Yüksek ateş veya belirgin enfeksiyon belirtileri
- Şiddetli ve sürekli karın ağrısı
- Tekrarlayan kusma
- Nedensiz morarma veya kanama
- Belirgin halsizlik
- Sarılık
- Yaygın cilt döküntüsü
Özellikle şiddetli karın ağrısı, pankreatit açısından değerlendirme gerektirebilir.
İmuran kullanırken hangi kontroller yapılmalıdır?
Azatiyoprin tedavisinde düzenli takip çok önemlidir.
Tedavi öncesinde ve tedavi sırasında genellikle şu testler değerlendirilir:
- Tam kan sayımı
- Karaciğer fonksiyon testleri
- Böbrek fonksiyon testleri
- Gerektiğinde TPMT ve NUDT15 değerlendirmesi
Tedavinin ilk dönemlerinde kontroller daha sık yapılır. Hasta stabil hâle geldiğinde kontrol aralıkları doktor tarafından düzenlenir.
TPMT veya NUDT15 testlerinin normal olması, düzenli kan tahlili gerekliliğini ortadan kaldırmaz.
Diğer ilaçlarla etkileşir mi?
Evet. Azatiyoprin bazı ilaçlarla önemli etkileşimlere girebilir.
Özellikle allopurinol ve febuksostat gibi ürik asit düşürücü ilaçlarla birlikte kullanımı ciddi kemik iliği baskılanmasına yol açabilir.
Allopurinol ile birlikte kullanım ancak özel doz düzenlemesi ve yakın takip altında bazı hastalarda mümkün olabilir. Febuksostat ile birlikte kullanım ise genel olarak önerilmez.
Mesalazin ve bazı diğer ilaçlar da azatiyoprinin etkisini veya yan etki riskini değiştirebilir.
Bu nedenle kullanılan bütün ilaçlar doktora bildirilmelidir.
Gebelikte İmuran kullanılabilir mi?
Azatiyoprin, gebelikte her durumda kesin olarak yasak olan bir ilaç değildir.
Crohn hastalığı veya ülseratif koliti bulunan bazı hastalarda, hastalığın kontrol altında tutulması için gebelik sırasında tedavinin sürdürülmesi uygun olabilir.
Karar; hastalığın şiddeti, kullanılan doz ve anne ile bebeğin durumu değerlendirilerek verilmelidir.
Gebelik planlayan veya gebe olduğunu öğrenen hastalar ilacı kendi kararlarıyla bırakmamalı, doktorlarıyla görüşmelidir.
Sık sorulan sorular
İmuran kortizon mudur?
Hayır. İmuran kortizon değildir. Bağışıklık sisteminin faaliyetlerini azaltan farklı bir ilaç grubuna aittir.
İmuran bağımlılık yapar mı?
Hayır. Bağımlılık yapmaz. Ancak hastalık devam ettiği için tedavinin uzun süre sürdürülmesi gerekebilir.
İmuran ne kadar sürede etki eder?
İlacın etkisi yavaş gelişir. Belirgin klinik yarar genellikle birkaç hafta ile birkaç ay içinde ortaya çıkar.
İmuran her Crohn veya ülseratif kolit hastasına verilir mi?
Hayır. Günümüzde farklı tedavi seçenekleri bulunmaktadır. Azatiyoprin seçilmiş hastalarda tek başına veya başka ilaçlarla birlikte kullanılabilir.
İmuran kullanırken aşı yapılabilir mi?
Birçok inaktif aşı uygulanabilir ve enfeksiyonlardan korunmak açısından önemlidir. Ancak canlı aşılar bağışıklığı baskılanmış hastalarda sakıncalı olabilir. Aşı planı doktor tarafından değerlendirilmelidir.
İmuran kullanırken güneşe çıkılabilir mi?
Evet, ancak güneşten korunmak önemlidir. Uzun süreli azatiyoprin kullanımında bazı cilt kanserlerinin riski artabileceğinden güneş koruyucu kullanılması ve gerektiğinde dermatolojik kontrol önerilir.
Önemli bilgilendirme: Bu sayfa hastaları bilgilendirmek amacıyla hazırlanmıştır. İmuran tedavisi düzenli kan tahlili ve doktor takibi gerektirir. İlaç dozu değiştirilmemeli ve tedavi doktor önerisi olmadan kesilmemelidir.
Kaynaklar
- Prof. Dr. Ali Tüzün İnce — kişisel endoskopi arşivi